به گزارش ایرنا، استان مرکزی نگین صنعت و کشاورزی ایران، امروز بیش از هر زمان دیگری در کانون توجهات، نه به واسطه وسعت یا جمعیتش، بلکه به دلیل نقش بی‌بدیل و فراتر از انتظارش در پیشرانی چرخ‌های تولید ملی، تامین امنیت غذایی کشور و تثبیت ارکان اقتصادی ایران قرار گرفته، این استان که خود مصداق بارز گستره توانمندی‌های اقتصادی ایران است، با اتکا بر نوآوری، هم‌افزایی میان بخش‌های مختلف و نگاهی راهبردی به آینده، گام‌های بلندی در جهت تحول برداشته است؛ گام‌هایی که نه تنها در مرزهای استانی، بلکه پژواک آن در کلان‌اقتصاد کشور محسوس است.
در دل این تحرکات پویا، دو چالش اساسی، اما کلیدی، بر سر راه تعالی روزافزون قرار دارند، بحران آب و شکاف عمیق میان دانش نظری و عملیات میدانی، در حالی که هر کیلوگرم گندم، نمادی از تلاش و سرمایه، حدود ۱,۳۰۰ لیتر آب را می‌طلبد و منابع آبی با وجود بارش‌های اخیر همچنان در مضیقه است، ضرورت ورود فناوری‌های نوین آبیاری و اصلاح الگوهای مصرف بیش از پیش احساس می‌شود، همزمان، نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی، به عنوان پلی میان علم و عمل، ماموریت خطیر پر کردن این شکاف و هدایت بخش کشاورزی به سمت بهره‌وری پایدار را بر عهده دارد؛ ماموریتی که برای تحقق آن، همدلی و حمایت مسئولانه، امری حیاتی است.
اما این استان، تنها در مواجهه با چالش‌ها نیست؛ بلکه سرشار از فرصت‌های مغفول مانده و ظرفیت‌های بالقوه‌ای است که کلید مهار تورم و ارتقای جایگاه واقعی تولید در کشور را در خود نهفته دارند، فعال‌سازی ۶۰ درصد ظرفیت خالی واحدهای صنعتی و کشاورزی، تامین سرمایه در گردش، نوسازی صنایع فرسوده و پالایش قوانین و مقررات دست‌وپاگیر، راهکارهایی بنیادین برای جهش تولید و ایجاد انگیزه شغلی برای جوانان تحصیل‌کرده این مرز و بوم محسوب می‌شوند، این مهم، نیازمند نگاهی همه‌جانبه، مدیریتی شجاعانه و هم‌افزایی مستمر میان دولت، صنعت، دانشگاه و نمایندگان مجلس است تا استان مرکزی، پیشران تحول اقتصادی ایران، نامی ماندگار از خود بر جای گذارد.

احیای دیم‌زارها با باران بهاری
معاون زراعت سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی از پیش‌بینی برداشت ۳۵۰ هزار تن گندم از مزارع آبی و دیم این استان در سال زراعی جاری خبر داد و گفت: با وجود کم‌بارشی پاییز، بارندگی‌های فصل بهار شرایط مناسبی را برای کشت گندم دیم فراهم کرده است؛ ظرفیتی که در کنار سهم مزارع آبی، مجموع تولید استان را در این محصول راهبردی تضمین می‌کند.
حمید قلی‌پور عنوان کرد: این میزان محصول در ۴۴ هزار هکتار مزارع آبی و ۲۲۶ هزار و ۵۰۰ هکتار مزارع دیمی استان برداشت می‌شود.
وی با اشاره به وضعیت بارندگی‌ها در سال زراعی جاری، افزود: باوجود اینکه پاییز امسال با کم‌بارشی همراه بود، اما فصل بهار با بارندگی‌های خوبی مواجه شد و میانگین بارندگی در بیشتر شهرستان‌های استان از میانگین کشوری بالاتر بود؛ این شرایط، وضعیت بسیار مناسبی را برای کشت و در نهایت برداشت گندم دیم فراهم کرده است.
