بندر سجافی در ۳۷ کیلومتری شهرستان هندیجان و در نوار ساحلی خلیج فارس واقع شده و از جمله بنادر محلی فعال در جنوب کشور به شمار می‌رود. موقعیت جغرافیایی این بندر در غرب خوزستان، دسترسی مناسب به آب‌های خلیج فارس و همچنین ارتباط با بازارهای محلی و صادراتی را فراهم کرده و همین مزیت، زمینه افزایش تدریجی فعالیت‌های بندری در این منطقه را به وجود آورده است.
بر اساس اطلاعات رسمی سازمان بنادر و دریانوردی، بندر تجاری سجافی هم‌اکنون دارای سه پست اسکله به طول مجموع ۱۱۰ متر و آبخور حدود سه متر است. همچنین یک باب انبار سرپوشیده به مساحت حدود ۲ هزار مترمربع و محوطه بارانداز روباز به وسعت ۶ هزار مترمربع در این بندر فعال است. هرچند این امکانات در مقایسه با بنادر بزرگ کشور محدود ارزیابی می‌شود، اما برای پشتیبانی از فعالیت شناورهای کوچک و متوسط تجاری، نقشی کاربردی و اثرگذار دارد.
اهمیت این بندر تنها به ظرفیت‌های فیزیکی آن محدود نمی‌شود، بلکه نقش آن در رونق اقتصاد محلی و ایجاد اشتغال نیز قابل توجه است.
در حال حاضر نزدیک به ۲۰۰ فروند شناور تجاری فعال در استان خوزستان از بندر سجافی تردد می‌کنند و بخشی از اشتغال مستقیم فعالان بومی در حوزه‌هایی همچون تخلیه و بارگیری کالا، خدمات بندری و فعالیت‌های پشتیبانی، به عملکرد این بندر وابسته است.
رشد عملیات بندری و افزایش تقاضا
آمارهای عملیاتی سال‌های اخیر نیز از روند رو به رشد فعالیت در این بندر حکایت دارد. داده‌های منتشر شده در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ نشان می‌دهد حجم تخلیه و بارگیری کالا و همچنین شمار تردد شناورها در بندر سجافی افزایش یافته است؛ روندی که بیانگر رشد تقاضا برای عملیات بندری در این منطقه و ضرورت توسعه زیرساخت‌های موجود است.
مدیرکل بنادر و دریانوردی خوزستان گفت: در چارچوب سیاست‌های توسعه سواحل جنوبی کشور، سازمان بنادر و دریانوردی برنامه توسعه‌ای جامعی را برای این بندر تعریف کرده است که بر اساس این طرح، ظرفیت عملیاتی بندر سجافی با ایجاد زیرساخت‌های جدید، ۱۱۰ هزار تن افزایش یافته و ظرفیت نهایی آن به ۱۶۰ هزار تن در سال خواهد رسید.
ابوطالب گرایلو ادامه داد: در قالب این طرح توسعه، سه پست اسکله جدید به طول ۱۲۵ متر احداث خواهد شد که در کنار اسکله‌های موجود، امکان پهلوگیری هم‌زمان تعداد بیشتری از شناورها را فراهم می‌کند. همچنین احداث یک باب انبار سرپوشیده جدید به مساحت چهار هزار مترمربع و ایجاد هفت هزار مترمربع محوطه روباز بارانداز در دستور کار قرار دارد؛ زیرساخت‌هایی که نقش مهمی در افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی کالا و بهبود سرعت عملیات تخلیه و بارگیری خواهند داشت.
چشم‌انداز لجستیکی و جذب سرمایه‌گذاری
وی افزود: اجرای این پروژه‌های زیرساختی، علاوه بر ارتقای ظرفیت عملیاتی بندر، زمینه توسعه فعالیت‌های لجستیکی، جذب سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و ایجاد اشتغال بیشتر در منطقه را نیز فراهم می‌کند. با توجه به موقعیت جغرافیایی بندر سجافی در غرب خوزستان و نزدیکی آن به مسیرهای تجارت دریایی خلیج فارس، این بندر می‌تواند در آینده نقش موثرتری در پشتیبانی از صادرات کالاهای غیرنفتی و توزیع بار در شبکه بنادر جنوب کشور ایفا کند.
وی بیان کرد: به طور کلی، بندر تجاری سجافی در حال عبور از مرحله یک بندر محلی با زیرساخت‌های محدود به سمت تبدیل شدن به یک پایانه بندری با ظرفیت عملیاتی و لجستیکی گسترده‌تر است. تلفیق روند رو به رشد فعالیت‌های عملیاتی با اجرای طرح‌های توسعه‌ای پیش‌بینی‌شده، چشم‌اندازی را ترسیم می‌کند که بر اساس آن، این بندر در سال‌های آینده می‌تواند به یکی از نقاط موثر در شبکه تجارت دریایی غرب استان خوزستان تبدیل شود.
