به گزارش ایرنا، حجتالاسلام مصطفی محققداماد روز سهشنبه در آیین رونمایی و معرفی کتاب «همباوران» اثر عباس خامهیار در اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، با اشاره به اینکه ما دینباوران، متهم به اختلاف میان انسانها هستیم، اظهار کرد: منتقدان میگویند پیروان ادیان، بر سر دین جنگیدهاند و دین، بنیان تفرقه میان خودی و نابودی بر سر دین است.
او افزود: جنگ میان ادیان و جوی خون جاری میان آنها، یکی از نقاط تاریک تاریخ دین است، هماکنون، هم که ما اینجا هستیم، پیروان موسی (ع) و محمد (ص) با هم بر سر دین میجنگند.
محققداماد با خطاب قرار دادن پیروان ادیان، گفت: با اتهام دشمنی با ناخودی چه باید کرد؟ راهحل چیست؟ بنشینیم علیه هر دین، «ردود» (پاسخ یا واکنش) بنویسیم و علیالدوام در حال جنگ باشیم؟ به تجربه من، تنها راه ترویج رواداری و تحمل ادیان و فرقه های دیگر است که هر کسی به سبک خود، فکر و عقیدهای دارد که تنها راه آن هم گفتوگو است و آن هم گفتوگو بینالادیان است.
وی با اشاره به علامه حلی، اضافه کرد: او در کتاب «تذکره الافقها» با سیستم قضایی دیگر مذاهب اسلامی آشناست و بر آن احاطه دارد.
این استاد دانشگاه بیان کرد: راه دیگری که برای رفع اتهام وجود دارد این است که از تاریخ ادیان دیگر آگاه شویم و درباره آن بدانیم. دنیای امروز به آموختن تجربه یکدیگر، در قالب دیالوگ معتقد است.
او بیان خاطرهای از دهه ۶۰ در شهر لاهه گفت: امروز پیروان ادیان باید رابطهای داشته باشند که از تجربه یکدیگر استفاده کنند. سنت امروز غلبه بر دیگری نیست، باید در اصل خداشناسی و خداپرستی متحد شویم، بیشتر مشکلات ما از جهل است که از آن بیاطلاع هستیم.
محققداماد با اشاره به سخنان پاپ بندیکت شانزدهم، در متهم کردن اسلام به توسعه یافتن با شمشیر، اظهار کرد: در نامه ۱۸ صفحهای به ایشان نوشتم که آیا همه متفکران مسیحی که مسلمان شدند، زیر شمشیر بودند؟ افراد زیادی را نام بردم، نمونه آخرین آن هم هانری کربن بود که در جریان جزییات زندگی او هستم و گفتم اطلاعات شما درباره اسلام اندک است. آن پاپ آن زمان، مشاور خاورمیانه خود را برای گفتوگو به ایران فرستاد و از مسلمانان عذرخواهی کرد.
به گفته وی، راه جذب به اسلام، دوستی و مهربانی است، نه خشونت و پرخاش و توهین، راه ما راه اهلبیت (ع) است. امام صادق (ع) و امام باقر (ع) با دانش، اسلام و تشیع را گسترش دادند، آنان از زیدیه، پسرعموهای غیرمعتدل و تندروی خود که خنجر به کمر میبستند، خون دل میخوردند.
او راه شیعیان و مسلمانان را راه امام علی (ع) دانست و اضافه کرد: شاید کسی که در تاریخ اسلام، بیشترین دشمن داشته علیبنابیطالب (ع) باشد اما او به دو صفت مشهور است، نخست تعقل و خردمندی که ابنسینا آن را تشریح و تایید کردهاند. دوم ادیب بودن و قدرت سخنوری است، در زمان خود علیابنابیطالب، کلمات او را جمعآوری میکردند. بخشهایی که سیدرضی در «نهج البلاغه» جمع کرده، فقط سخنان بلاغی و ادبی ایشان است، همین دو ویژگی جمع زیادی از مردم را در طول تاریخ مسلمان و شیعه کرده است.
ایرانیان از آغاز پیدایش این سرزمین، اهل خرد بودند
رئیس بنیاد ایرانشناسی نیز در این نشست با بیان اینکه خدمات متقابل ایران و اسلام شهید مطهری برای ما روشن است گفت: با این حال متاسفانه آن را به صدمات تبدیل کردیم.
علیاکبر صالحی با اشاره به شخصیت کوروش بزرگ و حواشی نامهای جغرافیایی که واژه شاه را با خود داشت، گفت: در روزهای آغازین انقلاب، به دلیل برخی تندرویها ما فرصت بزرگی که میشد خدمات متقابل ایران و اسلام باشد را از دست دادیم. اگر از آغاز برای معرفی دین از دریچه مناسک وارد نمیشدیم، وضعیت امروز دینداری در کشور این نبود که میبینم اگر از دریچه مهر و لطف وارد میشدیم، با نسل زد اینگونه رودررو نبودیم.
وی با بیان اینکه از حب و جذب جدا شدیم، اضافه کرد: ما از مسیر جذب کردن شدیم و «جادلهم بالتی هی احسن» را فراموش کردیم.
