به گزارش خبرنگار کتاب ایرنا، کتاب «هنر بیان» حوزههای مختلفی از فن بیان مانند تلفظ و نحوه درست ادای کلمات، بداههگویی و مسائل گوناگونی را شامل میشود. در این کتاب مفاهیمی در حوزه فن بیان که برای مردم عادی و نه فقط برای گویندگان لازم است، مطرح شده است. همچنین درباره چگونگی خواندن درست شعر مسائلی توضیح داده شده است. در فصلی از کتاب به شکل جداگانه به شعرخوانی پرداخته شده است.
در این کتاب نمونهها و تمرینهایی موردنیاز مخاطب در قالب کیو.آر.کد وجود دارد. مخاطب با اسکن آنها به فایل صوتی تمرین دسترسی پیدا میکند تا مشخص شود که نمونهها و تمرینها در گفتار چگونه باید باشد و این روش، آموزش مخاطب و خواننده را تسهیل میکند.
در کتاب «هنر بیان» در وهله نخست مخاطب میتواند صدایش را بشناسد، اشکالهای بیانیاش را تشخیص بدهد و با تمرین و تکرار درصدد رفع آنها برآید و در نهایت به پرورش بیانش کمک شود. هدف این کتاب آموزش قابلیتی است که با کسب آن میتوان تا حد امکان بهتر و تاثیرگذارتر صحبت کرد. باید توجه داشت که آنچه لابهلای این سطرها ذکر میشود تنها و تنها نقشه مسیر را مشخص میکند و خواننده نباید توقع داشته باشد پس از خواندن این کتاب به بیانی عالی دست یابد، بلکه باید آن را به مثابه راهنمایی تصور کند که مسیر را به او نشان میدهد.
مطالعه این کتاب اگرچه برای شخصی که علاقهمند است بیان خود را بهبود بخشد کارآمد و موثر است، اما بههیچوجه جای کلاس و کارگاهی خوب یا استادی متبحر را نمیگیرد. توصیه میشود هنرجوی علاقهمند، ضمن مطالعه کتاب از استاد و کلاس خوب هم غافل نماند.
قسمتی از متن کتاب
خوب حرف زدن و سلیس و روان صحبت کردن یک هنر است.
همه کسانی که به یک زبان صحبت میکنند قاعدتاً حرف یکدیگر را میفهمند. هرقدر هم که یک نفر بد حرف بزند و کلمات و حروف را نصفهنیمه ادا کند، باز شنونده مقصود او را متوجه میشود. اما این بدان معنی نیست که گوینده توانسته مقصود و منظور خود را به بهترین نحو به گوش مخاطب برساند، بلکه صرفاً گلیم خود را از آب بیرون کشیده است. فراموش نکنیم که یکی از عوامل نفوذ و قدرت کلام، نحوه ادای آن است؛ این همان رازی است که باعث میشود اصطلاحاً بگوییم سخن کسی به دل مینشیند. درواقع بخش مهمی از هر ارتباط خوب، به نحوه حرف زدن بستگی دارد و این امر با توانایی رساندن منظور و مقصود خود به مخاطب فرق دارد. آنچه در اینجا درباره آن حرف میزنیم الزاماً معنا و مفهوم کلام نیست، بلکه نحوهی ارائه آن است. فرق مهمی است بین فهمیدن کلام گوینده با نفوذ آن کلام در عمق جان و روح آدمی. در این کتاب سعی میکنیم به ابزاری دست پیدا کنیم که کلام را با تأثیر بیشتر و کاملتر به گوش مخاطب برسانیم و بدون شک مهمترین ابزاری که سبب میشود کلام به چنین سطحی از تأثیرگذاری برسد، بیان خوب است.
اما این بیان خوب که در اینجا هنر بیان مینامیمش، چگونه به دست میآید؟ آیا این توانایی مادرزادی است؟ داشتن صدای خوب چقدر در این مسیر نقش دارد؟ چه تواناییهای بالقوهای داریم که با بالفعل کردنشان میتوانیم به تأثیرگذاری حداکثری در کلام دست یابیم؟
صدای خوب تا حد زیادی موهبتی مادرزادی است؛ چراکه به ساختمان حنجره و دهان و سایر اندام صداساز ما، که بهطور کلی به آن دستگاه صوتی میگوییم، بستگی دارد. اما این تمام قضیه نیست. ما با هر صدایی میتوانیم تأثیرگذارتر و بهتر صحبت کنیم. رسیدن به این نقطه و دستیابی به این توانایی میّسر نیست مگر با تلاش و تمرین.
در طول سالهای کار در رادیو بارها و بارها پیش آمده که افرادی از من بپرسند آیا صدایشان برای گویندگی خوب و مناسب است یا خیر؟ و پاسخ من در اکثر موارد این بوده که هم بله و هم نه. چراکه معتقدم تقریباً با هر نوع صدایی میتوان به قابلیت گویندگی دست پیدا کرد. آنچه مهم است شناختن صداست و طریقهی درست پرورش دادن آن.
واقعیت این است که فقط درصد اندکی از مردم صدای منحصربهفرد و خاص دارند و اکثر آنها، شاید قریب به نود درصد، صدایی معمولی دارند. اما صدای خوب، تنها درصد اندکی در تاثیرگذاری کلام نقش دارد. به سخن دیگر صدای خوب مثل هر استعداد دیگری شرط کافی نیست؛ آنچه مهم است آگاهی از فنون و شگردهایی است که به کمک آنها بتوان کلام را موثرتر و رساتر به مخاطب منتقل کرد. این آگاهی چنانچه با تمرین و پیگیری همراه شود، بهنحویکه اصطلاحاً ملکه ذهن شخص شود، میتواند در میانمدت به قابلیت شگفتانگیزی بینجامد که آن را بیان خوب مینامیم.
جلد کتاب
کتاب «هنر بیان، راهنمای علمیِ اصول و فنون بیان به همراه تمرینها و نمونههای صوتی» نوشته محسن حکیم معانی، در قطع رقعی، جلد شومیز، کاغذ بالکی، شمارگان ۷۷۰ نسخه در سال ۱۴۰۴ توسط انتشارات ققنوس منتشر شد.