معاون زراعت سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی با بیان اینکه برداشت گندم از اوایل خردادماه آغاز و تا شهریور ماه ادامه خواهد داشت، تصریح کرد: برای تسهیل در فرآیند خرید و تحویل محصول کشاورزان، ۳۰ مرکز خرید گندم در نقاط مختلف استان مرکزی پیش‌بینی شده است.
معاون زراعت سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی همچنین به وضعیت کشت جو در استان اشاره کرد و گفت: در مجموع ۵۰ هزار هکتار از اراضی استان زیر کشت جو آبی و ۱۰ هزار هکتار نیز به کشت جو دیم اختصاص یافته است که پیش‌بینی می‌شود در نهایت ۲۰۰ هزار تن از این محصول نیز برداشت شود.
آغاز طرح پایداری تولید گندم در دیم‌زارها
مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی از آغاز طرح پایداری تولید در دیمزارهای استان خبر داد و گفت: این طرح پنج ساله با هدف افزایش ثبات تولید، ارتقای امنیت غذایی، بهبود معیشت کشاورزان و افزایش حاصلخیزی خاک در ۱۵۰ هزار هکتار از اراضی زراعی استان، به‌ویژه در مناطق با محدودیت آبی، اجرا می‌شود، طرح پایداری تولید با هدف افزایش ثبات و امنیت غذایی در اراضی دیم استان مرکزی از امسال آغاز شده و به مدت پنج سال ادامه خواهد داشت؛ طرحی که با هدف بهبود معیشت کشاورزان و افزایش حاصلخیزی خاک، در شرایط کم‌آبی و خشکسالی‌های بی‌سابقه کشور طراحی شده است.
قلی‌پور اظهار کرد: سال‌های گذشته طرح جهش تولید در 10 هزار هکتار اجرا می‌شد، اما امسال طرح پایداری تولید جایگزین آن شده است، این طرح با تکیه بر مجموعه‌ای از اقدامات علمی و اجرایی، پایداری تولید محصولات زراعی را در استان مرکزی افزایش می‌دهد.
وی افزود: در سال نخست اجرای این طرح، شهرستان‌های اراک، شازند، فراهان، ساوه، زرندیه، خمین، آشتیان و کمیجان تحت پوشش قرار گرفتند و مجموع برنامه برای هشت شهرستان استان، نزدیک به ۱۵۰ هزار هکتار اراضی زراعی است، از این میزان، حدود ۸۱ هزار هکتار به کشت گندم دیم اختصاص دارد و مابقی شامل جو، حبوبات، گیاهان علوفه‌ای و گیاهان روغنی می‌شود.
مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی با تاکید بر فواید اجرای این طرح، ادامه داد: اجرای کشاورزی حفاظتی، تناوب زراعی و استفاده از محصولات متنوع، علاوه بر تامین امنیت غذایی، موجب بهبود اقتصاد و معیشت کشاورزان می‌شود، همچنین، با باقی گذاشتن حداقل ۳۰ درصد بقایای گیاهی سال قبل در زمین، حاصلخیزی خاک افزایش یافته و فقر مواد آلی اراضی کاهش می‌یابد.
قلی پور خاطرنشان کرد: برای ترغیب کشاورزان به استفاده از روش‌های نوین، مزارع نوآوری به‌عنوان پایلوت در شهرستان‌های مختلف ایجاد شده است تا کشاورزان با مشاهده نتایج عملی، به اجرای روش‌های جدید تشویق شوند؛ اقدامی که تأثیر قابل توجهی در تغییر الگوی کشت و افزایش بهره‌وری خواهد داشت.
وی تاکید کرد: طرح پایداری تولید با نگاهی ملی و همزمان در سراسر کشور آغاز شده و اجرای آن در استان مرکزی، علاوه بر کاهش وابستگی به منابع آبی، موجب افزایش تولید پایدار، ارتقای امنیت غذایی و بهبود کیفیت خاک‌های زراعی خواهد شد.

