به گزارش ایرنا تعویق زمان برگزاری امتحانات نهایی پایههای یازدهم و دوازدهم واکنشهای متفاوتی میان دانشآموزان و خانوادهها به همراه داشته است؛ تصمیمی که برخی آن را فرصتی برای آمادگی بیشتر میدانند و برخی دیگر معتقدند تغییر زمانبندی، برنامهریزی تحصیلی، آمادگی برای کنکور و آرامش روانی داوطلبان را با چالش مواجه کرده است.
تعویق زمان برگزاری امتحانات نهایی دانشآموزان پایههای یازدهم و دوازدهم از جمله تصمیمهایی است که در شرایط خاص با هدف حفظ کیفیت برگزاری آزمونها و تامین منافع دانشآموزان اتخاذ میشود و این تصمیم اگرچه میتواند فرصت بیشتری برای آمادگی داوطلبان فراهم کند اما در عین حال پیامدهایی نیز برای برنامهریزی آموزشی کشور به همراه دارد.
افزایش فاصله زمانی تا برگزاری امتحانات،امکان مرور بهتر دروس، جبران عقبماندگیهای احتمالی و کاهش بخشی از فشار روانی دانشآموزان را فراهم میکند اما از سوی دیگر در شرایطی که مدارس به دلایل مختلف با اختلال در روند آموزش مواجه شده باشند تعویق امتحانات میتواند به ادامه این روند دامن بزند.
براین اساس کارشناسان معتقدند که تغییر زمان آزمونها ممکن است موجب برهم خوردن برنامهریزی دانشآموزان، خانوادهها و مدارس شود و همچنین تاخیر در اعلام نتایج امتحانات نهایی میتواند فرآیندهای بعدی از جمله انتخاب رشته، ثبتنام در مراکز آموزش عالی و برنامهریزی سال تحصیلی جدید را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
تاثیر تعویق امتحانات نهایی بر آمادگی داوطلبان کنکور
تعویق زمان برگزاری امتحانات نهایی دانشآموزان پایههای یازدهم و دوازدهم علاوه بر تاثیر بر تقویم آموزشی میتواند روند آمادگی داوطلبان برای آزمون سراسری را نیز تحت تاثیر قرار دهد و با توجه به نقش سوابق تحصیلی در پذیرش دانشگاهها،بسیاری از دانشآموزان ناگزیرند بخش عمده زمان و تمرکز خود را به امتحانات نهایی اختصاص دهند.
در شرایطی که زمان برگزاری امتحانات نهایی به تعویق میافتد فاصله میان پایان امتحانات و برگزاری کنکور کاهش پیدا میکند و این موضوع موجب میشود داوطلبان فرصت کمتری برای مرور جامع جمعبندی مطالب، شرکت در آزمونهای آزمایشی و رفع اشکالات خود داشته باشند در حالیکه بسیاری از مشاوران آموزشی معتقدند این بازه زمانی یکی از مهمترین مراحل آمادگی برای کنکور است و کوتاه شدن آن میتواند بر عملکرد برخی داوطلبان اثر بگذارد.
از سوی دیگر برخی کارشناسان بر این باورند که اگر تعویق امتحانات به دلیل ایجاد فرصت بیشتر برای آموزش و آمادگی دانشآموزان انجام شده باشد بخشی از این کاهش زمان ممکن است با آمادگی بهتر در امتحانات نهایی جبران شود؛ با این حال میزان تاثیر این موضوع به زمانبندی جدید امتحانات، فاصله آن تا کنکور و نحوه برنامهریزی داوطلبان بستگی دارد.
همچنین کارشناسان آموزشی تاکید دارند که در صورت تغییر زمان امتحانات نهایی، هماهنگی میان تقویم امتحانات و زمان برگزاری کنکور اهمیت زیادی دارد تا داوطلبان فرصت کافی برای آمادگی در هر دو آزمون را در اختیار داشته باشند.
