علیرضا اعرابی روز سهشنبه در گفتوگو با خبرنگار سلامت ایرنا به مناسبت روز جهانی پزشکان خانواده ضمن تبریک این روز، افزود: برنامه پزشکی خانواده از سال ۱۳۸۴ در جمعیت روستاها و شهرهای با جمعیت کمتر از ۲۰ هزار نفر آغاز شد و در دو استان فارس و مازندران نیز به مرحله اجرا رسید، اما در سطوح دوم و سوم (تخصصی و فوق تخصصی) به نتایج لازم دست نیافت هرچند در برنامه پزشکی خانواده در روستاها شاهد ارتقای کیفیت خدمات بودیم و میتوان گفت که اجرای این برنامه در روستاها موفق بوده است.
وی ادامه داد: در برنامه پزشکی خانواده به این سمت میرویم که برخی تقاضاها که مطابق با نیاز مردم نیست، اصلاح شود و به نیاز مردم پاسخ داده شود؛ در این مسیر امکان دارد که به تقاضاها پاسخ داده نشده و مردم احساس محدودیت کنند. در بسیاری از کشورها که برنامه پزشکی خانواده اجرایی شده نیز برخی مردم این احساس محدودیت را دارند، زیرا باید برای درمان از مسیر نظام ارجاع عبور کنند.
اهداف اجرای برنامه پزشکی خانواده چیست؟
رئیس انجمن علمی متخصصان پزشک خانواده کشور درباره اهداف اجرای برنامه پزشکی خانواده گفت: در دنیا برای ساماندهی خدمات پزشکی، برنامه پزشکی خانواده با سه هدف اجرایی شده است؛ اول اینکه با اجرای این برنامه و سطح بندی خدمات و نظام ارجاع، دسترسی به خدمات سلامت بیشتر میشود؛ یعنی مراقبتهای سلامت که منجر به ارتقای سلامت میشود مانند پیشگیری و خدمات اولیه سلامت، در قالب سطح اول خدمات به مردم ارائه شده و به نیاز جامعه پاسخ داده خواهد شد. در واقع به مردم کمک میشود تا بیمار نشوند. سطح دوم خدمات سلامت شامل بخشهای تخصصی و سطح سوم مربوط به خدمات فوق تخصصی است.
وی ادامه داد: نظامهای سلامت در دنیا برای اینکه بتوانند خدمات را به خوبی ارائه کنند، برنامه پزشکی خانواده را اجرایی کردهاند؛ بدین ترتیب در سطح اول ارائه خدمات سلامت، برای اینکه خدمات بهتری به مردم ارائه شود، بیمار به تیم سلامت معرفی خواهد شد که متولی این تیم، پزشک خانواده است. این تیم سلامت میتواند سلامت مردم آن منطقه را رصد کرده و اگر بیمار نیازمند دریافت خدمات تخصصی باشد، به یک سطح بالاتر ارجاع داده خواهد شد و حتی در این ارجاع هم راهنمایی میشود و روند درمان او مورد پیگیری قرار میگیرد. در سطح دوم خدمات نیز اگر بیمار نیازمند خدمات فوق تخصصی باشد، ارجاع عمودی انجام شده و خدمات به بیمار ارائه خواهد شد.
اعرابی اضافه کرد: بدین ترتیب هم به مردم کمک میشود که بیمار نشده و موارد پیشگیری رعایت شود و هم هزینههای سلامت کاهش پیدا خواهد کرد و هم مراجعههای غیرضروری به خدمات تخصصی و فوق تخصصی کمتر میشود.
وی افزود: هدف دوم اجرای برنامه پزشکی خانواده، مدیریت بهینه منابع سلامت است؛ بدین ترتیب منابع نظام سلامت از حوزه درمان به سمت پیشگیری خواهد رفت.
رئیس انجمن علمی متخصصان پزشک خانواده کشور گفت: هدف سوم اجرای این برنامه، ارتقای کیفیت خدمات سلامت است؛ وقتی بیشتر هزینهها در سطح اول خدمات انجام شود، کیفیت مراقبتهای اولیه افزایش یافته و به مردم کمک میشود که کمتر بیمار شوند. همچنین وقتی مراجعه غیرضروری در سطح تخصصی و فوق تخصصی کاهش پیدا کند، کیفیت خدمات افزایش پیدا خواهد کرد.
مشوقهایی برای اجرای پزشکی خانواده در نظر گرفته شده است
وی اظهار کرد: برای اینکه مردم به استفاده از پزشکی خانواده و عبور از مسیر نظام ارجاع تشویق شوند، مشوقهایی در نظر گرفته شده است؛ این مشوقها میتوانند به فرهنگسازی کمک کنند و اگر بیمار از مسیر نظام ارجاع عبور کند، از این مشوقها بهرهمند خواهد شد.
اعرابی افزود: به طور مثال، چهار بار ویزیت به پزشک خانواده در سطح اول خدمات، به صورت رایگان انجام خواهد شد و پرداختی نخواهند داشت همچنین اگر از مسیر نظام ارجاع عبور کرده و به بیمارستان مراجعه کنند، فرانشیز کمتری در سطوح تخصصی پرداخت خواهند کرد و در غیر این صورت، فرانشیز بیشتری میپردازند.
رئیس انجمن علمی متخصصان پزشک خانواده کشور گفت: برای ارائه کنندگان خدمات سلامت و پزشکان نیز مشوقهایی پیش بینی شده است؛ بدین ترتیب اگر پزشک متخصص، ارجاعی به پزشک خانواده بدهد، پاداشی برای او پیش بینی خواهد شد و این اقدام کمک میکند که پزشک خانواده در جریان روند درمانی بیمار قرار بگیرد و همکاری میان سطح اول و دوم انجام شود. این مسیر ارجاع در بستر الکترونیک تعریف شده است.
چالش همکاری با بخش خصوصی
وی درباره چالشهای اجرای برنامه پزشکی خانواده اظهار کرد: چالشهایی در بخش خصوصی وجود دارد؛ اینکه اگر خدمات تخصصی در برخی مناطق در بخش دولتی وجود نداشته باشد و بخواهیم از بخش خصوصی استفاده کنیم و نحوه پرداخت به چه صورت باشد، از جمله مواردی است که باید حل شود.
رئیس جمهوری به دنبال اجرای برنامه پزشکی خانواده است
اعرابی گفت: هرچند اجرای برنامه اکنون با توجه به وضعیت دشوار است اما رئیس جمهوری به دنبال اجرای این برنامه است و باید از این فرصت به خوبی استفاده کرد تا برنامه پزشکی خانواده اجرا شود. با این حال، فرهنگسازی و اطلاعرسانی درباره اجرای برنامه پزشکی خانواده بسیار اهمیت دارد و باید مردم و نمایندگان مجلس از اهمیت اجرای این برنامه به خوبی اطلاع داشته باشند.
شعار امسال روز جهانی پزشکان خانواده
رئیس انجمن علمی متخصصان پزشک خانواده کشور گفت: روز جهانی پزشکان خانواده (۱۹ می) امسال از طرف سازمان جهانی پزشکان خانواده با شعار «مراقبت همراه با همدلی در دنیای دیجیتال» نامگذاری شده و این روز را به همه پزشکان خانواده ایران تبریک میگوییم.