ضرورت ورود دانش به حوزه کشاورزی 
معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری مرکزی بر ضرورت پر کردن شکاف علم و عمل در بخش کشاورزی از طریق نظام مهندسی و ورود فناوری‌های نوین تاکید کرد و گفت: با استفاده از ظرفیت متخصصان و نمایندگان مجلس، باید جایگاه واقعی کشاورزی استان را محقق کرده و زمینه اشتغال جوانان تحصیل‌کرده را در این بخش فراهم کنیم.
محمدباقر آقاعلیخانی، با ابراز نگرانی از نبود بهره‌گیری کافی از فناوری‌های نوین در بخش کشاورزی استان، اظهار کرد: فلسفه وجودی نظام مهندسی، ورود دانش به حوزه کشاورزی است و این سازمان باید شکاف میان علم و عمل را پر کند.
وی با اشاره به مصرف یک‌هزار و ۳۰۰ لیتر آب برای تولید هر کیلوگرم گندم، این محور را نیازمند اصلاح توسط نظام مهندسی با استفاده از نیروهای متخصص دانست و افزود: مدیریت استان آمادگی کامل برای در اختیار قرار دادن امکانات و منابع لازم جهت اجرای برنامه‌های مرتبط با فناوری‌های نوین را دارد و از این رویکردها استقبال می‌کنیم.
معاون استاندار مرکزی در بخش دیگری از سخنان خود، با انتقاد از کم‌رنگ بودن زمینه اشتغال برای جوانان تحصیل‌کرده کشاورزی، خواستار تلاش نظام مهندسی برای ارتقای ارزش این تشکل و سوق دادن دستگاه‌های اجرایی به سمت روش‌های علمی شد تا زمینه اشتغال مناسبی برای فارغ‌التحصیلان این رشته فراهم شود.
آقاعلیخانی همچنین با اشاره به تسریع در صدور مجوزها و کاهش زمان رسیدگی به پرونده‌ها، تاکید کرد: نباید سخت‌گیری‌های بی‌مورد شتاب مسیر کار را کم کند، چرا که امروز بیش از ۹۳ درصد مصوبات اجرایی شده است.
وی، با خطاب قرار دادن نمایندگان مجلس شورای اسلامی، حضور آن‌ها در کمیسیون کشاورزی مجلس را یک فرصت طلایی برای تحقق جایگاه واقعی کشاورزی استان دانست و ابراز امیدواری کرد که با تلاش جمعی، به نتایج بهتری دست پیدا می‌کنیم.
معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری مرکزی با اشاره به ظرفیت‌های تولیدی این استان، از مازاد ۷۰ درصدی تولید گندم نسبت به نیاز استان خبر داد و گفت: فعال‌سازی ظرفیت‌های خالی واحدهای تولیدی، که در حال حاضر با کمتر از ۵۰ درصد توان فعالیت می‌کنند، می‌تواند راهکار اصلی مهار تورم از مسیر تولید باشد.
آقاعلیخانی، اظهار کرد: سالانه حدود ۳.۳ میلیون تن محصولات کشاورزی به ارزش تقریبی ۱۵۰ همت در استان تولید می‌شود که نقش مهمی در تامین امنیت غذایی کشور دارد.
وی با ارائه آماری از مازاد تولید محصولات مختلف، به مازاد ۷۰ درصدی تولید گندم نسبت به نیاز استان مرکزی اشاره کرد و این موضوع را نشان‌دهنده توانمندی و ظرفیت بالای بخش کشاورزی استان دانست.
معاون استاندار مرکزی در ادامه، یکی از چالش‌های اصلی پیش‌روی تولید در استان را فعالیت حدود ۶۰ درصد واحدهای صنعتی و کشاورزی با کمتر از ۵۰ درصد ظرفیت عنوان کرد و گفت: فعال‌سازی این ظرفیت‌های خالی، تنها راه مهار واقعی تورم از مسیر تولید است، این ظرفیت در بخش گندم و سایر محصولات کشاورزی استان نیز می‌تواند نقش بسزایی در ارتقای بهره‌وری و کاهش هزینه‌ها ایفا کند.

