«کودک ایرانی باید وطنش را چگونه بشناسد؟» در دنیای امروز، ملت‌ها فقط با قدرت نظامی یا اقتصادی شناخته نمی‌شوند؛ بلکه روایت‌ها درباره آنان تعیین می‌کند چگونه دیده شوند. تصویر یک کشور، پیش از آنکه در میدان سیاست ساخته شود، در رسانه‌ها، فیلم‌ها، داستان‌ها و ذهن کودکان شکل می‌گیرد. به همین دلیل، ادبیات کودک دیگر صرفاً حوزه‌ای فرهنگی و آموزشی نیست؛ بلکه بخشی از نبرد جهانی روایت‌هاست.
سال‌هاست که پروژه ایران‌هراسی در بخش‌هایی از رسانه‌های بین‌المللی دنبال می‌شود. در این روایت‌ها، ایران اغلب کشوری خشن، منزوی و بحران‌زده تصویر می‌شود. خطر بزرگ‌تر اما آنجاست که این تصویرسازی فقط مخاطبان خارجی را هدف قرار نمی‌دهد؛ بلکه به‌تدریج بر ذهن کودکان ایرانی نیز اثر می‌گذارد. کودکی که مدام روایت‌های تحقیرآمیز درباره سرزمینش می‌بیند، ممکن است به‌مرور احساس تعلق و اعتمادبه‌نفس ملی خود را از دست بدهد. در چنین فضایی، نویسندگان کودک نقشی فراتر از قصه‌گویی دارند. آنان حافظان حافظه فرهنگی یک ملت‌اند. داستان کودکانه، نخستین جایی است که کودک در آن با مفهوم وطن، هویت، خانواده، تاریخ و تعلق آشنا می‌شود. اگر این روایت‌ها ضعیف، سطحی یا منفعل باشند، کودک در برابر روایت‌های بیرونی بی‌دفاع خواهد ماند.
ادبیات کودک ایرانی باید بتواند تصویری واقعی، انسانی و امیدوارکننده از ایران ارائه دهد؛ ایرانی که فقط با بحران تعریف نمی‌شود، بلکه سرزمین فرهنگ، همبستگی، شعر، خانواده و مقاومت تاریخی است. این به معنای نادیده گرفتن مشکلات نیست، بلکه به معنای جلوگیری از فروپاشی اعتماد هویتی نسل آینده است. یکی از خطاهای رایج در سیاست‌گذاری فرهنگی، کم‌اهمیت دانستن ادبیات کودک است. در حالی که بسیاری از قدرت‌های جهانی، سال‌هاست از صنعت کودک برای شکل‌دهی به افکار عمومی آینده استفاده می‌کنند. آنان به‌خوبی می‌دانند کودکی که با یک روایت خاص بزرگ شود، در آینده نیز جهان را از همان زاویه خواهد دید.
امروز نویسندگان کودک ایرانی در خط مقدم یک مسئولیت تاریخی قرار دارند. آنان باید برای نسلی بنویسند که هم در معرض فشار رسانه‌ای جهانی است و هم با اضطراب‌های ناشی از تهدید و بحران مواجه است. کودک ایرانی نیاز دارد وطنش را نه از دریچه ایران‌هراسی، بلکه از خلال روایت‌هایی انسانی، اصیل و عزتمند بشناسد.
شاید در جهان امروز، دفاع از مرزها فقط با سلاح ممکن نباشد. گاهی یک داستان خوب، یک قهرمان کودکانه یا یک کتاب صادقانه می‌تواند بیش از هزار شعار، هویت یک نسل را حفظ کند. زیرا ملت‌ها زمانی شکست می‌خورند که کودکانشان دیگر به سرزمین خود ایمان نداشته باشند.
جانم فدای ایران سربلند...
حقوقدان، مدرس دانشگاه و پژوهشگر حقوق بین‌الملل کودکان