به گزارش ایرنا، تغییرات اقلیمی طی دهه های اخیر، افزایش دما و کاهش بارندگیها، کشاورزی را با چالشهای جدی روبرو کرده است؛ در چنین شرایطی استفاده از روشهای نوین تولید و بهرهگیری از فناوریهای سازگار با اقلیم به ضرورتی اجتنابناپذیر تبدیل شده و کشت سایبانی به عنوان یکی از این راهکارها در استان البرز مورد توجه قرار گرفته است.
کشت سایبانی در واقع نوعی سازه سبک شبیه گلخانههای تابع اقلیم است که با ایجاد سایه و کنترل شرایط محیطی از تبخیر بیش از حد آب جلوگیری کرده و زمینه رشد بهتر گیاهان را فراهم میکند؛ این روش علاوه بر محافظت از محصولات در برابر تابش شدید خورشید، میتواند در کنترل برخی آفات و بیماریهای گیاهی نیز مؤثر باشد.
استان البرز با وجود محدودیت در وسعت اراضی کشاورزی، همواره تلاش کرده است با تکیه بر روشهای نوین، بهرهوری تولید را افزایش دهد؛ از همین رو توسعه سازههای سایبانی در مزارع سبزی و صیفی به عنوان یکی از راهبردهای مهم برای ارتقای بهرهوری و پایداری تولید در دستور کار قرار گرفته است.
بر اساس اعلام کارشناسان بخش کشاورزی، تاکنون بیش از ۹۰ هکتار از اراضی کشت سبزی و صیفی در استان البرز زیر پوشش سازههای سایبانی قرار گرفته است؛ بررسیها نشان میدهد میزان برداشت محصول در این شیوه در بسیاری از موارد از تولید در فضای باز بیشتر بوده و کیفیت محصولات نیز بهبود یافته است.
یکی از مزیتهای مهم کشت سایبانی، کاهش قابل توجه مصرف انرژی است؛ در حالی که در کشتهای گلخانهای تأمین انرژی برای گرمایش یا سرمایش اهمیت دارد در این روش مصرف برق به صفر میرسد و در عین حال مصرف آب نیز به حداقل ممکن کاهش مییابد.
کارشناسان معتقدند توسعه چنین روشهایی میتواند نقش مهمی در دستیابی به کشاورزی پایدار ایفا کند؛ بخش کشاورزی ضمن افزایش تولید، فشار کمتری بر منابع طبیعی وارد میکند؛ در همین راستا استان البرز طی سالهای اخیر اقدامات گستردهای در حوزه بهینهسازی مصرف آب انجام داده است.
اکنون حدود ۲۷ هزار هکتار از اراضی کشاورزی استان به سامانههای نوین آبیاری تجهیز شده و راندمان آبیاری در این اراضی به حدود ۵۴ درصد رسیده است؛ با این حال متخصصان معتقدند در شرایط افزایش دما و کاهش منابع آبی، تنها استفاده از سامانههای آبیاری نوین کافی نیست و باید مجموعهای از روشهای مکمل برای کاهش تبخیر و افزایش بهرهوری به کار گرفته شود.
در همین راستا توسعه کشت سایبانی به عنوان یکی از راهکارهای مؤثر در مدیریت مصرف آب مورد توجه قرار گرفته است؛ این سازهها با کاهش شدت تابش خورشید و جلوگیری از تبخیر و تعریق بیش از حد به حفظ رطوبت خاک کمک کرده و شرایط مناسبتری برای رشد گیاهان فراهم میکنند.
از سوی دیگر در طرح کشت سایبانی تلاش میشود از فضای عمودی نیز در فرآیند تولید استفاده شود تا سطح تولید در واحد سطح افزایش یابد؛این ویژگی به ویژه در استانهایی مانند البرز که با محدودیت زمینهای کشاورزی روبهرو هستند، اهمیت دوچندان دارد.
افزایش بازدهی چهاربرابری کشت سایبانی
مدیر امور باغبانی جهاد کشاورزی استان البرز که در کنار باغداری مسوولیت توسعه گلخانه ها را نیز برعهده دارد، گفت: اکنون در این استان ۶۱۸ هکتار گلخانه داریم که ۹۰ هکتار آن کشت به روش سایبانی است.
« داوود بدرزاده» افزود: این ۹۰ هکتار به کشت سبزی و صیفی اختصاص یافته که میزان تولید محصول به روش سایبانی چهاربرابر کشت در فضای باز است.
وی یادآور شد: در مجموع سالانه ۱۲۰ هزار تن محصول در تمام گلخانه های استان البرز تولید می شود ضمن آنکه ۱۷۰ میلیون گل و گیاه زینتی نیز در این حوزه به دست می آید.
بدر زاده افزود: اکنون ۳۰۰هکتار گیاهان دارویی در استان داریم که در تلاش هستیم بسیاری از سطوح را برای توسعه تولیدات کشاورزی افزایش دهیم.
مدیر امور باغبانی جهاد کشاورزی البرز یادآورشد: با توجه به سطح کم باغات، گلخانه های تابع اقلیم به صورت سایبان در استان البرز برای مقابله با کم آبی و صرفه جویی در مصرف آن و کنترل آفات پیش بینی شده است .
