به گزارش خبرنگار اقتصادی ایرنا، احسان چیت ساز روز شنبه در نشست آسیب های وارده به اقتصاد دیجیتال در جنگ تحمیلی سوم خسارت‌های وارده به بخش دولتی را ۴۲.۶ هزار میلیارد تومان (همت) و به بخش خصوصی را ۸.۴ همتب اعلام کرد و اظهار داشت: این ارقام به جز خسارت های غیرمستقیم ناشی از قطعی اینترنت است.
چیت‌ساز با اشاره به اینکه در جنگ تحمیلی اقتصاد دیجیتال فشار بسیار زیادی را تجربه کرد، گفت: در این جنگ بیشتر از ۵۰۰ سایت ارتباطی کشور مورد حمله دشمن قرار گرفت و موجب قطع ارتباطات شد هرچند در بسیاری از موارد، در فاصله کمتر از چند ساعت مجدد اینترنت برقرار شد.
وی یاد شهدای حوزه فناوری اطلاعات در جنگ تحمیلی اخیر را گرامی داشت و با اشاره به اینکه این جنگ به سرمایه‌های ثابت در حوزه اقتصاد دیجیتال نیز خسارت وارد کرد، افزود: با این حال، این جنگ خسارت‌های قابل توجهی به بخش ارتباطات و اقتصاد دیجیتال وارد کرد. بخشی از این خسارت‌ها ناشی از حملات موشکی مستقیم به زیرساخت‌ها و دارایی‌های ثابت در حوزه فناوری و ارتباطات بود که چالش‌های جدی ایجاد کرد.
معاون وزیر ارتباطات قطع اینترنت بین الملل را یکی از خسارت های اصلی حوزه اقتصاد دیجیتال در جریان این جنگ برشمرد و افزود: در حوزه مخابرات و ارتباطات نزدیک به ۴.۶ همت خسارت ناشی از جنگ ثبت شده و کاهش درآمد مستقیم در کسب و کارها را در پی داشته است.
چیت ساز سهم خسارت وارده به تجارت الکترونیک را ۲.۳ همت بابت کاهش درآمد اعلام کرد و افزود: در کسب و کارهای بزرگ مقیاس دیجیتال حدود ۵.۵ همت، در حوزه پست و لجستیک ۰.۷۸ همت زیان و در بخش فضایی و کسب و کارهای استانی نیز حدود ۱.۹ همت خسارت برآورد شده است.
وی ۱۶.۳۲ همت خسارت وارده به کسب و کارهای بزرگ دیجیتال را ناشی از عدم نفع آنها به دلیل قطع اینترنت دانست و گفت: به دلیل آنکه حوزه ارتباطات در سال های گذشته سرمایه گذاری گسترده ای نداشت، هم زیان های مستقیم و جدی در این جنگ متحمل شد و هم تاب آوری کسب و کارهای در کشور دچار چالش شد.


معاون وزیر ارتباطات با تاکید بر اینکه این وزارتخانه ضرورت اتصال کسب و کارهای حوزه اقتصاد دیجیتال به اینترنت در هر شرایطی را به تصمیم گیرندگان و سیاست گذاران متذکر شده است، تاکید کرد: از نظر وزارت ارتباطات حتی در شرایط بحرانی هم نباید اتصال به اینترنت منقطع شود و این دیدگاه در جلساتی که بین فعالان حوزه اقتصاد دیجیتال و سیاست گذاران این بخش در گذشته برگزار می شد، به کرات بیان شده است.
وی با بیان اینکه با وجود خسارت های وارده به زیرساخت های ارتباطی کشور، شبکه ملی پایدار ماند، توضیح داد: در جریان حملات دشمن در جنگ رمضان، ارتباط برخی جزایر کشور با سرزمین اصلی به‌طور موقت قطع شد، اما در بسیاری از موارد ظرف چند ساعت دوباره برقرار گردید. وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات با وجود فشارهای سنگین و تقدیم شهدایی در این مسیر، توانست پایداری شبکه ارتباطی کشور را حفظ کند.
