به گزارش خبرنگار ایرنا، استکبار به معنای «خودبرتربینی» و «غرور» است. در سطح بینالملل، «مستکبر» دولتی است که خود را دارای حقِ ویژه برای تعیین سرنوشت دیگران میداند، به دنبال سلطه بر منابع، سیاست و فرهنگ ملل دیگر است و هیچ حقی برای استقلال و هویت بومی سایر جوامع قائل نیست. استکبارستیزی به معنای نفی سلطهپذیری است. این یک رویکرد دفاعی-تهاجمی برای حفظ «عزت نفس ملی» و «کرامت انسانی» است. از این منظر، استکبارستیزی به معنای ایجاد رابطه خصمانه با همه جهان نیست، بلکه به معنای ایستادن در برابر هر قدرتی است که میخواهد با زور، تحمیل یا دخالت، حق تعیین سرنوشت را از یک ملت سلب کند.
نگاه امام به استکبار ستیزی
۱۴ خرداد سال ۶۸ روح بلندِ پیشوای مسلمانان و رهبر آزادگان جهان به ملکوت اعلی پیوست؛ حضرت روح الله از سال ۱۳۴۲ که نهضت مبارزه با پهلوی را کلید زد تا روز آخر حیاتشان، مقتدرانه مقابل استکبار ایستاد و مردم را هم به خوبی پیرامون سیاستها و راهبردهای دشمن آمریکایی آگاه میساخت. برای «پیر جماران» استکبارستیزی یک انتخاب سیاسی نبود، بلکه یک وظیفه شرعی و عقلانی بود.
بنیانگذار جمهوری اسلامی معتقد بود اسلام، دین مبارزه با ظلم است و تعامل با قدرتهای سلطهگر بدون حفظ قدرت و استقلال، منجر به ذلت میشود. جمله معروف ایشان که «آمریکا هیچ غلطی نمیتواند بکند» صرفاً یک شعار نبود، بلکه یک راهبرد روانشناختی برای شکستن هیمنه دشمن در ذهن مردم بود. ایشان به مردم آموخت که اگر ملتی واهمه نداشته باشد و روی پای خود بایستد، حتی بزرگترین ابرقدرتها هم شکستپذیرند. برای امام، استکبارستیزی ضامنِ بقای انقلاب بود، چرا که باور داشت اگر انقلابی با مستکبر کنار بیاید، به تدریج هضم میشود.
معمار کبیر انقلاب به تأسی از آموزههای اسلامی، محیط بینالملل را به صورت دوقطبی و برمبنای مواجهه ایدئولوژیک دو جناح مستکبرین و مستضعفین مینگریست و سیاست اصلی انقلاب را حول محور تقابل و منازعه آشتی ناپذیر با کانون های استکبار جهانی در شرق و غرب و گسست کامل از آنان تعریف میکرد و میفرمود: «من بارها گفتهام و در این روز بزرگ میگویم] تا [قطع تمام وابستگیها به تمام ابرقدرت های شرق و غرب، مبارزات آشتی ناپذیرانه ملت ما علیه مستکبرین ادامه دارد.»
امام رسماً جدایی و عدم تعهد همه-جانبه نهضت را به ابرقدرت های مستکبر اعلام و مسیر سومی را ترسیم کرد که «صراط مستقیم نه شرقی و نه غربی» نام دارد و تاکید کرده بودند: «چنانچه این انقلاب اسلامی یک انقلاب عادی نیست و متکی به هیچ یک از دو قطب شرق و غرب نمیباشد، از این جهت، ویژگی های خاص خود را داشته و دارد. و با پیمودن صراط مستقیمِ «لا شرقیه و لا غربیه» در مقابل هر دو قطب ایستاده است و از هیچ یک از قدرت های افسانهای نهراسیده است که همین موجب پیروزیهای معجزه معجزهآسایش گردید؛ گر چه موجب توطئهها و آتشافروزیهای فراوان علیه خودش هم شد لکن در هیچ مرحلهای عقبگرد نکرد.»
