15:44 - 1405/03/16
کد خبر: 86174552

وظیفه جشنواره‌ها توسعه است

۲۱ مهر ۱۴۰۳، ۱۵:۵۲
کد خبر: 85625529
وظیفه جشنواره‌ها توسعه است

تهران- ایرنا- دبیر هنری هجدهمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر «در ستایش آب» گفت: توسعه هنر و راهگشایی آن به آینده، موضوع مهمی است که گاهی مغفول می‌ماند، وظیفه جشنواره‌ها توسعه است، مسابقه نیست.

صالح گورابی در گفت‌وگو با خبرنگار هنری ایرنا با اشاره به اینکه در سال‌های اخیر، مخاطب، جایگاه ویژه‌تری از دوران «هنر برای هنر» در مواجه با اثر هنری یافته است، اظهار کرد: در دنیای معاصر مخاطب آثار هنری به عنصری تاثیرگذار تبدیل شده است، تا جایی که حتی گاهی دریافت مخاطب ملاک تعیین کیفیت اثر می‌شود. مخاطب امروز صرفاً بازدیدکننده آثار هنری نیست و می‌تواند با عادت‌ها و دریافت‌های خود، تاثیراتی بر اثر هنری داشته باشد.
وی افزود: در جهان امروز، حتی اثر هنرمند خودآموخته نیز در میان هنرِ مهارت‌ محور جا پیدا کرده و تعامل میان هنرمند و مخاطب، به خلق اثر تعاملی می‌انجامد، درست مانند همان تفکری که در رویداد «در ستایش آب» جریان داشته است.
گورابی اضافه کرد: در این رویداد، آثار هنری در تعاملی میان هنرمند و مخاطب خلق شده، روندی که شاید در جشنواره‌ها نادیده گرفته می‌شود، جشنواره‌هایی که همواره بر مدار رقابت و مسابقه‌ بوده و توسعه و آموزش در آن دیده نمی‌شود.
دبیر هنری هجدهمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر و نمایشگاه «در ستایش آب» ادامه داد: برای شکستن این روند، در چند دوره اخیر جشنواره هنرهای تجسمی فجر، تصمیم گرفته شد که برنامه‌ای تدوین شود که طی آن هنرمند از نقطه آغاز کار، تا پایان مورد حمایت قرار بگیرد و خلق اثرش نتیجه‌بخش باشد. برای این فکر، ابتدا باید دستورالعملی مشخص می‌شد.
گورابی توضیح داد: این دستورالعمل بر اساس استانداردهای مشخصی شکل گرفت و مانیفستی بر اساس ایده «در ستایش آب» مطرح شد، حتی دستورالعمل‌ها برای اینکه قابلیت‌ اجرا داشته باشد، مورد آزمون و خطا قرار گرفت. پس از آن در هر استان، مربی و منتورهایی (راهنما) مشخص شدند و بر اساس ایده‌هایی که داشتیم، خلق اثر آغاز شد. در واقع قواعد ارائه و اجرایی به هنرآموزان اعلام شد اما در ایده و خلاقیت هیچ محدودیتی برای آنان قائل نبودیم.
به گفته دبیر هنری جشنواره فجر هجدهم، مسیر راحت‌تر برای اجرای این رویداد یا هر رویداد دیگر هنری، این است که بر اساس ایده و موضوع محوری آن، سفارش خلق اثر به چند هنرمند شناخته‌شده داده یا طی فراخوانی، آثار خلق‌شده، بدون زحمت آموزش و نظارت، به جشنواره و رویداد ارسال شود. اما این رویداد به‌دنبال هنرمندان معروف، شناخته‌شده و صاحب اثر نبوده است.
گورابی اضافه کرد: نمایشگاه «در ستایش آب» می‌خواهد به افرادی برسد که تا امروز نامی از آنان نبوده و حتی شاید آموزش هنری هم ندیده باشند اما سرشار از خلاقیت و ایده هستند. دستاورد مهم دیگر این بود که منتورهایی که برای آموزش و نظارت انتخاب شده بودند، خودشان هم پس از مواجهه با سن، تخصص و فرهنگ‌های مختلف در سراسر ایران، به شیوه‌های جدید آموزش رسیدند و تجربه‌های نو و منحصر به ‌فردی داشتند.
وی افزود: در واقع این دستاورد، یکی از راهکارهای اصلی توسعه است که در شیوه قدیمی برگزاری جشنواره‌ها، خاموش شده بود. به‌بیانی‌دیگر، توسعه هنر و راهگشایی آن به آینده، موضوع مهمی است که گاهی مغفول می‌ماند؛ وظیفه جشنواره‌ها توسعه است، مسابقه نیست.
گورابی خاطرنشان کرد: بسیاری از هنرمندان، در جایگاه خودشان بسیار عالی هستند و در نقطه مطلوب ایستاده‌اند اما آیا توانایی انتقال آن هنر و مهارت را به آینده دارند؟ شاید آنچه که به‌عنوان مشکل فرهنگی در جامعه از آن یاد می‌کنیم، مربوط به همین کاستی است که ما فکر نکردیم باید فرهنگ به‌دست‌آمده را توسعه دهیم. اما در این نگرش، دیگر مسابقه و جایزه معنایی ندارد و آنچه باقی می‌ماند، یک فرهنگ بازسازی‌شده و فراگیر است. داستان هنرمندان شناخته‌ شده جدا است، ما در این رویداد می‌خواهیم با بسترسازی و آماده‌کردن ذهنیت افراد، هنرمند بسازیم.
این دبیر هنری اضافه کرد: آنچه از نتیجه این نگرش به دست آمد و آثاری که خلق شد، در بسیاری از استان‌ها فراتر از انتظار بود. قدم بعدی، انتخاب آثاری بود که از ذهن و باور مخاطبان برآمد و تنها شرط تأیید آن، نه مهارت و کیفیت که هماهنگی با موضوع رویداد بود. همین آزادی ذهنی، تنوع آثار را تا حدی زیاد کرده ا ست.
وی گفت: ما کارهایی داشتیم که کیفیت آنها در حد ارائه در دوسالانه‌ها بود، در کنار آنها کارهایی بسیار بدوی و ابتدایی هم بود که با ساده‌ترین متریال ساخته شده‌اند. در بین تمام آثار، مفهوم و ماهیت «آب» به‌عنوان نماد زندگی، پرورش و مادر زمین، یکسان بود و ذهنیت اساطیری و باورهای فرهنگی در هر زیست‌بومی دیده می‌شد. تنها مقیاس کارشناسی برای انتخاب آثار، همسویی و ارتباط به موضوع اصلی بود.
گفتنی است، در ادامه برنامه کارگاه‌های هجدهمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر در استان‌های کشور، با موضوع آب و ساخت عروسک‌های باران‌خواهی و مسکات‌های شگون‌آور، منتخبی از این عروسک‌ها با عنوان نمایشگاه «در ستایش آب» موزه دینی امام علی (ع) افتتاح شده است و تا ٣١ خرداد ماه میزبان علاقه‌مندان خواهد بود.