به گزارش ایرنا، همزمان با هفته ازدواج، بررسی دادههای ثبت احوال نشان میدهد شاکله اجتماعی در جنوب شرق کشور همچنان بر مدار اولویتبخشی به نهاد خانواده استوار مانده است. بر اساس آمارهای موجود، میانگین سن ازدواج مردان در سیستان و بلوچستان ۲۵ سال است؛ در حالی که این شاخص در سطح کشور به طور متوسط ۲۸ سال ثبت شده در میان زنان نیز میانگین سن ازدواج در استان ۲۰ سال و در سطح کشور ۲۴ سال گزارش شده که نشاندهنده فاصله قابل توجه این استان با میانگین ملی است.
با وجود این جایگاه، روند سن ازدواج در سالهای اخیر همانند بسیاری از مناطق کشور رو به افزایش است؛ روندی که بیش از هر چیز تحت تاثیر شرایط اقتصادی، تغییرات سبک زندگی و افزایش هزینههای آغاز زندگی مشترک قرار دارد با این حال ساختار فرهنگی و اجتماعی سیستان و بلوچستان همچنان اجازه نداده این روند به شکل قابل توجهی موجب تاخیر در تشکیل خانواده شود.
در مجموع طی سال ۱۴۰۴ تعداد ۲۲ هزار و ۲۸۹ واقعه ازدواج در مقابل سه هزار و ۸۷۶ واقعه طلاق در سامانههای ثبت احوال سیستان و بلوچستان به ثبت رسیده، بررسی توزیع جغرافیایی این وقایع نیز نشان میدهد بیشترین ازدواجها در مناطق شهری استان رخ داده که بیانگر نقش پررنگ شهرها در تحولات جمعیتی و اجتماعی این منطقه است.
شاکله اجتماعی در جنوب شرق کشور بر خلاف بسیاری از نقاط که تحت تاثیر موجهای گذار از سنت به مدرنیته دچار تاخیر در تشکیل خانواده شدهاند، همچنان بر مدار اولویتبخشی به نهاد خانواده استوار مانده است. این پایداری ساختاری که ریشه در لایههای عمیق باورهای دینی و پیوندهای مستحکم طایفهای دارد، مانع از آن شده که نوسانات معیشتی به مانعی نفوذناپذیر در مسیر تکامل فردی و اجتماعی جوانان تبدیل شود. در واقع، ازدواج در سیستان و بلوچستان فراتر از یک تصمیم شخصی، به عنوان یک ضرورت برای صیانت از سلامت روانی جامعه و تداوم پویایی نسلی شناخته میشود که در آن بلوغ فکری بر استطاعتهای کلان مالی پیشی میگیرد.
موفقیت سیستان و بلوچستان در حفظ رتبه نخست جوانی سن ازدواج، بیتردید محصول نوعی مقاومت فرهنگی در برابر سبک زندگی مصرفگرایانهای است که خوشبختی را در تجملات ظاهری جستوجو میکند. در این استان، فرهنگ عمومی به گونهای بازتولید شده که تشکیل کانون خانواده را به عنوان موثرترین راهکار برای مقابله با آسیبهای اجتماعی و رسیدن به ثبات شخصیتی ارج مینهد این رویکرد ایجابی باعث شده تا با وجود تمامی محرومیتهای زیرساختی، نبض زندگی و امید در رگهای جوانی این منطقه با شدتی بیشتر از سایر مناطق کشور بتپد از همین رو، میتوان گفت الگوی زیست در این نقطه از ایران اسلامی درسهای مهمی برای سیاستگذاران حوزه جمعیت دارد؛ اینکه چگونه میتوان با تکیه بر سرمایههای معنوی بر چالشهای اقتصادی و اجتماعی غلبه کرد.
در همین راستا، ضرورت دارد دستگاههای اجرایی با درک این ظرفیت عظیم انسانی، زیرساختهای اشتغال و مسکن را به گونهای طراحی کنند که این شتاب مثبت فرهنگی به دلیل تنگناهای معیشتی دچار وقفه یا فرسایش نشود تداوم جایگاه مطلوب سیستان و بلوچستان در جوانی سن ازدواج، نیازمند تقویت حمایتهای اقتصادی، تسهیلات کمبهره و برنامههای پشتیبان برای جوانان است تا اراده آنان برای تشکیل خانواده با موانع جدی روبهرو نشود.
هفته ازدواج فرصتی مناسب است تا رسانهها و نخبگان با بازخوانی تجربههای موفق سیستان و بلوچستان، الگوهایی از «ازدواج آسان» را که در عمق شهرها و روستاهای این خطه جریان دارد به سایر نقاط کشور معرفی کنند. حذف تشریفات زائد و بازگشت به سادگی در آغاز زندگی، رمزی است که مردمان دیار نخل و آفتاب آن را به خوبی در عمل نشان دادهاند؛ سادگیای که نه از سر اجبار، بلکه از دل فرهنگی برآمده که تداوم زندگی و استحکام خانواده را بر زرق و برقهای گذرا ترجیح میدهد.
