به گزارش ایرنا، در دل استان مرکزی، شهرستان خنداب با باغهای انگور و میوهاش، تصویری از حاصلخیزی و پتانسیل اقتصادی را به نمایش میگذارد، سالانه ۱۵۰ هزار تن انگور از تاکستانهای این دیار برداشت میشود که بخشی قابل توجه از آن، به تولید ۳۰ هزار تن کشمش مرغوب و شناختهشده بدل میشود، علاوه بر این، خنداب در تولید انواع میوههای هستهدار و دانهدار، حبوبات و همچنین در بخش دامپروری نیز از توانمندیهای چشمگیری برخوردار است.
این شهرستان از دیرباز یکی از نقاط امیدبخش استان مرکزی برای تأمین میوه، خشکبار، حبوبات و فرآوردههای دامی به شمار میرود، اما در سایه بیتوجهی به احداث واحدهای فرآوری و بستهبندی، بسیاری از محصولات به صورت خام از منطقه خارج میشوند. این خامفروشی، نه تنها سود نهایی را از جیب تولیدکنندگان محلی خارج میکند، بلکه زنجیره اشتغال پایدار در خود شهرستان را نیز ناقص میگذارد. به این ترتیب، خنداب با وجود برخورداری از مواهب طبیعی و انسانی فراوان، همچنان از مزیتهای تکمیلی صنایع تبدیلی بیبهره مانده است.
این ثروت طبیعی، حاصل زحمات بیدریغ باغداران و کشاورزانی است که حاصل دسترنج خود را در اختیار چرخه اقتصادی منطقه قرار میدهند؛ اقتصادی که اگرچه بر پایه تولید قوی بنا شده، اما در سالهای اخیر، با سوالات جدی درباره نحوه تحقق کامل ارزش افزوده و اشتغال پایدار در خود شهرستان روبرو بوده است و کماکان کشمش خنداب به ملایر(استان همدان) میرسد و از این شهرستان به انجام صرفا یک بسته بندی صادراتی به خارج از ایران صادر میشود.
ظرفیت بالای خنداب در صنایع تبدیلی کشاورزی؛ از تولید ۱۵۰ هزار تن انگور تا نیاز به تکمیل زنجیره ارزش
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان خنداب گفت: این شهرستان با برخورداری از هزاران هکتار باغ انگور، تولید سالانه حدود ۱۵۰ هزار تن انگور و ۳۰ هزار تن کشمش، ظرفیت بالایی برای توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی در بخش کشاورزی دارد، اما نبود زیرساختهای کامل فرآوری، بستهبندی و جذب سرمایهگذار موجب شده بخش مهمی از ارزش افزوده این محصولات در خارج از شهرستان محقق شود.
محمدحسین همتی افزود: شهرستان خنداب از ظرفیتهای قابل توجهی در بخش صنایع تبدیلی با محوریت محصولات کشاورزی برخوردار است و در زمان حاضر نیز تعدادی واحد مرتبط با تولید کشمش در این شهرستان فعال هستند.
وی ادامه داد: اکنون ۲ واحد کارخانه کشمشپاککنی در خنداب فعال است و تعدادی از واحدهای دیگر نیز به صورت نیمهفعال یا غیرفعال درآمدهاند که در این زمینه رایزنیهایی با فرمانداری انجام شده تا با تأمین سرمایه، زمینه بازگشت این واحدها به چرخه تولید فراهم شود.
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان خنداب اظهار کرد: حدود هفت هزار هکتار از باغهای این شهرستان به کشت انگور اختصاص دارد و حدود ۶ تا هفت هزار هکتار دیگر نیز زیر کشت سایر محصولات باغی است؛ بنابراین خنداب از ظرفیت مناسبی برای ایجاد واحدهای تولید میوه خشک، کنسانتره و آبمیوه برخوردار است.
همتی گفت: پیگیریهایی برای معرفی این ظرفیتها و جذب سرمایهگذار انجام شده، اما متاسفانه به دلیل شرایط تورمی موجود، استقبال مؤثری از سرمایهگذاری در این بخش صورت نگرفته است.
وی با اشاره به توانمندیهای خنداب در بخش زراعی نیز افزود: لوبیا در میان محصولات زراعی این شهرستان جایگاه مناسبی پیدا کرده و سالانه در حدود ۲ هزار و ۵۰۰ هکتار از اراضی خنداب انواع لوبیا از جمله لوبیا سفید، لوبیا چیتی و سایر ارقام کشت میشود.
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان خنداب بیان کرد: با توجه به این میزان تولید، شهرستان در حوزه بستهبندی حبوبات نیز ظرفیت قابل توجهی دارد و میتوان با ایجاد زیرساختهای مناسب، ارزش افزوده بیشتری در این بخش ایجاد کرد.
