به گزارش خبرنگار علمی ایرنا، صادق حسین‌زاده ملکی روز شنبه در مراسم رونمایی از «موج سوم طرح ملی احوالپرسی از دانشجویان و دانشگاهیان در دوران پساجنگ» در دانشگاه‌های تحت پوشش وزارت علوم و «سمپوزیوم پیشگیری از مصرف مواد در محیط‌های آموزشی» به میزبانی دانشگاه تهران با اشاره به تحولات عمیق ناشی از فناوری در حوزه آموزش و تربیت، اظهار کرد: مهم‌ترین متغیری که امروز فرآیند آموزش و یادگیری را دگرگون کرده، فناوری است؛ موضوعی که کمتر از این منظر به آن توجه شده است.
وی با بیان اینکه شیوه یادگیری نسل جدید با نسل‌های گذشته تفاوت اساسی دارد، افزود: زمانی یادگیری بر پایه مطالعه خطی کتاب‌ها شکل می‌گرفت، اما امروز نوجوانان و جوانان بر اساس «کلیدواژه» و جست‌وجوی مفاهیم پیرامون آن یاد می‌گیرند. بنابراین الگوی آموزش نیز باید متناسب با این تغییرات دگرگون شود.
راهکارهای گذشته در حال کم‌اثر شدن هستند
معاون فرهنگی وزارت آموزش و پرورش با تأکید بر ضرورت بازنگری در سیاست‌های پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی گفت: بسیاری از برنامه‌ها و طرح‌هایی که در گذشته اجرا می‌شدند، امروز در خوش‌بینانه‌ترین حالت کم‌اثر شده‌اند و حتی در برخی موارد ممکن است نتیجه معکوس داشته باشند.
وی ادامه داد: در نظام‌های مدیریتی معمولاً کنار گذاشتن روش‌های قدیمی دشوار است، اما واقعیت این است که با سرعت بالای تحولات، نمی‌توان همچنان با همان شیوه‌های گذشته مسائل جدید را مدیریت کرد.
فناوری؛ تهدید و فرصت توامان
حسین‌زاده ملکی یکی از راهبردهای اصلی برای مقابله با آسیب‌های اجتماعی را آینده‌نگری در حوزه فناوری دانست و گفت: سرعت تحولات فناوری به اندازه‌ای زیاد است که حتی دانشگاه‌ها و نظام‌های مدیریتی نیز همواره چند گام از آن عقب هستند، اما همین سرعت می‌تواند به یک فرصت تبدیل شود.
وی افزود: نباید تصور کنیم صرف استفاده از بهترین تجربه‌های امروز دنیا ما را پیشرو می‌کند، زیرا با شتاب تحولات علمی، بسیاری از این تجربه‌ها نیز به سرعت قدیمی می‌شوند. بنابراین باید به سمت آینده‌پژوهی و آینده‌نگاری حرکت کنیم.
معاون وزیر آموزش و پرورش تصریح کرد: آینده‌نگاری یعنی انتخاب و تحقق مطلوب‌ترین آینده از میان آینده‌های ممکن؛ رویکردی که باید در حوزه پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی نیز مورد استفاده قرار گیرد.
وی با اشاره به برخی برنامه‌های وزارت آموزش و پرورش گفت: در حال طراحی الگوهایی همچون «دوقلوهای دیجیتال» برای دانش‌آموزان، معلمان، مشاوران و مدیران هستیم تا بتوانیم نظام تربیتی و فرهنگی را متناسب با اقتضائات آینده بازطراحی کنیم.
سرمایه انسانی مهم‌تر از هر فناوری است
حسین‌زاده ملکی، دومین راهبرد اساسی را توجه به سرمایه‌های انسانی و فطری دانست و اظهار کرد: هرچند فناوری اهمیت بالایی دارد، اما نباید دچار «فناوری‌زدگی» شویم. نیاز انسان به دیده شدن، شنیده شدن، فهمیده شدن و نقش‌آفرینی، نیازهایی فطری هستند که هیچ فناوری نمی‌تواند آنها را از بین ببرد.
وی افزود: بسیاری از تحولات بزرگ نیز بر همین ویژگی‌های ذاتی انسان استوار شده‌اند و باید در سیاست‌گذاری‌های فرهنگی و تربیتی به این ظرفیت‌ها توجه ویژه داشت.
دانش‌آموزان باید از مخاطب به کنشگر تبدیل شوند
معاون فرهنگی وزارت آموزش و پرورش با انتقاد از رویکردهای رایج در نظام آموزشی گفت: طی دو دهه گذشته، دانش‌آموزان و حتی دانشجویان را از نقش‌آفرینی و میدان‌داری دور کرده و صرفاً به «مخاطب» برنامه‌ها تبدیل کرده‌ایم؛ در حالی که باید مسئولیت را به خود نوجوانان و جوانان سپرد، حتی اگر در این مسیر اشتباه هم داشته باشند.
وی با اشاره به بیانات رهبر معظم انقلاب درباره نقش‌آفرینی دانش‌آموزان اظهار کرد: هر جا کار به دانش‌آموزان سپرده شده، نشاط، پویایی و سرزندگی ایجاد شده است؛ بنابراین باید زمینه حضور فعال آنان در عرصه‌های فرهنگی، اجتماعی و تربیتی فراهم شود.
حسین‌زاده ملکی خاطرنشان کرد: وزارت آموزش و پرورش در حال بازنگری برنامه‌های تحولی خود با هدف افزایش نقش‌آفرینی دانش‌آموزان در مدرسه و جامعه است و معتقدیم اگر مسئولیت نوجوانان و جوانان در حل مسائل فرهنگی و اجتماعی به رسمیت شناخته شود، بسیاری از مشکلات به ظاهر پیچیده و لاینحل کشور قابل حل خواهد بود.