آمادگی روانی؛ حلقه مکمل ازدواج در سنین پایین
یک کارشناس ارشد روانشناسی عمومی، در گفتوگو با خبرنگار ایرنا درباره پایین بودن میانگین سن ازدواج در برخی مناطق از جمله سیستان و بلوچستان اظهار کرد: در این مناطق عوامل فرهنگی، نگاه خانوادهها به زندگی مشترک و همچنین رواج الگوی «ازدواج ساده» نقش مهمی در تصمیم جوانان برای ازدواج دارد. وقتی در یک جامعه مسئولیتپذیری، همکاری و پذیرش نقشهای خانوادگی از سن پایینتر در محیط خانواده آموزش داده میشود و از سوی دیگر ازدواج بدون تشریفات پرهزینه و تجمل گرایی برگزار میشود، جوانان نیز زودتر برای ورود به زندگی مشترک احساس آمادگی میکنند و همین موضوع میتواند بر کاهش میانگین سن ازدواج اثرگذار باشد.
مهسا کریمی با اشاره به پیامدهای ازدواج در سن پایین بیان کرد: آنچه بیش از سن تقویمی اهمیت دارد، میزان بلوغ روانی و مهارتهای ارتباطی زوجهاست، اگر جوانان پیش از ازدواج آموزشهایی در زمینه مهارتهای زندگی، مدیریت تعارض و مسئولیتپذیری دریافت کنند و از حمایت عاطفی خانوادهها نیز برخوردار باشند، بسیاری از چالشهایی که به طور معمول به ازدواج در سن پایین نسبت داده میشود قابل مدیریت خواهد بود و امکان شکلگیری زندگی پایدار افزایش مییابد.
وی درباره نگرانیها در خصوص ادامه تحصیل دختران پس از ازدواج نیز عنوان کرد: ازدواج در سن پایین به معنای ترک تحصیل نیست و این مسئله تا حد زیادی به نگرش خانوادهها و شرایط آموزشی بستگی دارد. در صورتی که خانوادهها و مدارس از ادامه تحصیل دختران متأهل حمایت کنند و انعطاف لازم در برنامههای آموزشی وجود داشته باشد، میتوان مسیر تحصیل و زندگی مشترک را همزمان پیش برد.
این کارشناس ارشد روانشناسی عمومی بیان کرد: جوانانی که در آستانه ازدواج قرار میگیرند هنوز در مرحله تثبیت اهداف فردی و اجتماعی خود هستند، بنابراین حمایت خانوادهها از ادامه تحصیل و رشد فردی آنان اهمیت زیادی دارد در عین حال ترویج فرهنگ ازدواج ساده و پرهیز از هزینههای سنگین میتواند فشارهای اقتصادی آغاز زندگی را کاهش دهد و به جوانان کمک کند تا با امکاناتی متناسب با شرایط خود زندگی مشترک را آغاز کنند. اگر ازدواج به عنوان بستری برای رشد مشترک تعریف شود نه مانعی برای پیشرفت، میتواند حتی انگیزه تحصیلی و احساس مسئولیت را در میان زوجهای جوان تقویت و زمینه شکلگیری خانوادههایی پایدارتر را فراهم کند.
آیین سدشکنی؛ وقتی اراده بر تجمل گرایی چیره میشود
عادل خوش سیما، جوانی ۲۴ ساله که در میانه بازار شلوغ زاهدان مشغول خرید بود در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: افزایش قیمتها اگرچه سفرهها را کوچک کرده، اما نباید رویاهای یک جوان برای استقلال را به یغما ببرد.
این جوان زاهدانی با گلایه از سنتهای غلطی که در سالهای اخیر به واسطه فضای مجازی وارد فرهنگ شده است عنوان کرد: بازگشت به منش بزرگان طایفه در سادگی، تنها راه نجات نسل امروز است، اگر زوجها از همان ابتدا در کنار هم برای حل مشکلات مالی بجنگند، پیوندی ناگسستنی ایجاد میشود، باید پذیرفت انتظار برای رسیدن به وضعیت اقتصادی ایدهآل در شرایط فعلی، چیزی جز هدر دادن بهار عمر نیست.
زهرا برزگر که به تازگی مراسم عقد خود را به سادگی برگزار کرده است، نقش والدین را در تسهیل این مسیر بسیار پررنگتر از نهادهای دولتی دانست و اظهار کرد: والدینم با حذف هزینههای سنگین فیلمبرداریهای و آتلیههای گرانقیمت، به ما کمک کردند تا سرمایهمان صرف پیشپرداخت مسکن شود که این نگاه واقعبینانه، استرس شروع زندگی را برای ما کمتر کرد.
