به گزارش خبرنگار فرهنگی ایرنا، سعید سرکار روز دوشنبه در دومین آیین گرامیداشت «امینِ ایران» به یاد رهبر شهید انقلاب و با هدف پاسداشت نگاه و حمایت ایشان از پیشرفتهای علمی کشور با تاکید رهبر شهید انقلاب بر موضوع «العلم سلطان» اظهار کرد: رهبر شهید فقط به این موضوع باور نداشتند بلکه واقعاً به آن ایمان داشتند به ویژه این نکته که علم، پایه و مقدمه قدرت و سلطه است.
وی گفت: وقتی از «اقتدار ملی» صحبت میکنیم، منظور مجموعهای از مولفههای قدرت است؛ از جمله اقتدار نظامی، اقتدار اقتصادی، اقتدار اجتماعی که شاید مهمترین مولفه باشد، اقتدار دیپلماسی، اقتدار رسانهای ـ که امروز میبینید رسانه چه نقش بزرگی ایفا میکند و همچنین اقتدار سرزمینی
سرکار افزود: سرزمین ایران از نظر جغرافیایی ویژگیهای خاصی دارد. به عنوان مثال، با در اختیار داشتن تنگه هرمز و همچنین موقعیت طبیعی و کوهستانی اطراف کشور، نوعی قدرت و تأثیرگذاری ژئوپلیتیکی برای ما ایجاد شده است. از سوی دیگر، این سرزمین از نظر منابع اقتصادی بسیار غنی و ثروتمند است.
رئیس مرکز توسعه فناوریهای راهبردی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری بیان کرد: در کنار اینها، اقتدار فرهنگی، دینی و مذهبی نیز وجود دارد. مردم ایران از فرهنگی غنی برخوردارند و بسیاری از کسانی که از ایران حمایت میکنند، با تکیه بر همین باورهای دینی و مذهبی در کنار ایران ایستادهاند و در برابر استکبار مقاومت میکنند.
وی گفت: باید توجه داشت که زیربنا، ریشه و مهمترین پایه همه این مؤلفهها «اقتدار علمی و فناوری» است. اگر کشوری در علم و فناوری قدرت داشته باشد، اقتدار نظامی نیز به دست میآورد. امروز جنگها عمدتاً مبتنی بر فناوری هستند؛ دیگر مانند گذشته صرفاً توپ و تانک و پیادهنظام تعیینکننده نیستند. فناوریهای موشکی، پدافندی، رادارها و بسیاری از تجهیزات دفاعی همگی بر پایه پیشرفتهای علمی و تکنولوژیک شکل گرفتهاند.
سرکار افزود: از سوی دیگر، اگر کشوری در فناوری پیشرفته باشد، اقتصاد آن نیز به اقتصادی مبتنی بر فناوری تبدیل میشود؛ اقتصادی زنده و پویا که میتواند دیگر کشورها را به خود وابسته کند. به همین دلیل است که در بسیاری از مواقع، نخستین ابزار فشار قدرتهای بزرگ به ویژه آمریکا، تحریم و محاصره اقتصادی است. آنها دقیقاً در حوزههایی فشار وارد میکنند که کشورها به علم، فناوری و پیشرفتهای روز وابسته هستند؛ مانند خودرو، لوازم خانگی، پوشاک و بسیاری از صنایع دیگر.
رئیس مرکز توسعه فناوریهای راهبردی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری اظهارداشت: وقتی کشوری اقتدار نظامی و دفاعی داشته باشد و در کنار آن از اقتدار اقتصادی نیز برخوردار باشد، اقتدار اجتماعی هم شکل میگیرد. زیرا مردم امنیت، معیشت و امید میخواهند. وقتی این مؤلفهها فراهم شود، اعتماد و انسجام اجتماعی نیز تقویت میشود.
وی تاکید کرد: در نتیجه اگر چهار مولفه اصلی یعنی اقتدار علمی و فناوری، اقتدار نظامی، اقتدار اقتصادی و اقتدار اجتماعی شکل بگیرد، اقتدار دیپلماسی نیز در عرصه جهانی بهطور طبیعی بهدنبال آن خواهد آمد. بنابراین اقتدار ملی حاصل برآیند همه این مولفههای قدرت است.