تجهیز اراضی استان به سامانه نوین آبیاری 
مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی گفت: تاکنون حدود ۷۹ هزار هکتار از اراضی کشاورزی استان به سامانه‌های آبیاری نوین مجهز شده و با وجود شناسایی ۱۶۰ هزار هکتار اراضی مستعد، ۲۰ درصد از ظرفیت اجرای این طرح‌ها باقی مانده است.
علی آبایی افزود: با وجود پیشرفت در اجرای طرح‌های نوین آبیاری، مطالعات مربوط به وضعیت منابع آبی، این سامانه‌ها در حال به‌روزرسانی جامع هستند تا با در نظر گرفتن تغییرات کیفی و کمی منابع آب، دلایل تأخیر در اجرای طرح‌ها شناسایی و رفع شود.
وی با بیان اینکه بر اساس برنامه ملی سازگاری با کم‌آبی، مقرر شده است سالانه هشت‌هزار هکتار از اراضی کشاورزی استان به سیستم‌های آبیاری نوین مجهز شود، تأکید کرد: با تامین اعتبار لازم، این برنامه در سال جاری نیز عملیاتی خواهد شد.
مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی در ادامه به وضعیت منابع آبی استان اشاره کرد و گفت: با وجود بارش‌های اخیر، تاثیر قابل توجهی بر افزایش منابع آبی استان مشاهده نشده و همچنان بخش زیادی از قنات‌ها، سدها و دیگر منابع آبی با کمبود مواجه هستند.
آبایی افزود: در شهرستان ساوه به دلیل تداوم کمبود آب، امسال اجازه برداشت از سد الغدیر برای بخش کشاورزی صادر نشده است.
کلام آخر:
مجموعه آمارها، برنامه‌ها و اظهارات مطرح‌شده نشان می‌دهد استان مرکزی در سال‌های اخیر عملکردی قابل قبول و رو به جلو در بخش کشاورزی و صادرات داشته و توانسته است با اتکا به ظرفیت‌های درونی خود، جایگاه موثری در اقتصاد ملی به دست آورد، ثبت رقم ۱.۶ میلیارد دلار صادرات غیرنفتی، تولید سالانه میلیون‌ها تن محصول کشاورزی، مازاد تولید گندم نسبت به نیاز استان و توسعه سامانه‌های نوین آبیاری، نشانه‌هایی روشن از پویایی و حرکت مثبت این استان در مسیر رشد و بهره‌وری است؛ مسیری که با وجود محدودیت‌ها، نشان می‌دهد بخش مهمی از توان تولیدی مرکزی بالفعل شده و همچنان ظرفیت‌های قابل توجهی برای ارتقا در اختیار دارد.
در عین حال، تداوم این روند نیازمند تقویت زیرساخت‌ها، نوسازی واحدهای قدیمی، تسهیل فرآیندهای اداری، تامین مالی موثر و بهره‌گیری گسترده‌تر از فناوری‌های نوین است تا ظرفیت‌های خالی باقی‌مانده نیز به چرخه تولید بازگردد.
فعال شدن این ظرفیت‌ها، در کنار نقش‌آفرینی موثر نظام مهندسی و هم‌افزایی میان دولت، مجلس، بانک‌ها و بخش خصوصی، می‌تواند ضمن افزایش بهره‌وری، مسیر مهار پایدار تورم از کانال تولید را هموارتر کند و استان مرکزی را بیش از پیش به الگویی موفق از توسعه متوازن و پایدار تبدیل سازد.
۶۷۰ هزار هکتار اراضی باغی و کشاورزی در استان مرکزی وجود دارد و یک و ۲ دهم درصد تولیدات کشاورزی مازاد بر نیاز استان به سایر مناطق ارسال می‌شود.