گروه جامعه ایرنا- در سالهای اخیر، موضوع مشارکت مردمی در حفاظت از محیط زیست بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است، تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد هر جا مردم در تصمیمگیریها و فعالیتهای محیط زیستی نقش فعال داشتهاند، نتایج پایدارتر و اثربخشتری حاصل شده است، بر همین اساس، ایجاد «خانههای محیط زیست» به عنوان یکی از مهمترین بسترهای جلب مشارکت عمومی در دستور کار قرار گرفت.
خانههای محیط زیست، مراکزی مردمی هستند که با هدف آموزش، فرهنگسازی و افزایش آگاهی عمومی درباره مسائل محیط زیستی فعالیت میکنند، این مراکز میتوانند در مدارس، دانشگاهها، مساجد، فرهنگسراها، روستاها، محلات شهری و حتی در برخی دستگاههای اجرایی راهاندازی شوند و به محلی برای گفتوگو، تبادل تجربه و اجرای برنامههای محیط زیستی تبدیل شوند.
کارشناسان معتقدند مهمترین ویژگی خانههای محیطزیست، مردمی بودن آنها است، در این مراکز، شهروندان میآموزند چگونه با تغییر رفتارهای روزمره، از مصرف بهینه آب و انرژی گرفته تا تفکیک زباله از مبدا و حفاظت از منابع طبیعی، سهمی در حفظ محیط زیست داشته باشند.
برگزاری کارگاههای آموزشی، نشستهای تخصصی، برنامههای پاکسازی طبیعت، آموزش کودکان و نوجوانان و اجرای پویشهای مردمی از جمله فعالیتهایی است که در خانههای محیط زیست دنبال میشود، این مراکز همچنین میتوانند حلقه اتصال میان مردم، سازمانهای مردمنهاد و نهادهای دولتی باشند و زمینه مشارکت گستردهتر جامعه را فراهم کنند.
در شرایطی که کشور با چالشهایی همچون کمآبی، آلودگی هوا، کاهش تنوع زیستی و تغییرات اقلیمی مواجه است، توسعه خانههای محیط زیست میتواند نقش مهمی در ارتقای سواد محیط زیستی جامعه ایفا کند زیرا حفاظت از طبیعت تنها با وضع قوانین و اجرای مقررات محقق نمیشود، بلکه نیازمند تغییر نگرش و رفتار عمومی است.
امروز خانههای محیط زیست بیش از آنکه یک ساختمان یا فضای فیزیکی باشند، نمادی از مسئولیتپذیری اجتماعی و مشارکت مردم در حفاظت از زمین هستند، خانههایی که اگر در سراسر کشور گسترش یابند، میتوانند آیندهای سبزتر و پایدارتر برای نسلهای امروز و فردا رقم بزنند.
به گزارش روابط عمومی سازمان حفاظت محیطزیست، محمدحسین بازگیر مدیرکل دفتر مشارکتهای مردمی و مسئولیتاجتماعی سازمان محیط زیست در جلسه بررسی پیشنویس دستورالعمل مدیریت خانههای محیطزیست گفت: بیش از هزار و ۳۶۰ خانه محیط زیست در سراسر کشور فعال است و بسیاری از این ها به صورت تخصصی در حوزه های کودک، پسماند و موضوعات تخصصی مرتبط با محیط زیست فعالیت می کنند.
وی افزود: ما در چهارچوب گذشته خانه های محیط زیست مواردی داشتیم که نیازمند اصلاح و بررسی مجدد بود و به همین دلیل پیش نویسی برای اصلاح این دستورالعمل تهیه شده است.
وی بیان کرد: ۲۴۵ خانه محیطزیست در وزارت کشور داریم که زیر مجموعه سازمان دهیاری ها و شهرداریها و بخشداریها و مجموعههای مرتبط هستند. همچنین در وزارت آموزش و پرورش نیز در داخل مدارس و کانون های پرورش فکری و سایر مجموعه های زیرمجموعه ۷۵۰ خانه محیط زیست داریم.
بازگیر گفت: در مجموعه های مرتبط با میراث فرهنگی ۱۲ خانه، در وزارت جهاد ۶۱ خانه، در امور مساجد ۲۰ خانه و همچنین در وزارت علوم نیز ۳۰ خانه محیط زیست داریم.
وی تصریح کرد: ما همچنین در وزارت فرهنگ و ارشاد ۱۲ خانه محیط زیست، در هلال احمر ۶ خانه محیط زیست، در مجموعه اوقاف و امور خیریه نیز ۶ خانه، در وزارت ورزش نیز ۴ خانه و در بهداشت و درمان نیز ۳ خانه محیطزیست داریم.
مدیر کل دفتر مشارکتهای مردمی و مسئولیتاجتماعی سازمان حفاظت محیطزیست تاکید کرد: در مجموعه های صنعتی نیز نزدیک به ۱۰۰ خانه محیط زیست داریم و در مجموع این خانه ها به بیش از هزار و ۳۶۰ مورد در سراسر کشور می رسند و بسیاری از این ها به صورت تخصصی در حوزه های کودک، پسماند و موضوعات تخصصی مرتبط با محیط زیست فعالیت می کنند.
وی گفت: ۲۵ دستگاه و وزارتخانه دفاتر تخصصی محیطزیستی دارند و هدف اصلی ما توسعه این فعالیت ها و توجه به فعالیت های تخصصی در این حوزه است.