سرکار افزود: حضرت آقا به این موضوع عمیقاً پی برده بودند و واقعاً به آن ایمان داشتند. ایشان شخصاً این مسائل را پیگیری میکردند. برای نمونه در حوزه نانوفناوری، هدایت و پیگیری پیشرفتها را به طور جدی دنبال میکردند. هر چند ماه یک بار گزارشهای خصوصی از آخرین پیشرفتها و گامهایی که در این حوزه برداشته شده بود، به ایشان ارائه میشد و ایشان نیز رهنمودهای لازم را ارائه میدادند.
رئیس مرکز توسعه فناوریهای راهبردی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری با اشاره به دیدار جمعی از نخبگان با رهبر انقلاب در سال ۱۳۸۴ گفت: پیش از آن، در سال ۱۳۸۲ و در دولت آقای خاتمی، ستاد نانو پایهگذاری شده بود. بعد از تغییر دولت و در آغاز دولت آقای احمدینژاد، ما خدمت حضرت آقا رسیدیم. در آن زمان برنامه راهبردی نانو آماده شده بود و ارائه شد. پس از ارائه برنامه، حضرت آقا فرمودند که «قبل از اینکه من صحبت کنم، اگر کسی نکته یا پیشنهادی دارد مطرح کند.» من جسارت کردم و عرض کردم که اکنون دولت تغییر کرده و طبیعی است که هر دولتی افراد همسو با سیاستهای خود را به کار بگیرد. تیمی که اکنون خدمت شماست دو سال روی این برنامه راهبردی کار کرده است. اگر افراد جدیدی بیایند، ممکن است سلیقههای متفاوتی داشته باشند و در نتیجه دوباره دو سال زمان از دست برود.
وی گفت: حضرت آقا از برنامه راهبردی ستاد نانو به عنوان یک «خانواده» یاد کردند و توصیه کردند که این مسیر با ثبات ادامه پیدا کند. نتیجه این نگاه آن بود که ما با ۶ دولت مختلف؛ از دولت آقای خاتمی، دو دوره دولت آقای احمدینژاد، دو دوره دولت آقای روحانی و در ابتدای دولت شهید آیتالله رئیسی همکاری کردیم. این روند در نهایت موجب شد که فناوری نانو در ایران به اوج برسد؛ به گونهای که از بسیاری از کشورهای اروپایی، ژاپن و کره جنوبی پیشی گرفتیم.
سرکار افزود: در بخشی از همان سخنان، حضرت آقا به بودجه جهانی نانو اشاره کردند. در آن زمان مجموع بودجه دولتی کشورهای جهان در این حوزه حدود ۸ میلیارد دلار بود. ما در ابتدا اعلام کردیم که هدفگذاریمان این است که به یک درصد از سهم جهانی برسیم، در حالی که آن زمان حتی یکدهم درصد هم نبودیم. حضرت آقا پرسیدند که «چرا یک درصد؟ چرا بیشتر نباشد؟ چرا به اندازه سهم جمعیتمان از جهان هدفگذاری نکنیم؟»، ایشان فرمودند که «هدف را بالاتر بگذارید.» و دلیل آن را هم اینگونه بیان کردند که ایران کشوری جوان با نیروی انسانی مستعد فراوان است.
رئیس مرکز توسعه فناوریهای راهبردی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری بیان کرد: همچنین حضرت آقا فرمودند که شما روی استعداد جوانهای این کشور و ظرفیتهای مملکت کم حساب کردهاید. اگر میخواهید هدفگذاری دو درصدی داشته باشید، باید متناسب با آن سرمایهگذاری کنید. دنیا در آن زمان حدود هشت میلیارد دلار در حوزه نانو سرمایهگذاری میکرد. یک درصد آن میشد ۸۰ میلیون دلار و دو درصد میشد ۱۶۰ میلیون دلار. رهبر انقلاب با همان دقت و صراحت فرمودند که اگر قرار است دو درصد سهم داشته باشید، باید حداقل معادل دو درصد بودجه جهانی سرمایهگذاری کنید؛ که یعنی حدود ۱۶۰ میلیون دلار.