با هرگونه اینترنتی که بین مردم تفاوت ایجاد می کند، مخالفیم
این مقام مسئول در وزارت ارتباطات در ادامه با بیان اینکه با هرگونه اینترنت که عملاً فاصله و تفاوت بین مردم ایجاد می‌کند مخالفیم، گفت: احساس تبعیض در این موضوع بنیان‌های اجتماعی جامعه را از بین می‌برد. ما در دوران جنگ و دفاع همه باید با هم برابر باشیم و با هم تلاش کنیم تا بر دشمن جنایتکار فائق شویم.
وی ادامه داد: در این زمینه نیز چارچوبی تعریف شده که در شرایط بحران کسب و کارها بتوانند ارتباط با سرورهای بین‌المللی را حفظ کنند اما ایجاد هرگونه تفاوت در دسترسی مردم همچون ایجاد تهدید امنیتی برای کشور است که توسط سازمان تنظیم مقررات ارتباطات رادیویی در دست پیگیری است.
معاون سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات، با تأکید بر ضرورت نگاه واقع‌بینانه در مسیر داخلی‌سازی زیرساخت‌های دیجیتال کشور، افزود: اگر بخواهیم به‌صورت کامل داخلی‌سازی انجام دهیم، برآورد منابع مورد نیاز حدود ۷۰۰ همت است. باید توجه داشت که تنها کشوری که توانسته زیست‌بوم دیجیتال خود را به‌طور کامل بومی کند، چین با جمعیتی بیش از ۱.۵ میلیارد نفر و سهمی حدود ۴۵ درصدی از اقتصاد دیجیتال در تولید ناخالص ملی است.
وی بیان‌داشت: بازار ایران با ۹۰ میلیون نفر جمعیت، مختصات متفاوتی دارد و در همه بخش‌ها نمی‌تواند به بازار کامل تبدیل شود. در برخی حوزه‌ها مثلاً برای تولید اقتصادی یک قطعه، حداقل به تولید ۵۰۰ هزار عدد نیاز است تا به صرفه باشد؛ چنین ظرفیتی فعلاً در بسیاری از بخش‌ها وجود ندارد.
چیت‌ساز در ادامه با اشاره به برخی برداشت‌های نادرست درباره وضعیت چین گفت: این تصور که همه تجهیزات شبکه در چین ساخت داخل است، نادرست است. بخش قابل توجهی از قطعات از تأمین‌کنندگان بین‌المللی تهیه می‌شود، اما تفاوت در نظام اعتبارسنجی و استانداردسازی است؛ آنجا سازوکار اعتباربخشی و ارزیابی محصولات (Validation) به‌طور شفاف و ساختاریافته انجام می‌شود.
وی تاکید کرد: در بازار ما نیز برخی حوزه‌ها قابل بومی‌سازی و توسعه داخلی هستند، اما در بعضی موارد، اقتصاد تولید داخلی پایدار نمی‌شود و تصمیم‌گیری‌ها باید متناسب با واقعیت اقتصادی و امنیتی هر بخش باشد.
امنیت سایبری به اتصال به شبکه جهانی اینترنت وابسته است
معاون اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات با یادآوری شوک های اقتصادی وارده به کسب و کارهای دیجیتال در ایام جنگ اظهار داشت: کسب‌وکارهای دیجیتال به زیرساخت‌های ابری جهانی، APIها و خدمات بین‌المللی مانند سامانه‌های احراز هویت و ابزارهای امنیتی وابسته‌اند؛ بنابراین دسترسی پایدار به اینترنت بین‌الملل برای مدیریت سرورها، پایگاه‌های داده و خدمات آنلاین ضروری است. قطع اینترنت می‌تواند مدیریت و بازیابی این زیرساخت‌ها را مختل کند.
چیت ساز تاکید کرد: از سوی دیگر، امنیت سایبری نیز به اتصال به شبکه جهانی وابسته است؛ زیرا به‌روزرسانی‌های امنیتی، داده‌های تهدید و امضای بدافزارها از منابع بین‌المللی دریافت می‌شود. هرچند تلاش‌هایی برای تقویت زیرساخت‌های داخلی انجام شده، اما همچنان نیاز به ارتباط پایدار با اینترنت جهانی وجود دارد.


وی یادآور شد: کارشناسان هشدار می‌دهند قطع کوتاه‌مدت اینترنت شاید قابل تحمل باشد، اما قطع گسترده آن می‌تواند شوک اقتصادی جدی به کسب‌وکارهای دیجیتال وارد کند. به گفته آنان، اینترنت برای اقتصاد دیجیتال نقشی حیاتی دارد و افزایش ترافیک بین‌الملل کشور تا حدود ۷.۵ پتابایت نیز نشان‌دهنده همین وابستگی است.