استان خوزستان به دلیل برخورداری از سواحل گسترده، بنادر صیادی فعال و دسترسی مستقیم به آب‌های آزاد، یکی از قطب‌های مهم شیلاتی کشور به شمار می‌رود. این استان با داشتن پنج شهرستان بندری و ۱۱ بندر صیادی فعال، سالانه حدود ۵۰ هزار تن انواع آبزیان را صید می‌کند و از این منظر در جایگاه چهارم صید در میان استان‌های ساحلی کشور قرار دارد.
در میان این ظرفیت‌ها، بندر سجافی در شهرستان هندیجان یکی از بنادر مهم و اثرگذار صیادی منطقه است؛ بندری که سهم قابل توجهی در تولید و معیشت صیادان استان دارد و نقشی فراتر از یک اسکله صیادی ساده ایفا می‌کند.
این بندر با سهمی بالغ بر ۱۷ درصد از کل صید استان خوزستان، جایگاهی ویژه در زنجیره تامین آبزیان، اشتغال محلی و گردش اقتصادی منطقه دارد. چنین سهمی نشان می‌دهد که هرگونه سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های این بندر، نه فقط به سود صیادان محلی، بلکه در سطح استانی و حتی ملی اثرگذار خواهد بود. از همین رو، سجافی را می‌توان یکی از نقاط راهبردی در توسعه اقتصاد دریامحور خوزستان ارزیابی کرد.
اقتصاد دریامحور مفهومی فراتر از صید ماهی است. این اقتصاد، مجموعه‌ای از فعالیت‌ها را دربرمی‌گیرد که از صید و پرورش آبزیان تا فرآوری، بسته‌بندی، حمل‌ونقل، صادرات، تعمیر و نگهداری شناورها، خدمات بندری و حتی گردشگری ساحلی را شامل می‌شود.
در این میان، بندر سجافی به دلیل موقعیت جغرافیایی و ظرفیت عملیاتی خود، می‌تواند حلقه‌ای مهم در این زنجیره باشد. به بیان دیگر، اهمیت این بندر تنها در میزان صید آن خلاصه نمی‌شود، بلکه در توان آن برای ایجاد ارزش افزوده و پیوند دادن تولید با بازار نیز قابل مشاهده است.
تثبیت اشتغال در جوامع ساحلی
یکی از مهم‌ترین کارکردهای بندر سجافی، حفظ و تثبیت اشتغال در جوامع ساحلی هندیجان است. بسیاری از خانواده‌های این منطقه به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم از فعالیت‌های بندری و صیادی ارتزاق می‌کنند.
صیادان، ملوانان، تعمیرکاران شناورها، فروشندگان ادوات صیادی، باربران، رانندگان حمل بار و فعالان بازار آبزیان، همگی در چرخه اقتصادی این بندر سهیم هستند. بنابراین، هر میزان رونق در سجافی، به‌طور مستقیم به بهبود معیشت مردم منطقه منجر می‌شود و از مهاجرت نیروی کار محلی جلوگیری می‌کند.
از سوی دیگر، بندر سجافی تنها محل تخلیه صید نیست، بلکه نقطه‌ای برای شکل‌گیری تعاملات اقتصادی گسترده‌تر نیز هست. وقتی صید در این بندر افزایش می‌یابد، بازارهای محلی نیز رونق می‌گیرند، تقاضا برای خدمات سردخانه‌ای و حمل‌ونقل افزایش می‌یابد و فرصت‌های جدیدی برای سرمایه‌گذاری در صنایع وابسته ایجاد می‌شود.
این روند نشان می‌دهد که توسعه یک بندر صیادی می‌تواند به‌صورت زنجیره‌ای بر بخش‌های مختلف اقتصاد منطقه اثر بگذارد.
با این حال، کارشناسان معتقدند که ظرفیت‌های بندر سجافی هنوز به‌طور کامل بالفعل نشده است. کمبود برخی زیرساخت‌ها، نیاز به نوسازی تجهیزات، لزوم بهبود امکانات تخلیه و بارگیری، توسعه بازارهای فروش و ارتقای خدمات پشتیبانی از مهم‌ترین موضوعاتی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
در صورتی که مشکلات عنوان‌شده برطرف شود، بندر سجافی می‌تواند از سطح یک بندر صیادی فعال به یک پایگاه کامل اقتصاد دریامحور ارتقا پیدا کند و سهم بیشتری در تولید و اشتغال منطقه داشته باشد.
سجافی؛ محور مهم اقتصاد دریایی استان
مدیرکل شیلات خوزستان با تاکید بر جایگاه راهبردی بندر سجافی در اقتصاد دریامحور استان گفت: این بندر با تامین ۱۷ درصد صید خوزستان، نقش کلیدی در معیشت صیادان و رونق تولید دریایی دارد.
سیدشریف موسوی اظهار کرد: توسعه زیرساخت‌های این بندر می‌تواند جهش قابل توجهی در فعالیت‌های صیادی و آبزی‌پروری منطقه ایجاد کند.
وی افزود: جامعه صیادی، جامعه‌ای مهم و درخور توجه است و شیلات با وجود صیاد و آبزی‌پرور هویت و معنا پیدا می‌کند.