وی گفت: رهبر انقلاب در همان جلسه به آقای حجازی گفتند تماس بگیرید و اعلام کنید بودجه ستاد نانو امسال به ۱۵۰ میلیارد تومان افزایش پیدا کند. آن زمان این رقم تقریباً معادل همان ۱۶۰ میلیون دلار میشد. مرحله اول اجرا شد، هرچند مرحله دوم عملیاتی نشد، اما همان گام نخست هم تأثیر مهمی گذاشت.
سرکار افزود: در همان جلسه نکته دیگری هم فرمودند که برای ما بسیار الهامبخش بود. گفتند وقتی هدفگذاری میکنید و به یک قله میرسید، تازه قلههای بلندتری خودنمایی میکنند. بنابراین باید اهداف بالاتری برای خود تعریف کنید و مراقب باشید که در مسیر پیشرفت متوقف نشوید. گامبهگام توانستیم به اهداف تعیینشده برسیم و هر بار افقهای تازهای پیش روی ما گشوده شد.
رئیس مرکز توسعه فناوریهای راهبردی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری بیان کرد: ما در ستاد نانو نشریهای به نام «نانوتراوا»؛ الهامگرفته از داستان اسب تروا منتشر کردیم. ایده این بود که فردی به دل دشمن میرود، دانش را فرامیگیرد و آن را به کشور خود بازمیگرداند تا موجب پیشرفت و ارتقای وطن شود. این نشریه را من به عنوان دبیر ستاد منتشر کرده بودم. حضرت آقا فرمودند این کتاب را خواندهاند. نکته جالب این بود که با دقتی مثالزدنی جزییات آن را به خاطر داشتند. حتی ناگهان در میانه صحبتها اشاره کردند: «منظورتان کار آقای دکتر جعفری است؟» این میزان اشراف و توجه به جزییات برای ما شگفتآور بود.
تاکید بر سرمایهگذاری هدفمند در علم، پژوهش و فناوری
محمودرضا جعفری از دانشمندان برتر کشور و متخصص حوزه سلامت نیز در این آیین ضمن عرض تسلیت به مناسبت شهادت رهبر معظم انقلاب اسلامی و جمعی از نخبگان و سرداران کشورمان اظهار کرد: بنده استاد دانشکده داروسازی مشهد و موسس یک شرکت دانشبنیان هستم. تحصیلات دکترای خود را در همین حوزه در مشهد به پایان رساندهام و فرصت مطالعاتی در کانادا داشتم که پس از پایان تحصیلات به کشور بازگشتم، بنده و همکارانم این شرکت را در سال ۱۳۸۸ با حمایت ستاد ویژه توسعه فناوری نانو تاسیس کردیم.
وی گفت: تمرکز فعالیت شرکت ما بر توسعه و تجاریسازی فرآوردههای نانودارویی مبتنی بر فناوریهای نوین دارورسانی است. تاکنون چندین دارو بر پایه پلتفرمهای نانولیپوزوم و فناوریهای نانو تولید کردهایم.
جعفری افزود: از مهمترین محصولات ما دارویی برای درمان سرطان است که نخستین محصول نانودارویی تزریقی در کشور و منطقه محسوب میشود. نمونه خارجی این دارو حدود ۵۰۰ تا یک هزار دلار قیمت دارد، اما ما توانستهایم آن را در ایران با قیمتی حدود چهار میلیون تومان، یعنی حدود ۲۲ تا ۲۵ دلار، تولید و عرضه کنیم.
وی بیان کرد: این موضوع در دیداری که با رهبر انقلاب داشتیم نیز مطرح شد. ایشان با دقت و آگاهی فراوان درباره این حوزه صحبت کردند و حتی کتابی را که درباره این فناوری نوشته شده بود مطالعه کرده بودند. واکنش و توجه ایشان به این دستاوردها برای ما بسیار ارزشمند و بهیادماندنی بود.
این متخصص حوزه سلامت اظهار کرد: علاوه بر این دارو، محصولات دیگری نیز تولید کردهایم؛ از جمله داروهای خاصی که نمونه خارجی ندارند و برای نخستین بار در کشور توسعه یافتهاند.