دولت مخالف تبعیض در دسترسی به اینترنت است
معاون وزیر ارتباطات درباره محدودیت‌های اخیر اینترنت نیز گفت: سیاست کلی دولت، مبنای عدم تبعیض در دسترسی مردم به خدمات دیجیتال است. دولت به‌هیچ‌وجه رویکرد ایجاد محدودیت برای مردم را نمی‌پسندد و هرگونه تبعیض در این حوزه را در تضاد با سیاست‌های خود می‌داند.
وی با یادآوری اینکه تصمیمات مرتبط با شرایط امنیتی کشور در شورای عالی امنیت ملی اتخاذ و طبق روال، نظر کارشناسی وزارتخانه‌های مرتبط نیز در آن شورا دریافت می‌شود، تصریح کرد: رویکرد دولت، بازگشت به مسیر پایدار توسعه دیجیتال با رویکردی واقع‌گرایانه و مردم‌محور است.
وزارت ارتباطات هیچ تنظیم گری در حوزه اینترنت پرو انجام نداده است
چیت ساز درباره اجرای طرح اینترنت پولی و اثرات اقتصادی آن گفت: برای پاسخ دادن به این سوال زود است، حداقل باید پایان ماه تراز آزمایشی بگیریم. به طور حتم داده‌های اقتصادی تاخیر دارد برای اینکه بتواند نشان دهد اینترنت پولی چه اثری داشته است، زیرا این مقدار در صورت مالی دوره بعدی خودش را نشان می‌دهد.


معاون سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات با یادآوری قطع اینترنت در دی ماه گذشته اظهار داشت: اثرات قطعی اینترنت روی صورت های مالی شرکت ها دیده می شود و باید اجازه دهیم حداقل یک بازه زمانی اتفاق بیفتد تا درباره آن اظهارنظرکنیم.
وی با بیان اینکه بخشی از دسترسی به اینترنت پرو از محل دسترسی‌هایی است که مجوز آن را نهادهای مسئول به اپراتورها داده اند، درباره ترافیک شبکه نیز گفت: میزان ترافیک در شبکه پیوسته در حال افزایش است از این رو این حوزه نیازمند سیاست‌گذاری توسط مسئولین مربوطه است تا حکمرانی ملی دچار خدشه نشود.
چیت ساز با اشاره به اینکه کاربران شبکه های اجتماعی داخلی در دوره جنگ ۲ برابر شد، گفت: این امر به معنای بهبود کیفیت در شبکه های داخلی نیست بلکه این سکوها باید زیرساخت های خود را رشد بدهند تا سرویس بهتری ارائه کنند.
وی با یادآوری اینکه ارتقای کیفیت نیازمند توسعه زیرساخت‌ها و بهبود فناوری‌هایی مانند الگوریتم‌های فشرده‌سازی است، گفت: تاب‌آوری شبکه ارتباطی و کیفیت خدمات دو موضوع متفاوت هستند. در دوره بحران و هم‌زمان با حملات و آسیب دیدن برخی تجهیزات مخابراتی، بیش از ۵۰۰ سایت ارتباطی دچار مشکل شد، اما تیم‌های فنی با جابه‌جایی آنتن‌ها و اقدامات فنی تلاش کردند ارتباطات پایدار بماند.
وی خاطر نشان کرد: در این مدت با وجود جابه‌جایی گسترده جمعیت و بیش از ۱۰ میلیون مورد جابه‌جایی، شبکه ارتباطی کشور با تلاش نیروهای فنی و تقویت تجهیزات در مناطق پرترافیک حفظ شد. ارتقای کیفیت ارتباطات در چنین شرایطی نیازمند منابع بیشتر، توسعه زیرساخت‌ها و همگرایی میان بخش‌های مختلف است.
این مقام مسئول در وزارت ارتباطات در پاسخ به سوالی در خصوص زمان اتصال اینترنت برای همه مردم، گفت: ما زیرساخت های اینترنتی را فراهم می کنیم، زمانی که در سطح امنیتی تصمیم گیری شود نوع اینترنت به شرایط قبل باز می گردد، ضمن اینکه بارها اعلام کرده‌ایم که با تمایز اینترنت بین مردم به جد مخالفیم.
