محمود نجفی زیلایی روز سه‌شنبه در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: بیش از ۴۰ درصد خشکی‌های جهان در مناطق خشک قرار دارد و ایران نیز به دلیل شرایط اقلیمی خاص، با چالش‌های جدی در حوزه منابع آب و خاک مواجه است که تداوم آن می‌تواند امنیت غذایی و زیست‌محیطی کشور را تحت تأثیر قرار دهد.
وی افزود: کمبود آب، فرسایش بادی و آبی، کاهش ماده آلی خاک و تخریب پوشش گیاهی از مهم‌ترین مشکلات سرزمین‌های خشک است و بدون برنامه‌ریزی علمی و مشارکت مردمی، روند بیابان‌زایی تشدید خواهد شد.
این پژوهشگر خوزستانی با بیان اینکه راهکارهای احیای مناطق خشک الزاما پرهزینه و پیچیده نیست، ادامه داد: استحصال آب باران با روش‌هایی مانند احداث کنتورفارو، پیتینگ، گوراب و هلالی‌های آبگیر می‌تواند نقش مؤثری در افزایش نفوذ آب، کاهش رواناب و تقویت پوشش گیاهی داشته باشد.
نجفی زیلایی احداث بندهای سنگی-ملاتی کوچک در آبراهه‌ها را از دیگر اقدامات مؤثر دانست و گفت: این سازه‌ها ضمن کنترل فرسایش و رسوب، فرصت مناسبی برای تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی و افزایش رطوبت خاک فراهم می‌کنند.
وی همچنین بر اهمیت کاشت گونه‌های مقاوم بومی تاکید کرد و افزود: استفاده از گونه‌هایی نظیر تاغ و قره‌داغ که با شرایط اقلیمی مناطق خشک سازگار هستند، ضمن تثبیت خاک، به بازگشت تدریجی تنوع زیستی کمک می‌کند.
این محقق مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان خاطرنشان کرد: افزایش ماده آلی خاک از طریق مدیریت بقایای گیاهی، استفاده از کودهای آلی و جلب مشارکت جوامع محلی در طرح‌های احیایی، از ارکان اصلی موفقیت این برنامه‌ها است.
نجفی زیلایی با اشاره به نمونه‌های موفق داخلی و خارجی در احیای اراضی بیابانی گفت: تجربه‌ها نشان می‌دهد تلفیق دانش بومی، فناوری‌های نوین و همراهی مردم محلی، رمز دستیابی به اکوسیستمی پایدار در مناطق خشک است.
وی تاکید کرد: احیای سرزمین‌های خشک یک ضرورت ملی است و باید در قالب برنامه‌ای مستمر، تدریجی و مبتنی بر شرایط بومی هر منطقه دنبال شود تا ضمن حفاظت از منابع پایه، زمینه توسعه پایدار و بهبود معیشت جوامع محلی فراهم شود.
به گزارش ایرنا ۲۰ درصد از عرصه‌های ملی خوزستان، معادل ۱.۲۷ میلیون هکتار، عرصه بیابانی است که بخشی از این بیابان‌ها قدیمی و بخشی دیگر بر اثر مدیریت ضعیف، طرح‌های نفتی، جاده‌سازی یا بهره‌برداری در راستای معیشت مردم ایجاد شده است. ۷۵۰ هزار هکتار از این مناطق فوق‌بحرانی هستند که ۳۵۰ هزار هکتار آن کانون ریزگرد محسوب می‌شود.
۷۰۰ هزار هکتار از عرصه‌های بیابانی استان خوزستان به عنوان مناطق در معرض ریزگرد شناسایی شده‌اند که ۳۵۰ هزار هکتار از آن‌ها در وضعیت فوق‌بحرانی قرار دارند. همچنین ۳۵۰ هزار هکتار تپه‌های ماسه‌ای در غرب خوزستان قرار دارند.
در پنج سال اخیر، ۳۴ هزار هکتار با اجرای طرح روان‌اب از پوشش بیابانی به فضای سبز تغییر یافته است. در حال حاضر نیز هفت کانون ریزگرد به وسعت ۳۴۲ هزار هکتار در استان وجود دارد که کانون شماره چهار، واقع در مسیر اهواز به سمت ماهشهر، به دلیل وزش باد، ریزگردها را به سمت اهواز هدایت می‌کند.
بر اساس اعلام اداره‌کل منابع طبیعی خوزستان، طی ۱۰ سال گذشته، طرح بیابان‌زدایی در بیش از ۶۰ هزار هکتار از ۳۵۰ هزار هکتار کانون ریزگرد استان اجرا شده و اقدامات اثرگذاری برای توسعه فضای سبز و تثبیت خاک صورت گرفته است.