جعفری با اشاره به روند شکلگیری این دستاوردها گفت: ما تحقیقات اولیه را در دانشکده داروسازی و مراکز تحقیقاتی انجام میدهیم و سپس در شرکت، مراحل توسعه و تولید صنعتی را دنبال میکنیم. این همان مدلی است که در بسیاری از کشورهای دنیا اجرا میشود.
وی افزود: زمانی که در سال ۱۳۸۷ از کانادا به ایران بازگشتم، زیرساختهای آزمایشگاهی چندان مناسب نبود اما با حمایتهایی که از سوی ستاد فناوری نانو و دیگر نهادها انجام شد، امروز آزمایشگاهها و مراکز تحقیقاتی ما در سطح بسیار خوبی قرار گرفتهاند؛ به گونهای که بسیاری از پژوهشگران و دانشجویانی که در آنجا فعالیت میکنند نیز این موضوع را تایید میکنند.
این متخصص حوزه سلامت بیان کرد: از آن زمان تاکنون تمرکز اصلی فعالیت من بیشتر بر پژوهش، توسعه فناوری و تربیت نیروی انسانی بوده است. در مسیر توسعه فناوری در کشور، همواره شاهد حمایتهای عمیق و دلسوزانه رهبر معظم انقلاب از حوزه علم و فناوری بودهایم. ایشان بارها در سخنرانیهای مختلف تاکید کردهاند که آینده ایران در گرو علم، پژوهش و فناوری است.
جعفری اظهار کرد: به باور من و بسیاری از متخصصان، یکی از راههای اساسی عبور از مشکلات و رسیدن به آیندهای روشن برای کشور، سرمایهگذاری هدفمند در علم، پژوهش و فناوری است. این مسیر نیازمند توسعه زیرساختها، تربیت نیروهای جوان و حفظ سرمایههای انسانی کشور است. از درگاه خداوند متعال برای همه خدمتگزاران عرصه علم و فناوری کشور توفیق روزافزون مسالت دارم؛ چرا که علم و فناوری مهمترین ابزار پیشرفت و تعالی یک ملت به شمار میآیند.
نگاه آیندهنگرانه رهبر شهید انقلاب افقهای بسیار بلندمدت بود
محدثه حاجی عبدالوهاب عضو هیات علمی پژوهشگاه سرطان جهاد دانشگاهی نیز در آیین اظهار کرد: هنگامی که سخن از پیشرفت علم و فناوری کشور به میان میآید، نمیتوان از دیدگاه راهبردی، مثبت و اثربخش رهبر شهید، آیتالله سیدعلی حسینی خامنهای (رضواناللهتعالیعلیه) و حمایتها و مطالبهگریهای مستمر ایشان سخنی نگفت.
وی با اشاره به دیدار نخبگان با رهبر شهید انقلاب گفت: در آن جلسه نکات بسیار زیادی مطرح شد اما من فقط به سه نکتهای اشاره میکنم که برای خودم بسیار جالب و الهامبخش بود.
عبدالوهاب افزود: نکته اول، نگاه رهبر معظم انقلاب به علم بود؛ این نگاه صرفاً تشریفاتی یا شعاری نبود بلکه رهبر انقلاب اعتقاد داشتند علم زمانی ارزشمند است که بتواند خلق ارزش کند، ثروت ایجاد کند و به پیشبرد اقتصاد دانشبنیان و اقتصاد کشور کمک کند.
وی بیان کرد: در جلساتی که رهبر انقلاب با نخبگان و فعالان صنایع مختلف داشتند، همواره دغدغههای آنان را با دقت میپرسیدند و گوش میدادند و در همان گفت و گوها مسیرهای کلان پیشرفت کشور را ترسیم میکردند. ایشان در عین حال شنوندهای بسیار دقیق بودند.
عضو هیات علمی پژوهشگاه سرطان جهاد دانشگاهی افزود: نکته دوم اعتماد و باور رهبر انقلاب به جوانان و نخبگان کشور بود. ایشان نخبگان ایرانی را محدود به جغرافیای ایران نمیدانستند و معتقد بودند همه دانشمندان، متخصصان و نخبگان ایرانی که در خارج از کشور فعالیت میکنند نیز سرمایههای فکری و انسانی ایران هستند. همچنین رهبر انقلاب باور داشتند که میتوان از ظرفیت این سرمایهها برای شتابدهی به پیشرفت علمی کشور استفاده کرد. بنده، خودم به عنوان کسی که تحصیلاتم را در خارج از کشور گذرانده و سپس به ایران بازگشتهام، این نگاه را بسیار ارزشمند میدانم.