وی با اشاره به اینکه تشکیل خانواده نباید به یک پروژه اقتصادی پرخطر تبدیل شود، از دیگر دختران جوان سیستان و بلوچستان خواست با کاهش سطح انتظار خود و نه گفتن به خریدهای غیرضروری، راه را برای خود و ازدواج به سبک آسان باز کنند.
واکاوی آماری پیوندها؛ پایداری کانون خانواده در ترازوی ثبتاحوال
مدیرکل ثبت احوال سیستان و بلوچستان با اشاره به آمار ثبت وقایع ازدواج و طلاق در استان گفت: دادههای ثبت احوال نشان میدهد که همچنان پیوندهای خانوادگی در این منطقه از جایگاه قابل توجهی برخوردار است و آمار ازدواج در مقایسه با طلاق فاصله معناداری دارد.
علی رحمتی اظهار کرد: در سال ۱۴۰۴ در مجموع ۲۲ هزار و ۲۸۹ واقعه ازدواج در سیستان و بلوچستان به ثبت رسیده که از این تعداد ۱۷ هزار و ۴۲۸ مورد در مناطق شهری و چهار هزار و ۸۶۱ مورد در مناطق روستایی بوده در همین مدت سه هزار و ۸۷۷ واقعه طلاق نیز در استان ثبت شده که از این تعداد سه هزار و ۳۳۹ مورد در مناطق شهری و ۵۳۸ مورد در مناطق روستایی رخ داده است.
وی با اشاره به آمار ثبت وقایع از ابتدای سالجاری تاکنون نیز افزود: در این مدت سه هزار و ۷۰۸ واقعه ازدواج در سیستان و بلوچستان به ثبت رسیده که از این تعداد ۲ هزار و ۹۲۸ مورد در مناطق شهری و ۷۸۰ مورد در مناطق روستایی بوده است.
به گفته مدیرکل ثبت احوال سیستان و بلوچستان، از ابتدای سالجاری تاکنون همچنین ۶۸۴ واقعه طلاق در استان رخ داده که ۵۸۶ مورد آن در مناطق شهری و ۹۸ مورد در مناطق روستایی به ثبت رسیده است.
وی بیان کرد: بررسی این آمارها نشان میدهد که نسبت ازدواج به طلاق در سیستان و بلوچستان همچنان بیانگر پایداری نسبی کانون خانواده است و این موضوع اهمیت تقویت فرهنگ ازدواج پایدار، آموزشهای پیش از ازدواج و حمایتهای اجتماعی از خانواده را بیش از پیش نمایان میکند.
رحمتی با اشاره بر رتبه نخست سیستان و بلوچستان در حوزه سن ازدواج، میانگین سن مردان را ۲۵ سال و زنان را ۲۰ سال اعلام کرد و این ویژگی را مهمترین شاخصه متمایزکننده سیستان و بلوچستان در نقشه آماری کشور برشمرد.
وی ثبت دقیق وقایع حیاتی را مبنای اصلی تصمیمگیریهای کلان در حوزه خانواده دانست و افزود: سیستان و بلوچستان در حال حاضر رتبه شانزدهم ثبت ازدواج را در میان استانهای کشور داراست، در واقع پایداری ازدواجها در این منطقه مدیون نگاه تسهیلگرانه خانوادهها و دوری از تجملات است، و ضروریست الگوبرداری از فرهنگ سادهزیستی مد نظر جوانان باشد.
رحمتی عنوان کرد: کاهش نرخ طلاق و تمایل به ازدواج در سن پایین، نشاندهنده امنیت روانی حاکم بر فضای خانوادههای سیستان و بلوچستان است که باید با حمایتهای اقتصادی، این روند صعودی صیانت شود، بنابراین از خانوادهها میخواهیم ازدواج را سنگبنای با استمرار رویکرد فعلی، راه را برای ازدواج آسان جوانان هموارتر کنند.
وی با اشاره به اینکه آمارهای سال گذشته و ابتدای امسال نشاندهنده غلبه ارادههای فرهنگی بر چالشهای محیطی است عنوان کرد: امیدواریم با تسهیل زیرساختهای معیشتی، شاهد ثبت رکوردها و پیوندهای پایدارتری در سرزمین نخل و آفتاب باشیم چرا که تحلیل دقیق این آمارها در اتاق رصد جمعیت، گویای آن است که سیستان و بلوچستان همچنان دژ مستحکم اخلاق و خانواده در کشور باقی مانده است.
به گزارش ایرنا، سیستان و بلوچستان با بیش از سه میلیون و ۳۳۷ هزار نفر جمعیت، جوانترین استان کشور محسوب می شود؛ حدود ۷۰ درصد جمعیت این خطه را جوانان کمتر از ۳۰ سال تشکیل میدهند.