صالحی با اشاره اینکه بهتر آن باشد که سر دلبران گفته آید در حدیث دیگران گفت: این گونه بهتر در دل مینشیند. خداوند میگوید بروید و یکدیگر را در شعوب و قبایل بشناسید. شاید یکی از رازهای حفظ ایران از آغاز تا امروز، این بوده که مردم اهل حکمت بودهاند. این مزیت ایران است که از دیدگاه الهی ما در زمره هدایتشدگان بودیم و مجوسها که زرتشتیان هستند را کنار مسیحیان و یهودیان قرار میدهد. ما باید افتخار کنیم که از ابتدای پیدایش این قوم، اهل خرد بودیم.
صالحی با بیان اینکه روح امام موسی صدر در این کتاب زنده است گفت: آن چه در این کتاب آمده را او زندگی کرده است. فرصت خامهیار در این بوده که زمانی در لبنان و سوریه حضور داشته که شخصیتهای مسیحی نامدار که با اسلام پیوند خوردهاند، زنده بودند.
«همباوران»، نشان میدهد محبت اهلبیت(ع) محدود به مرزهای مذهبی نیست
هیلائه عطاالله، شاعر مسیحی از کشور سوریه که به زبان عربی سخن گفت و متن سخنانش در اختیار حاضران قرار گرفت، گفت: این مراسم به پاسداشت کتابی برگزار شده است که به شخصیتهای مسیحی میپردازد؛ کسانی که در اهلبیت(ع) سرچشمهای از الهام فکری، اخلاقی و انسانی یافتهاند و ارزشهایی را در سیره آنان دیدهاند که از مرزهای دینی فراتر رفته و به گستره مشترک انسانیت راه میبرد.
او افزود: عباس خامهیار در این اثر تنها به معرفی افراد نپرداخته، بلکه اندیشهای بزرگ را پاس داشته است و باور دارد حقیقت اخلاقی میتواند وجدان بشر را در هر زمان و مکان مخاطب قرار دهد.
عطاالله گفت: آموزههای انجیل درباره صلح و محبت با ندای قرآن درباره عدالت و شناخت متقابل همصداست و همین همگرایی سبب شده بسیاری از اندیشمندان مسیحی با احترام در برابر امام علی(ع) سر تعظیم فرود آورند؛ شخصیتی که انسانها را یا «برادر دینی» یا «همنوع در آفرینش» میدانست و عدالت را «قرار دادن هر چیز در جای شایسته خود» معرفی میکرد.
وی افزود: در جهانی که جنگها و منازعات کرامت انسانی را تهدید میکند، بیش از هر زمان نیازمند بازخوانی صداهای اخلاقی هستیم؛ صداهایی که انسانها را بر محور مشترکات گرد هم میآورند.
این شاعر ادامه داد: آثار فرهنگی چون «همباوران» تنها روایت تاریخی نیستند، بلکه زمینهای برای گفتوگو، تفاهم و همزیستی میگشایند و یادآور میشوند که احترام میان ادیان بخشی اصیل از میراث معنوی و فرهنگی منطقه ماست.
وی ادامه داد: ایران، با بارگاههای امام رضا(ع) و حضرت معصومه(س) و با الهام از نهضت حسینی، قرنها محل تلاقی تمدنها و ادیان بوده و جهان امروز بیش از همیشه به احیای این میراث در برابر فرهنگ نفرت و تعصب نیازمند است. این کتاب نشان میدهد محبت اهلبیت(ع) محدود به مرزهای مذهبی نیست، بلکه گرایشی به سوی ارزشهای والای انسانی است؛ ارزشهایی چون عدالت بیتبعیض، رحمتی فراگیر و کرامتی که خداوند به هر انسان عطا کرده است.
این شاعر سوری گفت: ائمه اطهار(ع) برای او و میلیونها انسان آزاده، نماد کرامت، ایستادگی در برابر ظلم و دفاع از حق هستند و بانوان مقدس خاندان ابراهیم و حضرت مریم(س) نمونههای والای پاکی و ایمان هستند.
عطاالله گفت: آنچه در نوشتههای خامهیار نمایان است، نگاه انسانی و ادبی او در تحلیل آثار و تواناییاش در کشف لایههای پنهان معناست؛ نگاهی که از ذوقی لطیف و تسلطی عمیق بر ابزارهای بیان حکایت دارد.
او سخن خود را با کلام امیرالمومنین(ع) به پایان برد که «ارزش هر انسانی به اندازه کاری است که نیکو انجام میدهد» و افزود: چه نیکوست که قلم و دانش در خدمت حقیقت، نزدیکی دلها و پاسداری از کرامت انسان قرار گیرد.
غلامرضا امیرخانی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران نیز در این نشست، اندیشگاه فرهنگی را محل تبادل افکار و جایگاه گفتوگو و نظرات گوناگون دانست و گفت: این کتاب حاصل تجربه زیسته خامهیار در لبنان است.
