به گزارش ایرنا از خبرگزاری تاس، این سند امروز (سه‌شنبه ۲۶ خرداد ۱۴۰۵) در سامانه رسمی اطلاعات حقوقی روسیه منتشر شد.


شرکت ساکنان مناطق جدید روسیه برای نخستین بار در انتخابات پارلمانی

بنا بر این گزارش، برای نخستین بار ساکنان دونباس و نُووروسیا در انتخابات دوما شرکت خواهند کرد. روسیه در اسناد رسمی خود این مناطق شامل دونتسک، لوهانسک، خرسون و زاپروژیا در شرق و جنوب شرق اوکراین را پس از آغاز عملیات نظامی در این کشور (در اسفند ۱۴۰۰) و برگزاری همه‌پرسی مورد نظر (مهر ۱۴۰۱)، جزئی از سرزمین خود را می‌داند.
پیش‌تر روسیه انتخابات ریاست‌جمهوری دوره کنونی را در این مناطق برگزار کرده بود.
روز یکشنبه ۲۹ شهریور ۱۴۰۵ علاوه بر انتخابات دومای دولتی، انتخابات برای رؤسای جدید ۱۱ منطقه روسیه نیز برگزار خواهد شد که در هشت منطقه به صورت انتخابات مستقیم و در سه منطقه به صورت غیرمستقیم (انتخاب رئیس منطقه توسط مجالس قانونگذاری) خواهد بود.


روند تأسیس دوما

دومای دولتی یکی از دو رکن مجلس فدرال فدراسیون روسیه، بالاترین نهاد قانونگذاری و نمایندگی در این کشور است که در سال ۱۹۹۳ میلادی (دی ۱۳۷۲)، حدود دو سال پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی تأسیس شد.
بوریس یلتسین نخستین رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه مهر ۱۳۷۲ دستور انحلال ساختار قانونگذاری به جا مانده از دوران شوروی را صادر کرد، در پی آن نخستین انتخابات دومای دولتی ۲۱ آذر همان سال برگزار شد و در نهایت نخستین جلسه مجلس قانونگذار روسیه حدود یک ماه بعد در دی‌ماه آغاز به کار کرد.
دومای دولتی از ۴۵۰ نماینده تشکیل شده و در مقطع کنونی هر دوره نمایندگی پنج ساله است.
دوره فعالیت دومای دولتی در دوره نخست، دو سال، در هر یک از چهار دوره بعد چهار سال و پس از آن به مدت پنج سال تعیین شده است.
تشکیل مجلس قانونگذار روسیه از طریق انتخابات مستقیم ملی تحت یک سازوکار مختلط تناسبی-اکثریتی تشکیل می‌شود.
نیمی از نمایندگان از ۲۲۵ حوزه انتخابیه تک‌حوزه‌ای (یک نماینده در هر حوزه انتخابیه) انتخاب می‌شوند و نیمی دیگر از یک حوزه انتخابیه فدرال که کل قلمرو روسیه را در بر می‌گیرد، به تناسب تعداد آرای داده شده به فهرست نامزدهای حزب، انتخاب می‌شوند.
هر دوره دومای دولتی، نخستین جلسه خود را در سی‌امین روز پس از انتخابات یا زودتر با تصمیم رئیس جمهور فدراسیون روسیه تشکیل می‌دهد.
تصمیم به پایان زودهنگام اختیارات دومای دولتی تنها توسط رئیس دولت و مطابق با مواد ۱۱۱، ۱۱۲ و ۱۱۷ قانون اساسی فدراسیون روسیه اتخاذ می‌شود. نمایندگان، خود حق اعلام انحلال دوما را ندارند.
دومای دولتی می‌تواند پس از سه بار رأی منفی قانونگذاران به گزینه پیشنهادی رئیس‌جمهور برای تصدی مسوولیت نخست‌وزیری، با تصمیم رئیس جمهور روسیه منحل شود.
یکی دیگر از دلایل انحلال دومای دولتی می‌تواند سه بار رأی منفی به گزینه‌های پیشنهادی نخست‌وزیر روسیه درباره وزیران فدرال است (وزیران حوزه‌های امنیتی و امور خارجه توسط رئیس‌جمهور پیشنهاد می‌شوند).
اگر دومای دولتی ظرف سه ماه، دو بار به دولت فدراسیون روسیه عدم اعتماد خود را اعلام کند یا از رأی اعتماد درخواستی نخست‌وزیر به کابینه خودداری کند، رئیس جمهور حق دارد در مورد استعفای دولت یا انحلال دومای دولتی تصمیم بگیرد.