امام خمینی(ره) ماندن زیر سلطه مستکبرین را مایه خفت و سرشکستگی مسلمانان میدانست و خطاب به آنها گفته بودند:«آیا برای مسلمانان جهان ننگ نیست که با این همه سرمایههای انسانی و مادی و معنوی، با داشتن چنین مکتب مترقی و پشتوانه الهی تن به سلطه قدرتمندان مستکبر و دزدان دریایی و زمینی قرن بدهند؟»
حضرت امام به حاکم بودن قوانین و سنن الهی ـ بخصوص قانون وراثت ارض و غلبه محتوم بلوک حق بر باطل ـ در محیط بینالملل یقین راسخ داشت و از این قوانین به عنوان تضمین شکست قطعی و محتوم جبهه مستکبرین کمک میگرفت و میفرمود: «ای مسلمانان جهان، و مستضعفان تحت سلطه ستمگران، بپاخیزید و دست اتحاد به هم دهید و از اسلام و مقدرات خود دفاع کنید و از هیاهوی قدرتمندان نهراسید که این قرن به خواست خداوند قادر، قرن غلبه مستضعفان بر مستکبران و حق بر باطل است.»
استکبارستیزی در وصیت حضرت روحالله
حضرت روح الله همچنین در وصیتنامه سیاسی- الهیاش که میراث گرانقدر وی محسوب میشود، افق حرکت ملت ایران و همه مستضعفان جهان را به روشنی ترسیم کرد و با تاکید دوباره بر راهبرد استکبارستیزی و تحریک تودههای انسانی به خیزش علیه ابرقدرتها نشان میداد که این راهبرد ویژگی مقطعی ندارد بلکه تا رسیدن به مقصود نهایی باید پیوسته سرلوحه کار جبهه مستضعفین باشد. ایشان خطاب به تمامی پویندگان راه آزادی مینویسد: «وصیت من به همه مسلمانان و مستضعفان جهان این است که شما نباید بنشینید و منتظر آن باشید که حکام و دستاندرکاران کشورتان یا قدرتهای خارجی بیایند و برای شما استقلال و آزادی را تحفه بیاورند... و شما ای مستضعفان جهان و ای کشورهای اسلامی و مسلمانان جهان به پا خیزید و حق را با چنگ و دندان بگیرید و از هیاهوی تبلیغاتی ابرقدرتها و عمال سرسپرده آنان نترسید و حکام جنایتکار که دسترنج شما را به دشمنان شما و اسلام عزیز تسلیم میکنند از کشور خود برانید؛ خود و طبقات خدمتگزار متعهد، زمام امور را به دست گیرید و همه در زیر پرچم پرافتخار اسلام مجتمع و با دشمنان اسلام و محرومان جهان به دفاع برخیزید؛ به سوی یک دولت اسلامی با جمهوریهای آزاد و مستقل به پیش روید که با تحقق آن، همه مستکبران جهان را به جای خود خواهید نشاند و همه مستضعفان را به امامت و وراثت ارض خواهید رساند. به امید آن روز که خداوند تعالی وعده فرموده است.»
سال ۶۸ و آغاز رهبری حضرت آیت الله خامنهای
سال ۶۸ ارتحال «امام امت» مردم را شوکه کرد؛ ایران عزادار شد، اما در مقابل دشمنان بسیار خوش بین بودند با نبود بنیانگذار جمهوری اسلامی، میتوانند به زودی سقوط انقلاب نوپای ایران را شاهد باشند. هرچند «امام ما» آسمانی شد ولی امام دیگر ـ خلف بر حق ایشان ـ زعامت و رهبری جامعه با رای اکثریت خبرگان ملت برعهده گرفت و همان مسیر استکبار ستیزی با قوت و قدرت بیشتری استمرار یافت. حضرت آیت الله خامنه ای بارها در سخنانشان به تبیین حیله های ایالات متحده آمریکا در قبال مردم ایران و کشورهای مستقل و آزادی خواه اشاره می کردند، ضمن آنکه هرسال در ۱۴ خردادماه با حضور در حرم امام و در اجتماع پرشور مردم از گفتمان و خط امام سخن به میان می آوردند و گوشزد می کردند نباید این خط تحریف شود.
در منظومه فکری و عملی آیتالله سید علی خامنهای(قدس) استکبارستیزی به یک دکترین حکمرانی تبدیل شد. معظم له نگاهی لایهبندی شده به استکبارستیزی داشتند. استکبارستیزیِ مدنظر ایشان، نه لزوماً «تنشزایی دائمی»، بلکه «تقویت درونی ساختار» بود. به همین جهت بارها تأکید داشتند که برای مبارزه با استکبار، باید در تمامی حوزهها قوی شد.
دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران، مفهوم استکبارستیزی را از مرزهای جغرافیایی به فضای نفوذ فرهنگی و سیاسی گسترش دادند. برای ایشان، مبارزه با استکبار یعنی مراقبت از اینکه دشمن، سبک زندگی، تفکرات و سیاستهای داخلی ما را تغییر ندهد. حضرت آیت الله خامنه ای(ره) استکبارستیزی را از یک موضوع صرفاً ایرانی به یک «جنبش منطقهای» تبدیل کردند و در همین راستا، حمایت از «جبهه مقاومت» در منطقه، در واقع تبدیلِ استکبارستیزی از «شعار» به یک «سپر دفاعی امنیتی» بود که امنیت ایران را در عمق استراتژیک منطقه تأمین میکرد.
رهبر شهید درباره امام خمینی چه میگفت
اکنون که در سالگرد ارتحال امام سید روح الله موسوی الخمینی به سر میبریم، برآن شدیم به بازنشر مهمترین محورهای سخنان رهبر شهید در حرم مطهر حضرت روح الله ـ از خرداد ۱۴۰۴ تا خرداد ۱۳۹۷ ـ که در آنجا به خوبی خط امام و مبارزه با استکبار از دیدگاه ایشان را تبیین میکردند بپردازیم.
۱۴ خرداد ۱۴۰۴: حرف اوّل آمریکاییها این است که شماها اصلاً صنعت هستهای نداشته باشید، شما در رادیودارو به ما احتیاج داشته باشید، در انرژی به ما احتیاج داشته باشید، در دستگاه آبشیرینکن به ما احتیاج داشته باشید، در دهها رشتهی مهمّ دیگر به ما وابسته باشید و اصلاً صنعت هستهای نداشته باشید. آمریکاییها این را میخواهند، این را میگویند، این را از ما مطالبه میکنند؛ سردمداران بیادب و گستاخ آمریکا این خواسته را با زبانهای گوناگون تکرار میکنند. آنها با پیشرفت ایران و با استغناء ملّت ایران مخالفند.
۱۴ خرداد ۱۴۰۳: آنچه امام بزرگوار درباره آینده فلسطین از پنجاه سال قبل یا بیشتر پیشبینی کرده بودند، امروز بتدریج در حال تحقّق یافتن است؛ این روشنبینی امام در مسئله فلسطین، موضوع بسیار مهمّی است. البتّه این روشنبینی و آیندهنگری و دقّت نظر امام بزرگوار در حوادث، مخصوص مسئلهی فلسطین نبود؛ در بسیاری از قضایای جاری و مهمّ کشور، نظر امام، نگاه دقیق امام، روشنبینی امام در جلوی چشم کسانی که آنها را شنیده بودند تحقّق پیدا کرد که نمونههای زیادی دارد.
۱۴ خرداد ۱۴۰۲: امام بزرگوار ما سه عمل عظیم و بزرگ و تاریخی انجام داد، سه تحوّل بزرگ به وجود آورد، یکی در سطح کشور ایران، یکی در سطح امّت اسلامی، و یکی در سطح جهان؛ این سه تحوّل، هیچ کدام سابقه ندارد، شاید انسان نتواند پیشبینی کند که شبیه اینها و نظیر اینها در آینده هم به وجود بیاید؛ این مخصوص امام بزرگوار بود.
۱۴ خرداد ۱۴۰۱: نسل جوان و هوشمند ما که قرار است مسئولیّت ملّی و انقلابی گام دوّم این انقلاب را بر عهده بگیرد و آینده این کشور را اداره بکند، احتیاج دارد به یک نرمافزار واقعی؛ برای اینکه بتواند راه انقلاب را درست طی کند که این راه انقلاب، ایران را و ملّت ایران را به منتهای قلّه خواهد رسانید، احتیاج دارد به یک نرمافزار مطمئن و جامع که بتواند به او کمک کند. این نرمافزار که میتواند شتابدهنده باشد، کمککننده باشد و حتّی در مواقعی تحوّلآفرین باشد، عبارت است از درسهای امام؛ درسهایی که هم در گفتار امام، هم در رفتار امام میتوان آنها را جستجو کرد و یافت.
