به گزارش روز یکشنبه ایرنا، در جریان سفر رسمی «فردیناند مارکوس جونیور» رئیس جمهور فیلیپین به توکیو، دو کشور روابط خود را به بالاترین سطح مشارکت سیاسی و امنیتی ارتقا دادند. همچنین توافق شد مذاکرات رسمی برای امضای «توافقنامه امنیت اطلاعات نظامی» (GSOMIA) آغاز شود و همکاری های دفاعی، دریایی، اقتصادی و فناوری گسترش یابد.
به گزارش ژاپن تایمز، مقام های ژاپنی این سطح از همکاری را «یک گام پایین تر از اتحاد رسمی» توصیف کرده اند؛ تعبیری که نشان دهنده اهمیت راهبردی روابط توکیو و مانیل در شرایط کنونی منطقه است.
چرا ژاپن و فیلیپین به یکدیگر نزدیک تر شده اند؟
تحلیلگران معتقدند مهم ترین عامل نزدیکی دو کشور، نگرانی های مشترک درباره تحولات امنیتی شرق آسیا و دریای جنوبی چین است.
ژاپن در سال های اخیر با افزایش فعالیت های دریایی چین در دریای چین شرقی و اطراف جزایر مورد مناقشه سنکاکو مواجه بوده است. در مقابل، فیلیپین نیز بارها نسبت به حضور کشتی های گارد ساحلی و نیروهای دریایی چین در مناطق مورد اختلاف دریای جنوبی چین اعتراض کرده است.

سران ژاپن و فیلیپین

بر اساس گزارش آسوشیتدپرس و رسانه های فیلیپینی، دو کشور اکنون در حال گسترش همکاری در حوزه های آگاهی دریایی، تبادل اطلاعات، آموزش نیروها، فناوری های دفاعی و امنیت زنجیره های تامین هستند.
واکنش چین؛ نگرانی از شکل گیری یک جبهه جدید
رویترز گزارش داده است که چین پس از اعلام آغاز مذاکرات تحدید حدود دریایی میان ژاپن و فیلیپین، گشت های دریایی خود را در آب های شرق تایوان افزایش داد و این مذاکرات را «غیرقانونی» توصیف کرد.
همزمان وزارت دفاع ژاپن از حضور ناو هواپیمابر «لیائونینگ» و انجام رزمایش های گسترده چین در شرق فیلیپین خبر داد؛ اقدامی که بسیاری از ناظران آن را پیام سیاسی آشکار پکن به شرکای منطقه ای آمریکا ارزیابی کردند.
به نوشته ساوت چاینا مورنینگ پست، بسیاری از تحلیلگران معتقدند همکاری های جدید ژاپن و فیلیپین عملاً مسائل دریای جنوبی چین، دریای چین شرقی و حتی امنیت تنگه تایوان را به یکدیگر پیوند داده است؛ موضوعی که می تواند محاسبات راهبردی چین را پیچیده تر کند.
نقش آمریکا در معادله جدید
هرچند توافق اخیر میان ژاپن و فیلیپین یک توافق دوجانبه است، اما نمی توان آن را جدا از راهبرد گسترده تر آمریکا در منطقه هند - اقیانوس آرام ارزیابی کرد.
پس از نشست امنیتی شانگری لا در سنگاپور، واشنگتن بار دیگر بر ضرورت همکاری نزدیک تر متحدان خود در آسیا تاکید کرد. به گزارش وال استریت ژورنال، مقام های آمریکایی از کشورهای همسو خواسته اند سهم بیشتری در تامین امنیت منطقه بر عهده بگیرند.

وزیران خارجه ژاپن و فیلیپین

در همین چارچوب، ژاپن، استرالیا، فیلیپین و آمریکا طی سال های اخیر همکاری های چهارجانبه خود را گسترش داده اند و رزمایش های مشترک دریایی به بخش ثابتی از تعاملات امنیتی آنان تبدیل شده است.
ژاپن در مسیر ایفای نقشی جدید
بسیاری از ناظران، تحولات اخیر را بخشی از روند تدریجی تغییر نقش امنیتی ژاپن پس از جنگ جهانی دوم می دانند.
روزنامه استرالیان در تحلیلی نوشت که توکیو در حال فاصله گرفتن تدریجی از سیاست های سنتی محدودکننده دفاعی و حرکت به سمت ایفای نقشی فعال تر در امنیت منطقه ای است. افزایش بودجه دفاعی، توسعه همکاری های نظامی با شرکای منطقه ای، صادرات تجهیزات دفاعی و حضور فعال تر در رزمایش های مشترک از جمله نشانه های این روند محسوب می شود.
در مقابل، چین این تحولات را نشانه ای از «نظامی گری جدید ژاپن» می داند؛ ادعایی که مقام های ژاپنی آن را رد کرده و تاکید دارند اقدامات توکیو صرفاً در راستای حفظ ثبات و بازدارندگی منطقه ای است.
آینده همکاری توکیو و مانیل
کارشناسان معتقدند همکاری جامع راهبردی ژاپن و فیلیپین هنوز در ابتدای راه قرار دارد و موفقیت آن به عوامل مختلفی از جمله تحولات روابط آمریکا و چین، وضعیت دریای جنوبی چین، امنیت تنگه تایوان و سیاست های داخلی دو کشور بستگی خواهد داشت.
آنچه مسلم است این است که ارتقای روابط توکیو و مانیل صرفاً یک توافق دوجانبه نیست؛ بلکه نشانه ای از شکل گیری شبکه ای جدید از مشارکت های امنیتی در شرق آسیا است که می تواند در سال های آینده بر موازنه قدرت منطقه ای تاثیر قابل توجهی بگذارد.
منابع اصلی گزارش: خبرگزاری رویترز، ژاپن تایمز، ساوت چاینا مورنینگ پست، وال استریت ژورنال، آسوشیتدپرس، وزارت امور خارجه ژاپن، دولت فیلیپین و رسانه های رسمی دو کشور.