در کل تاریخ دومای دولتی روسیه، یک جلسه این رکن پارلمان زودتر از موعد منحل نشده است. با این حال، در سال ۲۰۱۶، اختیارات ششمین دوره دومای دولتی فعلی به مدت سه ماه کاهش یافت.
این تصمیم در رابطه با اصلاحات قانون انتخابات برای به تعویق انداختن انتخابات پارلمانی از دسامبر به سپتامبر گرفته شد.
اختیارات دومای دولتی

طبق ماده ۱۰۳ قانون اساسی فدراسیون روسیه، موارد زیر در صلاحیت دومای دولتی است: تصویب لوایح، تأیید گزینه‌ پیشنهادی رئیس‌جمهور برای تصدی مسوولیت نخست‌وزیری، تأیید گزینه‌های پیشنهادی نخست‌وزیر برای تصدی مسئولیت‌های معاونان نخست‌وزیر و وزیران فدرال، به استثنای وزیران و رؤسای سازمان‌های امنیتی که در حوزه اختیارات رئیس‌جمهور است.
بررسی موضوع اعتماد به دولت و استماع گزارش‌های عملکرد سالانه آن، انتصاب و عزل رئیس بانک مرکزی و کمیسر حقوق بشر، انتصاب و عزل معاون رئیس اتاق حسابرسی (معادل دیوان محاسبات) و نیمی از حسابرسان آن به پیشنهاد رئیس جمهور فدراسیون روسیه و همچنین پنج نفر از ۱۵ عضو کمیسیون مرکزی انتخابات و همچنین اعلام عفو عمومی از دیگر اختیارات قانونگذاران روس است.
دومای روسیه همچنین اختیار طرح اتهام و آغاز فرایند استیضاح رئیس‌جمهور کنونی را تنها در چارچوب دو اتهام: خیانت بزرگ به کشور و ارتکاب جنایات و جرائم بسیار سنگین را دارد. برای این موضوع، فرایند سخت‌گیرانه‌ای وجود دارد:‌ حداقل ۱۵۰ نفر از ۴۵۰ نماینده باید پیشنهاد طرح اتهام را امضا کنند، پس از آن کمیسیون ویژه پارلمانی تشکیل می‌شود و برای تصویب اتهام و ارجاع آن به مراحل بعدی، حداقل دو سوم نمایندگان (۳۰۰ رأی مثبت) باید به آن رأی مثبت بدهند.
پس از آن، باید دو مرجع قضایی (دیوان عالی و دیوان قانون اساسی) روسیه در این باره اعلام نظر کنند و در صورت تأیید، پرونده به شورای فدراسیون (مجلس علیا) ارجاع می‌شود و تنها این مجلس است که با دو سوم آرای اعضا می‌تواند رئیس‌جمهور را عزل کند.
و اما اختیارات دومای دولتی درباره رئیس‌جمهور سابق گسترده‌تر است و به صورت مستقیم می‌تواند در راستای استیضاح و سلب مصونیت قضایی او اقدام کند.
دومای دولتی روسیه به طور جداگانه از رکن دوم پارلمان این کشور یعنی شورای فدراسیون جلسات خود را تشکیل می‌دهد.
جلسات مشترک دو رکن پارلمانی (دوما و شورای فدراسیون) مطابق با ماده ۱۰۰ قانون اساسی فدراسیون روسیه، فقط برای استماع سخنرانی‌های رئیس جمهور در مجلس فدرال مجاز است.