امیرخانی با بیان اینکه روابط ایران و شیعیان و جبل عامل، شامل لبنان و سوریه، تنها قدمت ۵۰۰ ساله ندارد و قدیمی تر از دوران صفویه است، حتی قدمت آن به شهید اول (محمدبنجمالالدین مکی عاملی، از فقهای مشهور شیعه در قرن هشتم هجری) میرسد و متون قدیمیتر شیعی را دربرمیگیرد که بخش بزرگی از آن به متون مکتوب شیعی مربوط است و کتابخانه ملی محل نگهداری این گنجینه است.
عباس خامهیار، نویسنده کتاب «همباوران» به عنوان آخرین سخنران نشست گفت: از سال ۱۳۹۳، زمانی که نخستین نوشتههایم منتشر شد، برخی بزرگان و دوستان اهل رسانه با من تماس گرفتند و میگفتند: تو راوی دست اول هستی، چرا خودت نمینویسی؟ چرا باید روایتها را دستدوم و دستسوم بخوانیم؟ از همان زمان، بهمناسبت تولدها، وفاتها، شهادتها، عاشورا و غدیر، هرگاه فرصتی پیش میآمد مینوشتم.
رایزن فرهنگی پیشین جمهوری اسلامی ایران در بیروت لبنان گفت: بخشی از این نوشتهها پیشتر در دو جلد زَغَم و زیتون آمده بود. با وجود ارادتی که به استاد ارجمندم، حجتالاسلام محققداماد، داشتم، هیچگاه توفیق دیدار حضوری نداشتیم. حتی نام مرا کامل نمیدانستند اما روزی، نیمهشب، با اختلاف چهار ساعت زمانی تماس گرفتند و گفتند: فقط زنگ زدم بگویم اجرت با حضرت زهرا (س) و اهلبیت (ع). همانجا هم فرمودند که مقدمهای بر کتاب نوشتهاند و فردا دفترشان برایم ارسال خواهد کرد. این برای من افتخاری بزرگ بود.
او اضافه کرد: بدهکاری دیگرم به کتابخانه ملی و بزرگوارانی است که برای انتشار آثارم زحمت کشیدند؛ یاد و نام مرحوم اشرف بروجردی را نیز گرامی میدارم. خانه بار با اشاره به کتاب «سرّ دلبران» افزود: من از نوجوانی پای منبر علما در شهرهای مختلف بودم و بارها شنیده بودم که برای بیان فضائل امیرالمؤمنین(ع)، به سخنان دانشمندان مسیحی استناد میکنند. همیشه برایم سؤال بود: این عشق از کجا میآید؟ چرا یک مسیحی چنین عمیق دربارهی علی(ع) مینویسد؟ همین سوالها مرا به سمت نوشتن این کتاب برد.
او گفت: سالها بعد، توفیق یافتم با دهها اندیشمند مسیحی که دلداده اهلبیت و دوستدار ایران بودند، نشستوبرخاست کنم. بسیاری از آنان عاشقانه به رهبر شهید ارادت داشتند و آرزو داشتم این کتاب در زمان حیات ایشان منتشر شود. پیش از شهادت حجتالاسلام رئیسی، همراه وزیر امور خارجه کنونی، عباس عراقچی و شهید کمال خرازی خدمتشان رسیدیم و ایشان چند دقیقه درباره آثارم با لطف و محبت سخن گفتند.
خامهیار ادامه داد: در این کتاب، تجربه زیسته من با این شخصیتها آمده است؛ نه خاطرهنویسی صرف، نه تحلیل. برای نمونه، یکی از شاعران مسیحی میگفت: «مادرم مرا در کودکی به مجلس روضه میبرد. وقتی برای امام حسین گریه میکرد، اشکهایش روی صورت من میریخت و همین اشکها بعدها تبدیل شد به شعر.» دیگری، که بعدها استاد دانشگاه شد، از کودکی با نهجالبلاغه مأنوس بود و داییاش گفته بود: «رهایش کنید؛ آیندهاش همین کتاب است.»
او افزود: این کتاب حاصل ۱۰ سال گفتوگو، مشاهده و همنشینی با این افراد است. در میانه تدوین جلد سوم تاریخ شفاهیام، وقتی به بخش لبنان رسیدم و دوباره با این خاطرات مواجه شدم، دیدم چه گنج عظیمی از عشق مسیحیان به اهلبیت وجود دارد. کار را کنار گذاشتم و تمامقد وارد این پروژه شدم. این مجموعه اکنون در حال ترجمه به عربی و انگلیسی است و توصیه میکنم خانوادهها، فرزندان و همسران نیز آن را بخوانند؛ زیرا شناخت محبت اهلبیت از زبان دیگران، تأثیری عمیقتر و ماندگارتر دارد.
به گزارش ایرنا، کتاب «همباوران؛ روایتهایی از همزیستی با ادیبان مسیحی دلداده اهلبیت(ع) و دوستدار ایران» اثر عباس خامهیار، است. این کتاب به روایت پیوندهای فرهنگی، ادبی و معنوی میان شماری از ادیبان و اندیشمندان مسیحی با فرهنگ اهلبیت(ع) میپردازد و جلوههایی از ارادت آنان به امیرمومنان حضرت علی(ع) و خاندان پیامبر اکرم(ص) را بازتاب میدهد.