جمشید معاون روز دوشنبه در حاشیه بازدید از مزارع غله هیبریدی در گفت و گو با خبرنگار ایرنا افزود: تریتیکاله گیاهی است که به شوری و آفت مقاوم بوده و به‌ویژه در خاک‌های کم‌کیفیت و با رطوبت کم، رشد خوبی دارد و می‌تواند در شرایط خشکی نیز مقاوم باشد.
- چاودم یا تریتیکاله از غلات جدید است که با تلاقی ژنوم‌های گندم و چاودار تولید شده است. نام تریتیکاله از نام علمی جنس والد مادری یعنی گندم (Triticum) و والد پدری یعنی چاودار (Secale) برگرفته شده که هم خصوصیات گندم را دارد و هم چاودار و همچنین درصد پروتئین بالاتری نسبت به گندم و چاودار دارد و اکثر اسید آمینه های ضروری را هم دارا می باشد. مواد معدنی آن بیشتر از گندم و میزان ویتامین آن برابر با گندم است.
وی ادامه داد: از دانه آن به عنوان خوراک طیور و از کاه‌ برای خوراک دام استفاده می‌شود و بدلیل دارا بودن پروتئین، ارزش غذایی بالاتری نسبت به جو و گندم دارد، البته در صنایع غذایی نیز کاربرد دارد.
وی تریتیکاله را حاصل اختلاط هیبریدی بین ۲ بذر عنوان کرد و افزود: گیاه هیبرید نتیجه گرده افشانی متقابل ۲ گونه مختلف گیاهی و رشد بذری است که از این فرآیند گرده افشانی کنترل شده، گونه جدید و سومی ایجاد می‌شود که ویژگی ژنتیکی ۲ گیاه پدر و مادر را با خود به همراه دارد.
معاون افزود: از آنجا که در این خطه دامداری رونق زیادی دارد از این رو از تریتیکاله برای رونق کار دامداران و تامین علوفه مورد نیاز طیور و دام استفاده می‌کنیم.
وی اظهار کرد: در سال زراعی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ در برنامه کشت غلات این شهرستان کشت تریتیکاله با توجه به مزایایی از جمله ظرفیت تولید بالا و مقاومت بیشتر از سایر غلات نسبت به کم‌آبی، شوری و شرایط نامساعد اقلیمی و نیز توانایی سازگاری بالا در مناطق خشک، سرد و در ارتفاعات و خاک ضعیف و شنی که گندم و جو قابلیت تولید کمی دارند برای کشت پاییزه توصیه و اقدام شد.
مدیر جهاد کشاورزی رُشتخوار گفت: با توزیع سه تن بذر تریتیکاله (رقم هاشمی) میان کشاورزان، کشت این محصول آغاز شد و اکنون مزارع در حال برداشت است. تولید تریتیکاله آبی در سطح ۱۰ هکتار (میانگین ۵ تن در هکتار) و تریتیکاله دیم در سطح سه هکتار (میانگین ۱.۵ تن در هکتار) در مجموع به ۵۴.۵ تن رسیده که عملکرد مطلوبی است.
معاون افزود: از آنجا که تریتیکاله هیبرید بین گندم و چاودار بوده و دانه این گیاه از نظر شکل ظاهری شبیه گندم ولی از نظر پروتئین موجود نسبت به بذر گندم و جو برتری دارد و به دلیل محتوای پروتئین بالا و ترکیب بهتر اسیدهای آمینه در مقایسه با سایر غلات، برای تغذیه دام توصیه می‌شود.
وی اظهار کرد: توصیه کشت تریتیکاله در شهرستان برای نخستین بار در برنامه کاری ما قرار گرفت؛ زیرا ارزش غذایی آن با جو برابری می‌کند و نسبت به سرما، فقر خاک و شوری مقاوم است از این رو بسیار مناسب کشت در منطقه است و می‌تواند به عنوان یک منبع جدید در تهیه علوفه به‌ویژه تأمین بخشی از کنسانتره دام (به خصوص گوساله پرواری و گوسفند) استفاده شود.
به گفته وی، طبق سرشماری سال ۱۴۰۳، از مجموع ۱۱ هزار بهره‌بردار بخش کشاورزی در این شهرستان ۸۴ درصد دامدار هستند، تأمین علوفه دام از اولویت‌های توسعه شهرستان است و با کشت تریتیکاله می‌توان سهم سه هزار و ۴۰۰ هکتاری جو را به این محصول اختصاص داد.
وی افزود: هر سال مبارزه با آفاتی مانند سن غلات و شته سبز، موجب مصرف سموم و گاه خسارت به خوشه و علوفه می‌شود و کیفیت و کمیت محصول را کاهش می‌دهد اما از آنجا که تریتیکاله به بسیاری از آفات و بیماری‌های گیاهی مقاومت طبیعی دارد، نیاز به استفاده از سموم شیمیایی را کاهش داده و این ویژگی به حفظ محیط زیست و کاهش آلودگی ناشی از مصرف بیش از حد مواد شیمیایی نیز کمک می‌کند.
به گفته مدیر جهاد کشاورزی رُشتخوار، اکنون هفت خانوار به کشت گیاه تریتیکاله مشغول هستند و این رقم با توجه به نیاز حیاتی بخش کشاورزی و دامداری رو به افزایش است.
مرکز شهرستان رشتخوار در ۲۱۶ کیلومتری جنوب مشهد واقع است و شهر جنگل نیز در ۸۱ کیلومتری جنوب غرب رشتخوار قرار دارد.