وی در خصوص اینترنت پرو گفت: وزارت ارتباطات هیچ تنظیم گری در خصوص اینترنت پرو انجام نداده است.
چیت‌ساز با بیان اینکه قطع طولانی اینترنت یک اقدام ضد امنیتی است تا امنیتی، گفت: حفره های امنیتی توسط پلتفرم‌های مختلف ایجاد شده است و به محض اینکه اینترنت برقرار شود یا همین الان، یک سری کاربر مبتدی هم می‌توانند با اشرافی که به آن حفره‌های امنیتی دارند به زیرساخت ها حمله کنند.
۶.۴ همت خسارت به اپراتورها بر اثر قطعی اینترنت بین‌الملل
معاون وزیر ارتباطات درباره خسارت ناشی از قطع اینترنت به اپراتورهای تلفن همراه اظهار داشت: ارقامی که در این زمینه مطرح می‌شود بر اساس مکاتبات رسمی و مستندات ارائه‌شده از سوی اپراتورها جمع‌آوری شده است. این برآوردها مشخصاً به کاهش مستقیم درآمد اپراتورها در نتیجه قطعی یا محدودیت اینترنت بین‌الملل مربوط می‌شود.
به گفته چیت ساز و بر اساس اطلاعات ارائه‌شده و گزارش‌های دریافتی از سوی اپراتورها و سازمان تنظیم مقررات، مجموع خسارت واردشده به اپراتورهای ارتباطی و برخی شرکت‌های FCP که بیشترین آسیب را در این حوزه متحمل شده‌اند، حدود ۶.۴ همت برآورد شده است.
وی با بیان اینکه ارقامی که از سوی مرکز آمار در خصوص اقتصاد دیجیتال منتشر می‌شود مربوط به سنجش اندازه اقتصاد دیجیتال است و نباید با آمار خسارات واردشده به کسب‌وکارها اشتباه گرفت، اظهار داشت: برای برآورد خسارت‌های اخیر نیز در حدود ۴۰ روز گذشته با نهادهای متولی و تشکل‌های مختلف مکاتبه شده تا میزان آسیب‌ها در حوزه‌های مختلف، از جمله خسارت‌های فیزیکی، کاهش درآمد و تعدیل نیرو، به‌صورت مستند جمع‌آوری شود.


چیت ساز افزود: در این چارچوب با انجمن تجارت الکترونیک و اصناف مرتبط نیز رایزنی‌هایی انجام شده تا اطلاعات دقیق‌تری از وضعیت کسب‌وکارهای فعال در این حوزه به دست آید. بر اساس برآوردهای اولیه، میزان خسارت واردشده به بخشی از کسب‌وکارهای دیجیتال و تجارت الکترونیک حدود ۲.۴ همت اعلام شده است.


وی ادامه داد: با این حال درباره برخی گروه‌ها مانند فریلنسرها هنوز نهاد مشخصی برای جمع‌آوری داده‌های دقیق وجود ندارد؛ به همین دلیل آمار مستند و مشخصی از میزان خسارت واردشده به این بخش در دسترس نیست. در کنار این موضوع، اعلام شد تماس‌های تلفنی بین‌المللی از طریق شبکه مخابرات از ابتدای دوره محدودیت‌ها برقرار بوده و از این نظر مشکلی گزارش نشده است.
توسعه فیبرنوری در ایام جنگ نیز ادامه یافت


معاون وزیر ارتباطات درباره اقدامات انجام شده در حوزه شبکه فیبرنوری اظهار داشت: در حوزه فیبرنوری تکلیف برنامه هفتم ایجاد پوشش ۱۰ میلیونی برای کاربران بوده است که هم اکنون این هدف محقق شده است. ما به سوالات سیاسی که دوستان با نیت‌های مختلف به صورت رپرتاژ خبری منتشر می کنند، کاری نداریم و وظیفه ذاتی خود را انجام می دهیم.
چیت ساز افزود: وزیر ارتباطات تاکید کرده اند که به جای مبحث پوشش اینترنت که مردم نمی توانند آن را در زندگی اندازه گیری کنند، روی اتصال کار کنیم و اکنون عدد اتصال روی 1.5 میلیون اتصال قرار گرفته است؛حتی در دوران جنگ اخیر نیز توسعه شبکه فیبر نوری متوقف نشده است.