۱۴ خرداد ۱۴۰۰: امام در مورد اسلام، اسلام متحجّرین و اسلام التقاطیّون را به طور قاطع رد میکنند. اسلامی که امام به آن معتقد است ضدّ استکبار است؛ ضدّ آمریکا است؛ ضدّ سلطهطلبی بیگانگان است، ضدّ دخالت بیگانگان و قدرتهای بیگانه در امور داخلی کشور است؛ ضدّ زانو زدن در مقابل دشمن است. اسلامی که امام به آن معتقد است اسلام ضدّ فساد است، ضدّ ویژهخواری است. اسلامی که امام به آن معتقد است اسلام ضدّ تحجّر است؛ یعنی افکار عقبماندهی قدیمیِ این جوری را وارد میدان زندگی کردن، از فکر نو اسلامی و فکر نو امام بزرگوار فاصله گرفتن. اسلام، ضدّ اشرافیگری است؛ اسلام طرفدار محرومان است. اسلام ضدّ اختلاف طبقاتی و ضدّ فاصلههای بین فقیر و غنی است.
۱۴ خرداد ۱۳۹۹: امام کاری کردند که خود رؤسای جمهور آمریکا گفتند: خمینی ما را تحقیر کرد. امام احساس حقارت را تبدیل کرد به احساس عزّت و اعتماد به نفْس. سخنرانیهای پُرشور و توفنده و بیانهای خروشندهی امام، آن چنان تکان داد ملّت را که تبدیل شدند به یک ملّت مطالبهگر. امام و کارگزاران امام و جوانهایی که با اشارهی دست امام حرکت میکردند، به معنای واقعی کلمه تحقیر کردند ابرقدرتها را. امام نشان داد که ابرقدرتها شکستپذیرند.
۱۴ خرداد ۱۳۹۸: امام، مقاومت را از روی هیجانزدگی انتخاب نکرد؛ پشتوانهی انتخابِ مقاومت از سوی امام بزرگوار ما یک پشتوانهی منطقی، عقلانی، علمی و دینی است. در ادبیّات سیاسیِ بینالمللی، «مقاومت به شیوهی امام خمینی» یک عنوان است. در برابر طاغوتها امام مقاومت خودش را به رخ همهی دنیا کشید. امام بدون ذرّهای عقبنشینی در راه مبارزه ایستاد. تهدید و تطمیع و فریب در امام اثر نگذاشت. امام مردی بود ظلمستیز؛ با ظلم کنار نمیآمد، با ظلم مبارزه میکرد، حامی مظلوم، استکبارستیز؛ امام مردی عدالتخواه، طرفدار مظلومان، حامی مظلومان بود.
۱۴ خرداد ۱۳۹۷: امام هرگز منفعل نشد؛ نه احساس ضعف کرد و نه از خود ضعف نشان داد. همواره در مقابل دشمنان، قدرتمندانه و بهصورت فعّال ایستاد و در مقابل حوادث، هیجانزده نمیشد و تکیه به احساسات خالی از عقلانیّت نمیکرد. تصمیمهای امام، تصمیمهای شجاعانه و همراه با احساسات محکم بود امّا مبتنی بر محاسبات عقلانی. امام در طول ده سال حضور بابرکت خود در رأس نظام اسلامی، یک لحظه به دشمن اعتماد نکرد.
