به گزارش خبرنگار ایرنا، امروز دشت نینوا صحنه پیکار تاریخی و ماندگار حق علیه باطل بوده، نزدیک ظهر است و یاران باوفای پسر فاطمه یک به یک به میدان رفته و با مدال شهادت در صراط مستقیم حسین (ع) بازگشته اند.
علمدار رفته، اکبر رفته، قاسم و عبدالله، حر و مسلم. زبیر و عابس؛ ۷۲ دلاور عاشق حسین (ع) به میدان رفتهاند، کشتهاند و شهید شدهاند.
اکنون سالار شهیدان (ع) به میدان میرود تا حجت بر همگان تماما شود و ساعتی دیگر روضه قتلگاه غبارهای میدان را مینشاند.
اکنون عصر عاشورا، صدای چکاچک شمشیر اشقیا در برابر مردان حق از استهبان فارس به گوش میرسد؛ در عزاداری سنتی مردمان دیندار این دیار که عصر دهم محرم، دل ماندن در خانه ندارند.
آنها به میدانگاه مرکزی شهر آمده اند تا در آیین ۳۰۰ ساله چک چکو برای پسر زهرا (ع) و اهل بیت و ۷۲ شهید دشت نینوا عزاداری کنند.
چک چکو؛ صدای رزم حق در مصاف باطل
به گفته ریش سفیدهای استهبان، چک چکو از کلمه چکاچاک و صدای برخورد شمشیر گرفته شده است و این آیین، هر سال به حرمت امام حسین(ع) در عصر عاشورا انجام میشود.
در این آیین، عزاداران با در دست داشتن سنگ یا چوبهایی، هماهنگ با نوحه خوان، صدای خاصی ایجاد میکنند و هدف اصلی آن، همدلی با مصیبتهای امام حسین (ع) و یاران ایشان است.
عشق ماندگار استهباناتی ها به سالار شهیدان و ۳۰۰ سال قدمت چک چکو
چک چکو شمشیر زنی مردان حق در برابر یزیدیان را به صورت نمادین بازسازی میکند و آیین شورانگیز است که حالا بیش از ۳۰۰ سال قدمت دارد.
این آیین به طور مداوم برگزار شده و شیوه اجرای آن، سینه به سینه منتقد شده؛ بر اساس منابع تاریخی، آیین «چکچکو» حداقل از دوره قاجار در منابع شفاهی منطقه فارس و جنوب ایران ثبت شده است.
این آیین پ ترکیبی از سوگواری مذهبی و زیباییشناسی محلی مردمان استهبان و نیریز است و نمادی از اتحاد مردم در غم و مصیبت کربلا را نشان میدهد.
آیینهایی مشابه چکچکو در دیگر نقاط ایران بویژه استان هرمزگان نیز با تفاوت هایی در جزئیات برگزاری دیده میشود.
به عنوان نمونه در جزایر کیش و قشم، مراسم مشابهای با استفاده از چوب یا وسایل مشابه برگزار میشود. در این مناطق، عزاداران به شیوهای خاص و با ضرباهنگی مشابه، هماهنگ با هم عزاداری میکنند.
در کرمان و یزد نیز مراسم مشابهی با استفاده از ابزار متفاوت از جمله چوب و فلز برای تولید صدا برگزار میشود که گاه با نام هایی دیگر شناخته میشود.
در واقع فرق عمدهای برگزاری آیین عزای چک چکو در مناطق مختلف جنوب ایران، تفاوت در نوع ابزارهای مورد استفاده است. چنانکه در برخی نقاط هرمزگان از چوبهای بلندتر و قطورتر برای تولید صدای قویتر استفاده میشود، در حالی که در استهبان این ابزار سنگ یا چوبها معمولاً بلند و نازکتر هستند.
چک چکو استهبان؛ میراث ملی ایران
این عزاداری مخلصانه استهباناتی ها سال ۸۸ در فهرست میراث ملی ایران به ثبت رسیده است.
این آیین عزای عصر محرم که با نام «چکچکو» ثبت ملی شده، در شهرستانهای استهبان، نیریز، بوانات، لار، جهرم و برخی مناطق هرمزگان و کرمان رایج است.
این آیین معمولا درمیدان مرکزی شهربرپا میشود و به صورت دوری، گرداگرد پرچم بزرگ حسینی اجرا میشود.
پیشکسوتان و بزرگترها در جلو قرار می گیرند و اگر تعداد سینه زن ها بیشتر شود دایره سینه زنی بازتر و چنانچه بیش از ۵۰۰ نفر شرکت کنند در دو ردیف به سینه زنی می پردازند.
نوحه های چک چکو و سینه دوری عموما حزن انگیز و در مایه های دشتی، شوشتری، شور و چهارگاه است و فقط نوحه خوان های قدیمی و مسلط مجاز به خواندن این نوحه ها هستند.
حالا با گذشت ۱۴ قرن، هنوز صدا چکاچاک چک چکو آرام قلب عزادان حسینی استهبان، جنوب فارس و ایران در عصر حزن انگیز عاشورا است.