شواهد قطعی از رابطه بیکاری و محدودیت اینترنت وجود ندارد

از معاون وزیر ارتباطات درباره بیکاری ناشی از قطع اینترنت سوال شد که در پاسخ گفت: صرف هم‌زمانی دو پدیده به معنای وجود رابطه علت و معلولی میان آن‌ها نیست. در یک اقتصاد ممکن است رویدادهای مختلفی پشت سر هم رخ دهد، اما این موضوع لزوماً به این معنا نیست که یکی عامل دیگری بوده است.
چیت ساز افزود: در دوره اخیر عوامل متعددی از جمله شرایط جنگی و آسیب دیدن زنجیره ارزش برخی شرکت‌ها می‌تواند بر وضعیت اشتغال اثر گذاشته باشد. برای مثال، آسیب به خطوط تولید یا اختلال در فعالیت شرکت‌ها ممکن است برخی بنگاه‌ها را ناچار به تعدیل نیرو کرده باشد. تاکنون پژوهش معتبر و مستندی که رابطه مستقیم میان افزایش بیکاری و محدودیت‌های اینترنتی را اثبات کند ارائه نشده است. در صورت ارائه داده‌ها و مستندات معتبر در این زمینه، امکان بررسی و حتی اصلاح سیاست‌ها وجود خواهد داشت.
دولت و وزارت ارتباطات با نابرابری در دسترسی به اینترنت مخالفند
معاون وزیر ارتباطات در پاسخ به سوالی درباره اتصال مجدد اینترنتا اظهار داشت: سطوح امنیتی کشور را ما تعیین نمی کنیم؛ ما متولی فراهم کردن زیرساخت ارتباطی هستیم که این زیرساخت الان وجود دارد؛ وقتی درباره سطح امنیتی تصمیم گیری شود، اینترنت هم به شرایط قبل باز می گردد.
چیت ساز خاطر نشان کرد: در مورد هرگونه بازتولید نابرابری و دسترسی بسته بندی شده مردم و هرچیزی که بین مردم تمایز ایجاد کند، با جدیت مخالفیم که این اصول نه تنها در وزارت ارتباطات بلکه دولت است و آن را به طور شفاف اعلام کرده ایم.
وی در عین حال با یادآوری اینکه کشور در یک سال اخیر چند بار درگیر بحران و جنگ شده است، اظهار داشت: کشورهای دیگری هم که درگیر جنگ هستند، یکسری زیرساخت ارتباطی دارند که از شرکت های بزرگ حوزه ارتباطات سرویس دریافت می کنند و داده های خود را به شرکت هایی چون ماکروسافت منتقل می کنند.
چیت ساز اظهار داشت: ما در این دوران بدون اینکه این امکانات را داشته باشیم و داده ای را به خارج از کشور ببریم، ارتباطات را حفظ کرده ایم. این موضوع از آن نظر حائز اهمیت است که کشوری که در شرایط تحریم هست، این امکان را ندارد که از ظرفیت سایر شرکت های خارجی استفاده کند.
وی خاطر نشان کرد: درمورد دغدغه اینترنت، وزارت ارتباطات نیز با رسانه ها هم داستان است و باید تلاش کنیم تا بعد از اینکه شرایط به حالت عادی برگشت، بتوان اینترنت را بر همه مردم برقرار کرد.
رگولاتوری نقشی در تصمیم قطع اینترنت نداشته است


معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در پایان خاطر نشان کرد: قطع اینترنت در دی ماه پارسال با تصمیم نهادهای امنیتی انجام شده و سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی در این تصمیم‌گیری نقشی نداشته است. رگولاتوری در این حوزه هیچ مصوبه یا اقدام تنظیم‌گرانه‌ای درباره قطع یا محدودسازی اینترنت نداشته و این تصمیم خارج از چارچوب وظایف این نهاد اتخاذ شده است.
چیت ساز تاکید کرد: تصمیم‌های مربوط به محدودیت اینترنت در شرایط بحران توسط مراجع امنیتی ذی‌ربط گرفته می‌شود و وزارت ارتباطات یا رگولاتوری نقش مستقیمی در این تصمیم‌ها ندارند.