همچنین در جدول زیر به موضوعات محوری و جملات منتخب بیانات رهبر شهید انقلاب در ۳۶ مراسم سالگرد رحلت امام(ره) از سال ۱۳۶۹ تا ۱۴۰۴ اشاره شده است:
۱۴۰۴
استقلال ملّی، رکن اصلی فعالیت امام
۱۴۰۳
روشنبینی امام در مسئله فلسطین و مسائل کشور
۱۴۰۲
امام؛ پدیدآورنده تحولات بزرگ تاریخی
۱۴۰۱
درسهای امام به جوانان برای گام دوم انقلاب
۱۴۰۰
جمهوری اسلامی، مهمترین ابتکار امام
۱۳۹۹
روحیه تحوّلخواهی و تحوّلانگیزی امام
۱۳۹۸
منطق مقاومت امام
۱۳۹۷
شباهتهای امام خمینی به امیرالمؤمنین علیهالسلام
۱۳۹۶
جذابیتهای شخصی و اصول امام
۱۳۹۵
شاخصهای انقلابیگری
۱۳۹۴
تحریف شخصیت امام
۱۳۹۳
نقشه راه امام
۱۳۹۲
سه باور امام
۱۳۹۱
عزت ملی
۱۳۹۰
ابعاد مکتب امام
۱۳۸۹
امام بهترین شاخص انقلاب
۱۳۸۸
نهضت امام
۱۳۸۷
بازخوانی وصیت نامه امام
۱۳۸۶
هویت انقلاب اسلامی
۱۳۸۵
دستاوردهای حرکت امام
۱۳۸۴
مکتب سیاسی امام
۱۳۸۳
شاخصهای مکتب سیاسی امام
۱۳۸۲
محور کار امام
۱۳۸۱
اصول انقلاب
۱۳۸۰
عناصر تشکیل نظام
۱۳۷۹
نقش نیروی مردم مؤمن
۱۳۷۸
مشخصههای راه امام
۱۳۷۷
سرمایههای انقلاب
۱۳۷۶
دو خطر برای انقلاب
۱۳۷۵
استقامت امام
۱۳۷۴
پیشرفت انقلاب
۱۳۷۳
تشکیل نظام اسلامی
۱۳۷۲
جریانهای جهانی و امام
۱۳۷۱
سلوک حکومتی امام
۱۳۷۰
راهرهایی از مشکلات
۱۳۶۹
تأثیر حرکت امام در جهان
مروری بر مواضع و دیدگاههای «امامین انقلاب» حاکی از آن است، امام خمینی (ره) روحیه و جرأت استکبارستیزی را در کالبد ملت دمیدند و آیتالله خامنهای شهید با نگاهی راهبردی، این روحیه را به «ساختار»، «قدرت نظامی» و «نفوذ منطقهای» تبدیل کردند. از نظر هر دو بزرگوار، استکبارستیزی نه ابزاری برای جنگطلبی، بلکه بهایِ داشتن آزادی و استقلال است. آنها معتقد بودند که جهان تحت سلطه استکبار، جهانی است که در آن حق قربانیِ قدرت میشود، بنابراین ایستادگی در برابر آن، تنها راه بقای یک جامعه مستقل و مومن است.
حرف آخر
بیانات حضرت آیتالله خامنهای در مراسمهای سالگرد رحلت امام(ره) شامل مهمترین نظرات ایشان درباره شناخت امام خمینی و راه و هدف او بود. حال ۱۴ خرداد ۱۴۰۵ متفاوت از سالهای پیشین برگزار میشود، امسال دیگر خبری از حضور حضرت آیتالله سیدعلی خامنهای (قدس) نیست. معظمله اسفند سال گذشته به دستور دونالد ترامپ و با مشارکت و نقشآفرینی بنیامین نتانیاهو به شهادت رسیدند. هرچند «پدر امت» دیگر در بین ولینعمتان انقلاب حضور ندارند اما تا زمانی که زعامت کشور را برعهده داشتند، هر سال در سخنانشان به تبیین مهمترین ویژگیهای سیاسی «امام امت» میپرداختند. در صورتی که ایشان حضور میداشتند، احتمال زیاد همانند ادوار پیشین از ایستادگی مردم و استکبار ستیزی امام سخن میگفتند تا همچون گذشته پیام اقتدار و بازدارندگی از تهران(حرم امام) به دنیا مخابره شد، پیامی که حرفش یک چیز است: «ملت ایران تسلیم پذیر نیست.» امروز و در سالگرد ارتحال امام عزیز، نگاهها باز به حرم ایشان دوخته شده است تا حضرت آیتالله سیدمجتبی حسینیخامنهای در پیام مکتوبشان نکات راهگشا و حائز اهمیتی را بیان کنند، همان مسیری که رهبر شهیدمان هرسال انجام میدادند.«گر پدر نیست نشان پدری هست هنوز»
ختم کلام آنکه: اگر امام خمینی (ره)، روح و جهانبینی انقلاب را دمیدند، رهبری شهید، آن روح را در کالبد یک بدنه استراتژیک، منسجم و مقاوم قرار دادند. تبیین ایشان از خط و گفتمان امام، یک «تکرارِ کلام» نبود، بلکه یک ترجمه استراتژیک بود؛ ترجمه مفاهیم انقلابی به زبان واقعگرایی سیاسی برای آنکه آن آرمانها در دنیای پیچیده و بیرحم امروز، نه تنها زنده بمانند، بلکه قدرت اثرگذاری داشته باشند.