روند قانونگذاری در روسیه

رئیس جمهور، سناتورهای عضو شورای فدراسیون، نمایندگان دومای دولتی، دولت، پارلمان‌های منطقه‌ای و همچنین دادگاه قانون اساسی و دیوان عالی فدراسیون روسیه در مورد مسائلی که در صلاحیت آنها است، می‌توانند طرح‌های قانونی را برای بررسی و تصویب به دومای دولتی ارائه کنند. رأی حداقل دو سوم کل نمایندگان برای تصویب این طرح‌ها لازم است.
تمام لوایح تصویب شده توسط دوما برای تبدیل شدن به قانون باید در شورای فدراسیون نیز تصویب و سپس برای امضا به رئیس جمهور فدراسیون روسیه ارسال شوند.
رئیس‌جمهور و شورای فدراسیون (مجلس علیا) دارای حق وتو هستند و می‌توانند لوایح ارسالی تصویب شده در دومای دولتی را رد کنند.
اگر شورای فدراسیون لایحه‌ای را که توسط دومای دولتی تصویب شده است رد کند، هر دو مجلس حق دارند کمیسیون مصالحه برای حل اختلافات ایجاد کنند.
اگر رئیس جمهور لایحه را رد کند، سند برای بررسی مجدد به دومای دولتی بازگردانده می‌شود. رئیس دولت همچنین حق دارد برای بررسی مشروعیت قانون ارائه شده به دادگاه قانون اساسی رجوع کند.


نظارت پارلمانی

بنا بر قانون اساسی روسیه، دومای دولتی، مانند شورای فدراسیون، حق اعمال نظارت پارلمانی، از جمله ارسال سوالات به روسای استان‌ها و مناطق و نهادهای دولتی محلی در مورد موضوعاتی که در صلاحیت این نهادها و مقامات است، را دارد.
نوع دیگری از نظارت، تحقیقات پارلمانی است که در صورت وقوع جرایم با اهمیت عمومی خاص، نقض فاحش یا گسترده حقوق و آزادی‌های انسانی و مدنی تضمین شده توسط قانون اساسی فدراسیون روسیه و وقوع شرایط اضطراری تصنعی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
پارلمان روسیه در طول سال‌های فعالیت خود، چهار تحقیق انجام داده است، از جمله: تحقیقات مربوط به حمله تروریستی در شهر بسلان (کمیسیون پارلمانی در سال‌های ۲۰۰۴-۲۰۰۶ فعالیت داشت)، فاجعه در نیروگاه برق آبی سایانو-شوشنسکایا (۲۰۰۹)، فعالیت‌های آزمایشگاه‌های زیستی آمریکایی در اوکراین (۲۰۲۲-۲۰۲۳) و اقدامات مجرمانه اوکراین علیه کودکان (۲۰۲۳-۲۰۲۴).
ویژگی‌های داوطلبان نمایندگی در روسیه