وی بیان کرد: ایجاد ارتباط میان نخبگان خارج از کشور با مراکز علمی، تحقیقاتی و صنایع داخل کشور میتواند نقش مهمی در توسعه علمی و فناوری ایفا کند. شبکهسازی میان این گروهها یکی از اقداماتی است که میتواند مسیر پیشرفت را هموارتر کند.
عبدالوهاب اظهار کرد: نکته سوم نگاه آیندهنگرانه رهبر شهید انقلاب بود؛ این آیندهنگری تنها محدود به پنج یا ۱۰ سال آینده نبود بلکه افقهای بسیار بلندمدتتری مانند ۵۰ یا حتی یکصد سال آینده را در نظر میگرفتند. رهبر انقلاب بر توسعه حوزههایی مانند زیستفناوری، سلولهای بنیادی، نانوفناوری، علوم هوافضا و فناوریهای پیشرفته تاکید داشتند و معتقد بودند پیشرفت در این حوزهها میتواند به خودکفایی، اقتدار علمی و عزت ملی کشور کمک کند.
عضو هیات علمی پژوهشگاه سرطان جهاد دانشگاهی گفت: به عنوان فردی که در حوزه زیستفناوری فعالیت میکنم، این دیدگاهها بسیار الهامبخش بوده است. یکی از درسهایی که از این نگاه میتوان گرفت این است که علم نباید صرفاً در حد تحقیق و مقاله باقی بماند بلکه باید در خدمت انسان، جامعه و پیشرفت کشور قرار گیرد. ما به عنوان متخصصان و پژوهشگران مسئولیت داریم از علم برای ارتقای سلامت جامعه، توسعه فناوری و تقویت اقتصاد دانشبنیان استفاده کنیم.
وی تاکید کرد: مسیری که امروز در حوزه علم و فناوری طی میکنیم حاصل چند دهه تلاش مستمر است و همه ما به عنوان اعضای جامعه علمی در ادامه این مسیر مسئولیت داریم. با خودباوری، پشتکار، تلاش مستمر و احساس مسئولیت میتوانیم در این راه نقشآفرینی کنیم و آیندهای روشن برای نسل جوان کشور رقم بزنیم.
عبدالوهاب گفت: همچنین نکته مهمی که باید به آن توجه داشت این است که بسیاری از دانشجویان برای ادامه تحصیل به خارج از کشور میروند. من همیشه به دانشجویانم میگویم هر جا که میروید، هویت خود را فراموش نکنید و امیدوارم روزی بازگردید تا دانشی را که به دست آوردهاید در مسیر پیشرفت کشور به کار بگیرید. اگر همه ما در کنار هم تلاش کنیم، میتوانیم آیندهای روشنتر برای کشور بسازیم.
سمانه جلیلی عضو بنیاد ملی نخبگان نیز در این آیین اظهار کرد: گرچه امروز در عزای مردی بزرگ از تاریخ ایران هستیم اما عزای ما به معنای ماتم و سکون نیست. جنس این عزا، از جنس عزای سیدالشهدا(ع) است؛ عزایی زنده و زندهکننده. ما عزاداریم اما این سوگ، ما را به حرکت، پیشرفت، تلاش و شوق بیشتر برای کار و سازندگی وادار میکند.
وی گفت: از همین رو، در این ایام و در چنین شرایطی، جهتگیری به سوی نخبگی و توجه به نخبگان نباید به تعویق بیفتد. این جریانسازی بزرگ، از سوی رهبر شهیدمان شکل گرفت؛ ایشان بذر امید و اعتماد به توانمندی جوانان نخبه را در دل تکتک ما کاشتند و ثمره آن، پیشرفتهای امروز کشور است؛ پیشرفتهایی که به خار چشم دشمنان این ملت مظلوم تبدیل شده است.