همتی ادامه داد: همچنین در این شهرستان ۱۱۰ هزار راس دام سبک و ۶ هزار راس دام سنگین وجود دارد که این ظرفیت نیز میتواند زمینهساز ایجاد کارخانه خوراک دام در خنداب باشد.
وی تاکید کرد: در مجموع، اقتصاد شهرستان خنداب وابستگی بالایی به بخش کشاورزی دارد و کشاورزی و دامداری، شغل اصلی بخش زیادی از مردم این منطقه است.
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان خنداب گفت: تولید انگور در این شهرستان سالانه حدود ۱۵۰ هزار تن است که در مرحله فرآوری، بخشی از آن به کشمش تبدیل میشود و حدود ۳۰ هزار تن کشمش در خنداب تولید میشود؛ ظرفیتی که در صورت استفاده صحیح، میتواند ارزآوری قابل توجهی برای شهرستان و استان به همراه داشته باشد.
همتی افزود: بخش عمده محصول خنداب به سمت استان همدان و شهر ملایر هدایت میشود و بیش از ۹۵ درصد کشمش صادراتی از ملایر به خارج از کشور ارسال میشود؛ این در حالی است که تقریباً نیمی از نیاز کشمش ملایر از طریق خنداب تامین میشود.
وی تصریح کرد: شهرستان خنداب از این منظر تا حدی مظلوم واقع شده، چراکه کشاورزان این منطقه با صرف زحمت فراوان، بهویژه در بخش باغداری که بهمراتب دشوارتر از زراعت است، محصول را تولید و برداشت میکنند، اما در ادامه زنجیره، بخش مهمی از منافع اقتصادی نصیب مناطق دیگر میشود.
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان خنداب گفت: گاهی محصول به صورت تازه و گاهی پس از تبدیل به کشمش به شهرهایی مانند ملایر ارسال میشود و آن شهرها با استفاده از ظرفیت بستهبندی، فرآوری و صادرات، بهره اقتصادی بیشتری از این زنجیره میبرند.
همتی با اشاره به لزوم توجه به ظرفیتهای مغفولمانده شهرستان افزود: شهرهایی مانند محلات اگرچه کشاورزی گستردهای ندارند، اما توانستهاند از یک مزیت نسبی همچون گل و گیاه بهخوبی استفاده کنند و از محل توسعه صادرات، ارزآوری مناسبی داشته باشند.
وی بیان کرد: خنداب نیز در بخش کشاورزی، باغداری و تولیدات وابسته ظرفیتهای مهمی دارد که در صورت تکمیل زنجیره ارزش، میتواند نقش مؤثرتری در اقتصاد منطقه و حتی صادرات ایفا کند.
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان خنداب گفت: بخش کشاورزی و باغداری از اهمیت بالایی برخوردار است و در دنیا نیز هر کشوری که در این حوزه حرفی برای گفتن دارد، از کشاورزی قدرتمند بهرهمند است، چرا که امنیت غذایی از مهمترین مؤلفههای اقتدار کشورها به شمار میرود و تقویت این بخش میتواند به توانمندی ملی کمک کند.
باغدار انگور؛ ناتوانی در ورود به بخش سرمایهگذاری و فرآوری
یکی از باغداران انگور در شهرستان خنداب گفت: کار ما تولید محصول است و بیشتر توان و سرمایهمان صرف نگهداری باغ، آبیاری، کود، سم، کارگر و برداشت میشود؛ برای ورود به بخش فرآوری، بستهبندی یا صادرات، هم سرمایه کافی نداریم و هم مسیر آن را بهدرستی نمیشناسیم.
عباس اناجی افزود: باغدار بهتنهایی نمیتواند همه زنجیره را در اختیار بگیرد، چون از تولید تا فرآوری و فروش، هر بخش تخصص و سرمایه جداگانه میخواهد و طبیعی است که بسیاری از کشاورزان ترجیح بدهند در همان حوزه تولید باقی بمانند.
مطالبه تکمیل زنجیره در خود شهرستان
یکی دیگر از باغداران خنداب اظهار کرد: خواسته ما این است که صنایع تبدیلی و بستهبندی در خود شهرستان ایجاد شود تا محصولی که با زحمت کشاورزان خنداب تولید میشود، در همین منطقه به ارزش افزوده برسد، نه اینکه سود اصلی آن نصیب شهرها و استانهای دیگر شود.
کیوان مرادی ادامه داد: وقتی انگور یا کشمش از خنداب خارج میشود و در جایی دیگر بستهبندی و صادر میشود، در واقع بخش مهم درآمد و اشتغال هم از شهرستان خارج میشود.