بنابر نظر کارشناسان، تعویق امتحانات نهایی میتواند مزایایی مانند افزایش فرصت آمادگی برای امتحانات داشته باشد، اما در صورت کاهش فاصله تا آزمون سراسری ممکن است زمان مورد نیاز برای جمعبندی و آمادگی نهایی داوطلبان کنکور را محدود کند و ایجاد تعادل میان حفظ کیفیت امتحانات نهایی و تامین فرصت مناسب برای آمادگی کنکور از مهمترین ملاحظات در تنظیم تقویم آموزشی کشور به شمار میرود.
تعویق امتحانات نهایی موضوعی چندوجهی است که از یک سو میتواند فرصت بیشتری برای مطالعه و آمادگی دانشآموزان ایجاد کند و از سوی دیگر با کاهش فاصله زمانی تا کنکور و ایجاد تغییر در برنامهریزیها چالشهایی را به همراه داشته باشد.
هرچند تعویق مجدد امتحانات نهایی به سرانجام نرسید اما زمان برگزاری امتحانات نهایی واکنشهای متفاوتی میان دانشآموزان پایههای یازدهم و دوازدهم به همراه داشته است؛ برخی دانشآموزان این تصمیم را فرصتی برای مرور بیشتر درسها، جبران عقبماندگیها و کاهش فشار روزهای پایانی میدانند، در حالیکه گروهی دیگر معتقدند طولانی شدن زمان امتحانات برنامهریزی آنها برای کنکور و مسیر ورود به دانشگاه را با دشواری می کند.
فرصتی برای مرور و رفع نقاط ضعف
یک دانشآموز پایه دوازدهم درباره مزایای تعویق امتحانات نهایی گفت: به تاخیر انداختن امتحانات خرداد باعث شد برخی درسهایی را که نیاز به مرور بیشتری داشت دوباره مطالعه کنیم و با آمادگی بالاتری سر جلسه امتحان حاضر شویم.
کیارش میرزایی افزود: این زمان اضافه برای بعضی از دانشآموزان که به دلیل شرایط پیشآمده نتوانسته بودند طبق برنامه پیش بروندکمک کرد تا عقبماندگیهای خود را جبران کنند و با آرامش بیشتری درس بخوانند.
وی بیان کرد: استرس روزهای نزدیک به امتحان برای بسیاری از ما زیاد بود و تعویق امتحانات باعث شد فرصت بیشتری برای جمعبندی و حل نمونه سؤالات داشته باشیم.
کاهش فرصت آمادگی برای کنکور
اما دیگر دانش آموز پایه دوازدهم خلاف این نظر را دار و با اشاره به اهمیت برنامه ریزی برای کنکور سراسری می گوید: ما از ابتدای سال برای یک زمان مشخص برنامهریزی کرده بودیم اما با تغییر زمان امتحانات، برنامه مطالعه و جمعبندی ما به هم خورد.
شادی طولابی ادامه داد: بعد از امتحانات نهایی نیاز داریم زمانی برای مرور تستها و آمادگی برای کنکور داشته باشیم اما هرچه امتحانات به تعویق افتد این فاصله کمتر میشود و فشار بیشتری به داوطلبان وارد خواهد شد.
پیشنهاد شرایط استثنا برای استان های جنوبی
یکی از دانش آموزان خرم آبادی نیز با برگزاری امتحانات بدون تعویق های بیشتر موافق است و می گوید: با توجه به اینکه شرایط کشور غیرقابل پیش بینی شده بهتر است هرچه زودتر امتحانات برگزار و تمام شود.
نیکا بیرانوند اظهار داشت: طی روزهای اخیر حمله به مناطق جنوبی کشور مرا بسیار متاثر کرده است و پیشنهاد می کنم مسوولان لااقل شرایط خاصی برای امتحانات نهایی دانش آموزان این مناطق مثل امتحان مجازی در نظر بگیرند چراکه در این وضعیت تمرکز کمتری برای درست و امتحان دارند و حضور آنها در مدارس برای امتحان نیز بی خطر نیست.
نظم و تامین امنیت، سرلوحه امور آموزشی است
معاون آموزش متوسط آموزش و پرورش لرستان در این خصوص گفت: نظم و برنامه ریزی در آموزش و پرورش سرلوحه امور است و در صورتیکه شرایط عادی سال های قبل در کشور برقرار بود امتحانات نهایی نیز به موقع برگزار می شد اما به دلیل شرایط خاص جنگ و لزوم تامین امنیت دانش آموزان، برگزاری امتحانات نهایی به تعویق افتاد.
