به گزارش روز دوشنبه ایرنا از تارنمای آستانه‌تایمز، گزارش «آمار ظرفیت‌های تجدیدپذیر ۲۰۲۶» منتشرشده از سوی آژانس بین‌المللی انرژی‌های تجدیدپذیر حاکی از آن است که ظرفیت جهانی انرژی‌های تجدیدپذیر با افزوده شدن ۶۹۲ گیگاوات، به ۵ هزار و ۱۴۹ گیگاوات رسید که نشان‌دهنده رشد سالانه ۱۵.۵ درصدی است. این منابع همچنین ۸۵.۶ درصد از کل ظرفیت‌های جدید تولید برق را به خود اختصاص دادند.
بر اساس این گزارش، کشورهای آسیای مرکزی نیز در این میان روندی متفاوت اما رو به رشد را تجربه کردند که نشان‌دهنده مراحل مختلف گذار انرژی در این منطقه بوده است.
در قزاقستان، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر با روندی باثبات اما محدود ادامه یافت؛ به‌طوری‌که ظرفیت کل از ۵ هزار و ۵۶۱ مگاوات در سال ۲۰۲۴ به ۶ هزار و ۸۴ مگاوات در سال ۲۰۲۵ رسید. این رشد به‌طور عمده ناشی از افزایش ظرفیت انرژی بادی از یک‌هزار و ۵۲۰ به یک‌هزار و ۹۰۹ مگاوات بود، در حالی که ظرفیت خورشیدی نیز از یک‌هزار و ۲۲۹ به یک‌هزار و ۳۲۵ مگاوات افزایش یافت. با این حال، سهم کلی تجدیدپذیرها در ظرفیت تولید برق تنها اندکی از ۲۲.۴ به ۲۲.۸ درصد افزایش پیدا کرد.
در جمهوری قرقیزستان نیز اتکا به منابع تجدیدپذیر همچنان بالا باقی مانده و ظرفیت از ۳ هزار و ۳۱۴ به ۳ هزار و ۵۲۷ مگاوات افزایش یافته است. این منابع بیش از ۷۹ درصد ترکیب تولید برق این کشور را تشکیل می‌دهند، هرچند میزان افزایش ظرفیت جدید در مقایسه با دیگر کشورها محدودتر بوده است.
از سوی دیگر، ازبکستان رشد چشمگیری را در این حوزه ثبت کرد؛ به‌طوری‌که ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر این کشور از ۶ هزار و ۷۹ مگاوات به ۱۰ هزار و ۲۷ مگاوات رسید که بیانگر افزایش ۶۵ درصدی در یک سال است. در این میان، ظرفیت انرژی بادی بیش از سه برابر شد و از ۵۰۱ به یک‌هزار و ۶۵۲ مگاوات رسید و انرژی خورشیدی نیز تقریباً دو برابر شد و از ۳ هزار و ۱۸۸ به ۵ هزار و ۹۳۴ مگاوات افزایش یافت. در نتیجه، سهم این منابع در ظرفیت تولید برق از ۲۷.۵ به ۳۶.۱ درصد ارتقا یافت.
این رشد سریع در شرایطی رخ داده که تنش‌های ژئوپلیتیکی، به‌ویژه در خاورمیانه، نگرانی‌ها درباره امنیت انرژی و نوسان قیمت سوخت را افزایش داده است. در چنین شرایطی، انرژی‌های تجدیدپذیر به‌عنوان جایگزینی قابل اتکا برای کاهش وابستگی به سوخت‌های وارداتی و تقویت تاب‌آوری سیستم‌های انرژی مطرح شده‌اند.
در همین راستا، فرانچسکو لا کامرا، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی‌های تجدیدپذیر، گفت: در میانه دوران عدم قطعیت، انرژی‌های تجدیدپذیر همچنان به‌طور پایدار در حال گسترش هستند. کشورهایی که در گذار انرژی سرمایه‌گذاری کرده‌اند، با آسیب اقتصادی کمتری از این بحران عبور می‌کنند.
در سطح جهانی، انرژی خورشیدی با افزودن ۵۱۱ گیگاوات، معادل حدود ۷۵ درصد از کل افزایش‌ها، پیشتاز این رشد بود و پس از آن انرژی بادی با ۱۵۹ گیگاوات قرار گرفت؛ به‌طوری‌که این دو منبع در مجموع ۹۶.۸ درصد ظرفیت‌های جدید را تشکیل دادند. در مقابل، دیگر منابع از جمله برق‌آبی، زیست‌انرژی و زمین‌گرمایی رشد محدودتری را تجربه کردند.
با این حال، این گزارش تأکید می‌کند که با وجود رشد ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر، نابرابری‌های منطقه‌ای همچنان یکی از چالش‌های اصلی در مسیر گذار انرژی جهانی است و نیاز به سرمایه‌گذاری و حمایت‌های سیاستی گسترده‌تر برای تحقق توازن در این روند وجود دارد.