مهیار علوی‌مقدم پنجشنبه به مناسبت روز بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی در گفت و گو با ایرنا، به اهمیت شاهنامه‌خوانی به‌ویژه برای نسل‌های جدید و در شرایط امروز جامعه پرداخت.
وی با اشاره به ظرفیت‌های گسترده شاهنامه اظهار کرد: این اثر را می‌توان از منظرهای مختلف سیاسی، جامعه‌شناختی، زیبایی‌شناختی و فرهنگی مورد بررسی قرار داد.
وی ادامه داد: در سال‌های اخیر نیز مطالعات فرهنگی و نشانه‌شناسی فرهنگی در حوزه شاهنامه بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است؛ رویکردی که فرهنگ را مفهومی گسترده می‌داند و عناصری همچون فیلم، عکس، لباس، مد، سینما و تئاتر را نیز در قالب متن فرهنگی تحلیل می‌کند.
علوی‌مقدم افزود: شاهنامه فردوسی متنی هویت‌ساز و فرهنگی است که از منظر خرده‌فرهنگ‌ها، کلان‌فرهنگ‌ها، فرهنگ ملی و حتی فرهنگ جهانی، جایگاهی ارزشمند دارد.
وی ادامه داد: این اثر سرشار از مفاهیم قومی، آداب و رسوم و عناصر فرهنگی است که در شکل‌گیری هویت فرهنگی نقش مؤثری ایفا می‌کند و در عین حال، بسیاری از مفاهیم ملی را نیز در خود جای داده است.
این پژوهشگر ادبیات ادامه داد: شاهنامه مخاطبان خود را از خودبرتربینی فرهنگی دور می‌کند و در آن، انسانیت جایگاهی برجسته‌تر از برتری قومی و نژادی دارد. نگاه جهانی حاکم بر شاهنامه سبب می‌شود خواننده با مفاهیم انسانی و مشترک میان ملت‌ها ارتباط برقرار کند.
وی با تأکید بر نقش شاهنامه در تقویت هویت فرهنگی جامعه تصریح کرد: شاهنامه تاب‌آوری فرهنگی و هویت‌محور جامعه را افزایش می‌دهد و با خواندن آن، پذیرش استبداد و استعمار فرهنگی ممکن نیست. این اثر همواره بر بازگشت به ریشه‌ها، هویت ملی و میهنی تأکید دارد.
علوی‌مقدم همچنین شاهنامه را متنی بین رشته‌ای دانست و گفت: این اثر در حوزه‌هایی همچون سینما، نگارگری، نمایش، موسیقی و خوشنویسی می‌تواند الهام‌بخش و منشأ خلق آثار فاخر هنری باشد. از همین رو، هنگام مطالعه شاهنامه باید نگاهی فراتر از واژه‌ها، اسطوره‌ها و زیبایی‌های ادبی داشت و به ظرفیت‌های اجتماعی و فرهنگی آن نیز توجه کرد.
وی عنوان کرد: شاهنامه همچنان پاسخگوی نیازهای فرهنگی و اجتماعی جامعه امروز است و پرداختن به آن ضرورتی انکارناپذیر به شمار می‌رود.
۲۵ اردیبهشت‌ماه به عنوان روز ملی پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی نام‌گذاری شده است.