زهرا نظری با بیان اینکه این تصمیمات در مراجع عالی کشور اتخاذ شده است افزود: دانش آموزان فرزندان و سرمایه های این سرزمین هستند و همواره تلاش می شود با آرامش خیال به تحصیل بپردازند.
وی تاکید کرد: براین اساس نیز با توجه به برگزاری امتحانات نهایی در روزهای جاری، تمهیداتی اتخاذ شده است تا دانش آموزان با شرایط مطلوب و بدون اضطراب در حوزه های امتحانی حاضر شوند.
نظری با اشاره به نظارت مستمر بر نحوه عملکرد و کیفیت برگزاری امتحانات نهایی ادامه داد: باتوجه به شرایط خاص سال تحصیلی جاری، روش های مطالعاتی مختلفی از طریق برنامه های آموزشی برای دانش آموزان ارایه شد.
وی اظهار داشت: اگرچه جابجایی زمان برگزاری امتحانات نهایی موجب بهم ریختن برنامه مطالعاتی دانش آموزان شده و این موضوع موافقان و مخالفانی داشته اما در این مدت آموزش و پرورش استان تلاش کرده است با برنامه های آموزشی و پلتفرم های طراحی شده در کنار دانش آموزان باشد.
نظری با اشاره به برگزاری امتحانات نهایی برای ۴۷ هزار دانش آموز لرستانی گفت: براین اساس با اجرای طرح امید در تمام نقاط استان و برگزاری کلاس های رایگان برای پایه های یازدهم و دوازدهم ۱۰ هزار دانش آموز تحت پوشش قرار گرفتند.
وی افزود: در این مدت کلاس های رفع اشکال و حل نمونه سوالات نهایی، ۵۳ وبینار آموزشی با حضور بهترین سرگروه های آموزشی و حل سوالات پرتکرار انجام شده است و این جلسات تا شب قبل از امتحانات ادامه دارد.
تصمیمگیری با کمترین آسیب آموزشی
یک کارشناس آموزشی نیز با اشاره به شرایط خاص حاکم بر کشور بیان کرد: طبیعی است که در شرایط بحرانی همه افراد به نوعی از وضعیت موجود تاثیر بپذیرند که میزان آن برای افراد مختلف متفاوت است.
آیت صادقی با بیان اینکه همواره گروهی موافق و مخالف در تصمیمهای آموزشی وجود دارند افزود: در موضوع عدالت آموزشی مهم این است که تصمیمی اتخاذ شود تا بیشترین تعداد افراد از آن بهرهمند شوند و کمترین آسیب متوجه سایر افراد شود.
وی ادامه داد: اگر قرار است تصمیمی موجب زیان بخشی از جامعه شود، باید تلاش شود میزان این آسیب کاهش پیدا کند و در مقابل تعداد بیشتری از افراد از پیامدهای مثبت آن بهرهمند شوند.
وی با بیان اینکه تعویق امتحانات، تصمیمی بدون برنده واقعی است درباره تغییر زمان برگزاری امتحانات نهایی گفت: در این موضوع نمیتوان از برنده واقعی صحبت کرد زیرا دانشآموزان به شکلهای مختلف از این شرایط متضرر شدهاند که ممکن است میزان این آسیب برای برخی کمتر و برای برخی بیشتر باشد.
صادقی افزود: با این حال وقتی شرایط جامعه از ثبات لازم برخوردار نیست تصمیمگیری باید بر اساس کاهش آسیبها انجام شود که در چنین شرایطی تعویق امتحانات میتواند تصمیمی منطقی باشد زیرا امکان برگزاری آزمونها در زمان مناسبتر را فراهم میکند.
وی عنوان کرد: حتی در موضوع امتحانات حضوری پایه نهم نیز شاهد چنین شرایطی بودیم بنابراین نمیتوان تصمیمی اتخاذ کرد که رضایت صددرصدی همه افراد را به همراه داشته باشد بلکه باید تصمیمی با بیشترین منافع عمومی اتخاذ شود.