هر شهروند روسی که در زمان رأی‌گیری به سن ۲۱ سالگی رسیده باشد و واجد شرایط شرکت در انتخابات باشد، می‌تواند به عضویت دومای دولتی انتخاب شود.
اعضای پارلمان نمی‌توانند تابعیت خارجی و اجازه اقامت در خارج از کشور داشته باشند. علاوه بر این، آنها نمی‌توانند عضو سایر نهادهای نمایندگی باشند، خدمات عمومی انجام دهند یا در هیچ فعالیت مالی غیر از تدریس، تحقیق یا کار خلاقانه (مشروط بر اینکه چنین کاری منحصراً از خارج از کشور تأمین مالی نشود) شرکت کنند.
علاوه بر این، اعضای پارلمان می‌توانند بدون حقوق در نهادهای حاکم بر سازمان‌های غیرانتفاعی خدمت کنند.
اعضای پارلمان و همچنین همسران و فرزندان خردسال آنها از داشتن حساب‌های بانکی در خارج از کشور یا استفاده از ابزارهای مالی خارجی منع شده‌اند.
اختیارات اعضای پارلمان ممکن است بنا به درخواست کتبی آنها یا با تصمیم دومای دولتی زودتر از موعد پنج ساله خاتمه یابد. این دلایل می‌تواند شامل مشارکت در فعالیت‌های تجاری، داشتن حساب و سپرده در خارج از کشور، عدم ارائه به موقع اظهارنامه مالیات بر درآمد، از دست دادن تابعیت روسیه، لازم‌الاجرا شدن حکم دادگاه، نقض شرایط نامزدی برای عضویت در دومای دولتی یا سفر به خارج از فدراسیون روسیه بدون تأیید هیأت رئیسه این مجلس باشد.
علاوه بر این، نمایندگان مجلس ممکن است به دلیل عدم انجام وظایف پارلمانی خود به مدت ۳۰ روز تقویمی یا بیشتر، که شامل شرکت در جلسات عمومی، خدمت در کمیته‌ها و کمیسیون‌ها و همکاری با موکلان است، پیش از موعد از سمت خود برکنار شوند.
نمایندگان عضو دومای دولتی برای کل دوره نمایندگی خود از مصونیت برخوردارند.
تصمیم به سلب مصونیت نمایندگان مجلس توسط دومای دولتی و به پیشنهاد دادستان کل فدراسیون روسیه گرفته می‌شود.
در طول کل دوره نمایندگی دومای دولتی، مصونیت ۱۳ نماینده لغو شده است. از آن جمله، هشت عضو مجلس به دلیل نقض الزامات قانونی یا به دلیل لازم‌الاجرا شدن حکم دادگاه، پیش از موعد از سمت خود برکنار شدند.
در تاریخ پارلمان روسیه، بیشترین تعداد فراکسیون‌های نمایندگان در دومای دولتی دوره‌های اول و سوم بود، زمانی که ۹ گروه فعالیت داشتند.
از سال ۲۰۰۷ تا ۲۰۲۱، تنها چهار حزب در پارلمان نماینده داشتند: روسیه متحد، حزب کمونیست، حزب لیبرال دموکرات روسیه و روسیه عادل.
پس از انتخابات ۲۰۲۱ (دوره کنونی – هشتم- مجلس دومای روسیه) تعداد فراکسیون‌ها و تشکل‌های حزبی پارلمانی افزایش یافت و حزب مردم جدید به پنجمین حزب پارلمانی تبدیل شد.
پیش از این، آخرین انتخابات دومای دولتی روسیه به دلیل شرایط شیوع کرونا در سال ۱۴۰۰ برای نخستین بار به مدت سه روز و از ۲۶ تا ۲۸ شهریورماه برگزار شد و نمایندگان برای دوره پنج ساله انتخاب شدند.
در این انتخابات، حزب روسیه متحد (حامی ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور این کشور) ۳۲۴ کرسی، حزب کمونیست روسیه ۵۷، روسیه عادل ۲۷، لیبرال دموکرات روسیه ۲۱ و مردم جدید ۱۳ کرسی دومای دولتی را به خود اختصاص دادند.


در حال حاضر، دومای دولتی ۳۲ کمیته (کمیسیون) دارد و عضویت در آنها برای نمایندگان اجباری است.
در دوره هشتم (کنونی) دومای دولتی، ۱۷ کمیته به ریاست نمایندگان حزب روسیه متحد، پنج کمیته به ریاست حزب کمونیست، چهار کمیته به ریاست هر یک از احزاب لیبرال دموکرات روسیه و روسیه عادل و دو کمیته به ریاست مردم جدید تشکیل شده است.