وی ادامه داد: تغییرات اقلیم سبب شده که محصولات باغی خود را هم زیر سایبان ها ببریم و درصدد هستیم این نوع گلخانه سایبانی را با توجه به مشکلات انرژی در تولیدات گلخانه ای گسترش دهیم .
مدیرامور باغبانی جهاد کشاورزی استان البرز گفت: سیستم آبیاری در بیشتر باغات استان قطره ای شده و کمترباغی داریم که به صورت غرقابی آبیاری شود.
وی یاد آورشد: اکنون سالانه ۱۰۰هکتار از اراضی باغی مشمول اجرای طرح اصلاحیه باغات قرار می گیرند بطوریکه تمام تلاش خود را برای کاهش مصرف آب بکار بسته ایم .
تجهیز ۴۷۱هکتار از اراضی البرز به سامانه های نوین آبیاری
رییس سازمان جهاد کشاورزی استان البرز با تاکید بر ضرورت حفظ منابع آب و خاک گفت: کشاورزی پایدار بدون حفاظت از منابع پایه امکانپذیر نیست و یکی از اولویتهای اصلی جهاد کشاورزی، استفاده بهینه از آب و خاک برای حفظ ظرفیت تولید نسلهای آینده است.
«عبدالرضا بازدار» افزود: تاکنون حدود ۲۷ هزار هکتار از اراضی کشاورزی استان به سیستمهای نوین آبیاری مجهز شده و بیش از ۸۵ درصد مزارع صیفی، سبزی و علوفه استان از روشهای نوین مانند آبیاری نواری استفاده میکنند.
رییس سازمان جهاد کشاورزی البرز گفت: سال گذشته نیز بیش از ۴۷۱ هکتار از اراضی استان به سامانههای نوین آبیاری مجهز شد و طی چهار سال گذشته با اجرای طرحهای مختلف از جمله انتقال آب با لوله، تجهیز اراضی، احیای قنوات و اصلاح روشهای آبیاری، بیش از ۱۰۰ میلیون مترمکعب در مصرف آب صرفهجویی شده است.
بازدار با اشاره به پدیده تغییر کاربری غیرمجاز یاد آورشد: این پدیده علاوه بر تهدید تولید غذا، سبب آسیب به محیط زیست، برهم خوردن سیمای استان و افزایش فشار بر زیرساختهایی مانند آب، برق و گاز میشود.
وی افزود: سال گذشته بیش از ۱۳ هزار مورد قلعوقمع بنای غیرمجاز در اراضی کشاورزی و باغی استان انجام شد و در ۲ ماه اخیر نیز ۵۰ مورد مقابله با ساختوساز غیرمجاز و ۴۴۹ مورد تعیین تکلیف قطعات انجام شده است.
بازدار بیان کرد: تولید گلخانهای علاوه بر افزایش بهرهوری، مصرف آب را به شدت کاهش میدهد؛ به عنوان نمونه در تولید گوجهفرنگی، مصرف آب در فضای باز حدود ۲۴۰ تا ۲۶۰ لیتر به ازای هر کیلوگرم است در حالی که در گلخانه این میزان به حدود ۳۰ لیتر کاهش مییابد.
وی تاکید کرد: یکی از دغدغههای اصلی حفظ زمینهای کشاورزی است، چرا که این اراضی پایه اصلی امنیت غذایی کشور هستند.
به گزارش ایرنا، استان البرز سال گذشته بیش از ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار تن انواع محصولات کشاورزی تولید کرد که شامل ۹۳۰ هزار تن محصولات زراعی،۵۸۰ هزار تن محصولات باغی،۱۲۹ هزار تن محصولات گلخانهای و ۲۶ هزار تن قارچ خوراکی بوده که به این داشته های استان باید تولید سالانه ۲۰۰ میلیون اصله نهال شناسهدار و حدود سه میلیارد نشاء مکانیزه را نیز اضافه کرد بطوریکه این ظرفیت علاوه بر تامین نیاز استان، بخش قابل توجهی از نیاز سایر استانهای کشور را نیز پوشش میدهد.
بخشی از این تولیدات با روش جدید سایبانی محقق شده که توانسته سهم استان را در بهبود کمی و کیفی محصولات ارتقاء بخشد.
این استان به رغم وسعت کم اراضی کشاورزی و باغی همواره در ارتقای کمی و کیفی تولید محصولات کشاورزی دارای رتبه های برتر کشور است به طوریکه در زمینه تولید آلبالو، آلو، هلو، گیلاس، گوجه سبز، زردآلو، شلیل، قارچ خوراکی، قطره طلا، انگور و گردو در واحد سطح دارای رتبه های برتر است.
از آنجاییکه رویکرد برنامه هفتم توسعه بر میزان بهره وری بالا از اراضی کشور بدون افزایش سطح اراضی است، استان البرز در این زمینه نیز سالانه طرح اصلاح و احیای یک هزار و ۱۰۰ هکتار از باغات را اجرایی کرده است.