این کارشناس و مشاور تحصیلی با اشاره به نقش مهم برنامهریزی در موفقیت تحصیلی دانشآموزان گفت: مسیر ورود به دانشگاه و موفقیت در آزمونهای نهایی و سراسری فرآیندی کوتاهمدت نیست و دانشآموزان از سالهای قبل برای آن برنامهریزی میکنند.
صادقی افزود: با توجه به اهمیت سوابق تحصیلی و تاثیر معدل در پذیرش دانشگاهها بهتر است به جای تمرکز صرف بر کنکور از «برنامهریزی تحصیلی برای ورود به دانشگاه» سخن گفت زیرا امتحانات نهایی و آزمون سراسری هر دو بخشی از این مسیر هستند.
وی ادامه داد: دانشآموزی که از ابتدای سال برای ماههای پایانی برنامهریزی کرده است با تغییر ناگهانی زمان امتحانات با یک چالش جدی مواجه میشود زیرا زمانبندی مطالعه، مرور و جمعبندی او بر اساس شرایط دیگری طراحی شده بود.
وی بیان کرد: البته ممکن است برخی دانشآموزان که برنامه مشخصی نداشتند از این فرصت استفاده کرده و برنامه جدیدی برای خود تنظیم کرده باشند، اما در مجموع تغییر زمان امتحانات بر کیفیت مطالعه و روند آمادگی بسیاری از دانشآموزان اثر گذاشته است.
بلاتکلیفی و فشار روانی؛ پیامد پنهان تغییر زمان امتحانات
این کارشناس آموزشی با اشاره به آثار روانی تغییر برنامه امتحانات بر دانشآموزان گفت: دانشآموزی که برای یک مسیر مشخص برنامهریزی کرده ممکن است با هر تغییر ناگهانی با استرس، بیانگیزگی یا احساس نبود قطعیت مواجه شود.
صادقی افزود: کنکور برای بسیاری از دانشآموزان به یک هدف مهم و گاه یک فشار ذهنی بزرگ تبدیل شده است و هر تغییر در این مسیر میتواند بر روحیه و تمرکز آنها اثر بگذارد.
وی ادامه داد: مهمترین تاثیر این شرایط، بههم خوردن برنامه ذهنی دانشآموزان است زیرا هر برنامهای یک نقطه آغاز، یک نقطه اوج و یک مرحله پایان دارد و وقتی دانشآموز از ابتدای سال برای رسیدن به یک زمان مشخص آماده شده، تغییر زمان امتحانات نیازمند بازتعریف دوباره برنامه است که همه دانشآموزان توانایی یا فرصت انجام آن را ندارند.
صادقی با تاکید بر اینکه هرچه زمان انتظار طولانیتر، فشار روانی نیز بیشتر میشود افزود: طولانی شدن زمان برگزاری امتحانات میتواند آثار منفی روانی داشته باشد.
وی تصریح کرد: در مدیریت یک اصل وجود دارد که هر فعالیت معمولا به اندازه زمانی که برای آن اختصاص داده شده طول میکشد و وقتی زمان انجام یک کار افزایش پیدا میکند افراد نیز معمولا زمان بیشتری برای انجام آن صرف میکنند.
وی اظهار داشت: ادامهدار شدن فرآیند امتحانات باعث میشود دانشآموز نیز برنامه خود را مدام تغییر دهد و این موضوع میتواند تمرکز او را کاهش دهد.
وی با اشاره به اهمیت کاهش شرایط عدم قطعیت برای دانشآموزان گفت: مشخص نبودن زمان دقیق پایان امتحانات و نگرانی از تغییرات دوباره، ذهن دانشآموز را درگیر میکند و اجازه نمیدهد با تمرکز کامل مطالعه کند.
کاهش فاصله امتحانات نهایی و کنکور؛ دغدغه اصلی داوطلبان
صادقی درباره تاثیر تعویق امتحانات بر آزمون سراسری اظهار کرد: با توجه به تاثیر قابل توجه سوابق تحصیلی در پذیرش دانشگاهها نمیتوان موضوع را تنها به کنکور محدود کرد و باید آن را در چارچوب برنامهریزی کلی ورود دانشآموز به دانشگاه بررسی کرد.