نگاه اشتغالمحور؛ فرصت برای جوانان
یک باغدار در یکی از روستاهای خنداب گفت: اگر واحدهای فرآوری، بستهبندی و صنایع وابسته در شهرستان فعال شود، جوانان روستاها و شهر خنداب میتوانند مشغول به کار شوند و بخشی از مشکل اشتغال منطقه نیز برطرف میشود.
محمد صالحی افزود: اکنون بیشتر زحمت تولید بر دوش کشاورز است، اما فرصتهای شغلی بعدی که در بستهبندی، سورتینگ، فرآوری، حملونقل و صادرات ایجاد میشود، بیشتر در مناطق دیگر شکل میگیرد.
ترجیح کشاورزان به تمرکز بر تولید
یکی از تولیدکنندگان محصولات باغی خنداب بیان کرد: بسیاری از باغداران علاقه دارند در همان حوزه کشاورزی و تولید محصول فعالیت کنند، چون تجربه و تخصص اصلیشان در همین بخش است و ورود به صنایع تبدیلی برای همه ممکن نیست.
مصطفی قاسمیان گفت: انتظار کشاورزان این است که سرمایهگذاران، شرکتها یا نهادهای مرتبط وارد میدان شوند و بخش تکمیلی زنجیره را در خود خنداب ایجاد کنند تا هم کشاورز منتفع شود و هم شهرستان از این ظرفیت بهره ببرد.
روایت زحمت تولید و خروج سود
یک باغدار انگور در خنداب گفت: از رسیدگی به باغ تا برداشت محصول، هزینه و زحمت زیادی صرف میشود و باغداری کار سادهای نیست، اما در نهایت آن بخشی که سود بیشتری دارد، یعنی فرآوری بهتر، بستهبندی مناسب و فروش صادراتی، بیشتر در خارج از شهرستان انجام میشود.
سینا رحیمزاده افزود: کشاورز انتظار دارد وقتی این همه آب، زمان، نیروی کار و هزینه در خنداب صرف تولید میشود، بخش مهمتری از منافع اقتصادی هم به خود شهرستان برگردد.
اشاره به ناآشنایی با مسیرهای توسعه
یکی از باغداران شهرستان خنداب اظهار کرد: بسیاری از کشاورزان نه با روند راهاندازی صنایع تبدیلی آشنایی دارند و نه امکان پیگیری امور اداری، تسهیلات و سرمایهگذاری را دارند؛ به همین دلیل معمولاً محصول را در همان مرحله تولید یا فرآوری اولیه واگذار میکنند.
وی ادامه داد: اگر دستگاههای مسئول مسیر را هموار کنند و سرمایهگذار جذب شود، این ظرفیت در خنداب وجود دارد که بخش بیشتری از زنجیره تولید و فروش در خود شهرستان شکل بگیرد.
مقایسه با شهرهای دیگر و حس جاماندگی
یک باغدار میوه در خنداب گفت: وقتی میبینیم شهرهای دیگر از ظرفیتهای خود بهخوبی برای ایجاد برند، بستهبندی و صادرات استفاده کردهاند، این سؤال برای کشاورزان خنداب پیش میآید که چرا شهرستان ما با وجود این حجم تولید هنوز از چنین ظرفیتی بهطور کامل بهرهمند نشده است.
کلام آخر:
نبود صنایع تبدیلی در خنداب، تنها یک کمبود زیرساختی نیست؛ بلکه حلقهای مفقوده در مسیر تبدیل ظرفیتهای کشاورزی به توسعه پایدار است.
محصولی که با رنج فراوان از دل باغها بیرون میآید، اگر بیواسطه و خام راهی بازار شود، بخش مهمی از ارزش افزودهاش را پیش از آنکه به سفره تولیدکننده برسد، از دست میدهد و این یعنی سود کمتر برای باغدار، فرصتهای کمتر برای جوانان، و آیندهای کمرمقتر برای روستاهایی که میتوانستند با تکیه بر زنجیره فرآوری، جان تازهای بگیرند.
از همینرو، خنداب امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند نگاهی است که تولید را به اشتغال و محصول را به ثروت ماندگار پیوند بزند و میطلبد در شناساندن این فرصت به سرمایهگذاران و ایجاد فرصت برای سرمایهگذاری ساکنین این شهرستان در این صنایع اقدام گستردهتری شود چراکه موضوع تکمیل صنایع تبدیلی این شهرستان و فرصتهایی که از دست میرود سالها است که مطرح میشود، اما اقدام موثری برای جلوگیری از خروج این ثروت از استان نشده است.