مدیرکل شیلات خوزستان تاکید کرد: توسعه بنادر و زیرساخت‌ها و تسهیل خدمات‌رسانی به جامعه صیادی، به‌ویژه در شرایط حساس کنونی، در دستور کار قرار دارد.
به گفته وی، در شهرستان هندیجان بیش از ۴۰۰ شناور دارای مجوز و بیش از یک‌هزار شناور فاقد مجوز از طریق فعالیت‌های صیادی امرار معاش می‌کنند که ساماندهی و حمایت از این ظرفیت انسانی و اقتصادی ضروری است.
موسوی تشکیل تعاونی صیادی قایق‌داران در شهرستان را اقدامی ضروری دانست و گفت: ایجاد و تقویت تعاونی‌ها می‌تواند به ساماندهی فعالیت‌ها، پیگیری مطالبات قانونی صیادان، تسهیل بهره‌مندی از خدمات و حمایت‌های دولتی و ارتقای سطح ایمنی و معیشت فعالان این حوزه کمک شایانی کند.
وی یادآور شد: علاوه بر اجرای طرح ۴۲۰۰ هکتاری پرورش میگو، طرح ۱۳ هزار هکتاری پرورش میگو در هندیجان نیز در حال پیگیری است و با حمایت‌های ویژه رئیس سازمان شیلات و دستگاه‌های مرتبط استانی، در آینده نزدیک هندیجان به عنوان یکی از قطب‌های آبزی‌پروری، نقش بزرگی در رونق اقتصادی، ارزآوری و اشتغال استان ایفا خواهد کرد.
از نگاه فعالان محلی، یکی از مطالبات اصلی، حمایت عملی از صیادان و رفع موانع تولید است.
زندگی و معیشت بیش از ۱۷ درصد صید استان خوزستان به این بندر گره خورده است. صیادان که قلب تپنده این چرخه اقتصادی هستند، گاه با چالش‌های متعددی روبه‌رو می‌شوند که پیگیری و رسیدگی به آن‌ها می‌تواند به بهبود روند تولید و افزایش بهره‌وری کمک کند.
ظرفیت ورود به بازارهای صادراتی
از منظر توسعه منطقه‌ای، بندر سجافی می‌تواند به یکی از محورهای مهم رونق اقتصادی جنوب خوزستان تبدیل شود. اگر صید، فرآوری و عرضه آبزیان در یک مسیر منسجم قرار گیرد، این بندر می‌تواند نه‌تنها نیازهای بازار داخلی را تامین کند، بلکه در آینده ظرفیت ورود به بازارهای صادراتی را نیز داشته باشد. این امر مستلزم برنامه‌ریزی دقیق، حمایت دولت، مشارکت بخش خصوصی و حضور فعال تعاونی‌های صیادی است.
نکته مهم دیگر، توجه به پایداری منابع دریایی است. توسعه اقتصاد دریامحور زمانی موفق خواهد بود که همراه با حفاظت از ذخایر آبزیان و رعایت اصول صید مسئولانه باشد؛ در غیر این صورت، افزایش بی‌رویه صید می‌تواند به کاهش ذخایر و آسیب به معیشت نسل‌های آینده منجر شود.
بنابراین، بندر سجافی در کنار ظرفیت تولید، باید الگوی مدیریت پایدار منابع را نیز دنبال کند تا توسعه آن ماندگار و اصولی باشد.
در مجموع، بندر سجافی را می‌توان یکی از سرمایه‌های مهم خوزستان در حوزه اقتصاد دریامحور دانست؛ بندری که سهم بالای آن در صید استان، نقش مستقیم آن در اشتغال محلی و ظرفیت‌هایش برای توسعه خدمات و صنایع وابسته، آن را به نقطه‌ای راهبردی در هندیجان تبدیل کرده است. آینده این بندر، در گرو توجه جدی به زیرساخت‌ها، حمایت از صیادان، توسعه بازار فروش و برنامه‌ریزی برای استفاده پایدار از منابع دریایی است.
اگر این ظرفیت‌ها به‌درستی مدیریت شود، بندر سجافی می‌تواند به الگویی موفق از پیوند میان اقتصاد، معیشت، تولید و پایداری دریایی در خوزستان تبدیل شود. چنین الگویی نه‌تنها به رونق شهرستان هندیجان کمک می‌کند، بلکه می‌تواند در سطح استان و حتی کشور به‌عنوان نمونه‌ای از موفقیت اقتصاد دریامحور مطرح شود.
بر اساس این گزارش، بندر سجافی حدود ۳۷ کیلومتری شهرستان هندیجان، ۱۷۵ کیلومتری بندر ماهشهر و حدود ۲۲۰ کیلومتری اهواز، مرکز استان خوزستان، قرار دارد. این بندر به دلیل قرار گرفتن در غرب خلیج فارس و نزدیکی به مسیرهای دریایی جنوب کشور، از ظرفیت مناسبی برای توسعه فعالیت‌های دریایی، صیادی و تجاری برخوردار است.