وی ادامه داد: امتحانات نهایی و کنکور دو فرآیند متفاوت هستند که در امتحانات نهایی دانشآموز بیشتر با پرسشهای تشریحی و مفهومی مواجه است اما در کنکور علاوه بر مفاهیم، مهارت تستزنی، سرعت عمل و تکنیکهای پاسخگویی اهمیت زیادی دارد.
این کارشناس آموزشی بیان کرد: وجود فاصله زمانی میان امتحانات نهایی و کنکور برای دانشآموز ضروری است تا بتواند پس از پایان امتحانات، از نظر ذهنی و روحی بازیابی شود و تمرکز خود را روی مرور تستها و تقویت مهارتهای آزمون سراسری قرار دهد.
صادقی افزود: هرچه این فاصله کمتر شود فرصت آمادهسازی برای کنکور کاهش پیدا میکند و این موضوع میتواند تاثیر منفی بر عملکرد داوطلبان داشته باشد.
وی با تاکید بر اینکه فشردگی برنامهها؛ تهدیدی برای کیفیت آمادگی دانشآموزان است عنوان کرد: بسیاری از دانشآموزان با اصل برگزاری امتحانات موافق هستند اما درخواست دارند فرصت کافی برای آمادگی در اختیار آنها قرار گیرد.
وی افزود: اگر فرآیند امتحانات بیش از اندازه طولانی شود فشار جسمی و روانی بیشتری به دانشآموزان وارد خواهد شد زیرا آنها برای یک مسیر طولانی تلاش کردهاند و ادامه این وضعیت توان و انگیزه آنها را کاهش میدهد.
صادقی گفت: دانشآموزان مانند ورزشکارانی هستند که یک مسیر طولانی را طی میکنند و هرچه رسیدن به خط پایان بیشتر به تاخیر بیفتد حفظ انرژی و تمرکز برای آنها دشوارتر خواهد شد.
عدالت آموزشی؛ ضرورت توجه به منافع اکثریت دانشآموزان
این کارشناس آموزشی با تاکید بر اهمیت رعایت عدالت آموزشی در تصمیمگیریهای کلان گفت: نمیتوان تصمیمی اتخاذ کرد که هیچ دانشآموزی از آن متضرر نشود زیرا شرایط افراد، سطح آمادگی، برنامهریزی و اهداف تحصیلی آنها متفاوت است؛ بنابراین باید تصمیمی انتخاب شود که بیشترین منفعت را برای تعداد بیشتری از دانشآموزان به همراه داشته باشد.
صادقی ادامه داد: در شرایط خاص، هدف اصلی باید مدیریت آسیبها باشد نه رسیدن به شرایطی که همه افراد کاملا رضایت داشته باشند؛ زیرا چنین شرایطی در عمل امکانپذیر نیست.
وی افزود: دانشآموزان نیاز دارند پس از پایان امتحانات چه برای ورود به دانشگاه و چه برای برنامهریزی سال تحصیلی آینده، فرصت مشخصی برای تصمیمگیری و آماده شدن داشته باشند که ادامه یافتن وضعیت بلاتکلیف، بهویژه در شرایطی که مشخص نیست آینده چه تغییراتی خواهد داشت، میتواند دانشآموزان را با چالشهای بیشتری در برنامهریزی مواجه کند.
صادقی همچنین با اشاره به تاثیر تعویقهای طولانی بر آغاز مسیر دانشگاهی گفت: طولانی شدن فرآیند امتحانات و اعلام نتایج میتواند بر برنامهریزی آغاز سال تحصیلی دانشگاهها نیز اثر بگذارد و از سوی دیگر دانشآموزانی که به نتیجه مورد نظر خود در امتحانات یا آزمون سراسری نمیرسند نیاز دارند پس از یک دوره کوتاه بازیابی هرچه سریعتر برنامهریزی جدیدی برای آینده خود داشته باشند.
وی بیان کرد: عدالت آموزشی فقط به معنای توجه به افرادی نیست که در یک مرحله موفق میشوند بلکه باید شرایطی فراهم شود که همه دانشآموزان حتی کسانی که به هدف مورد نظر خود نمیرسند فرصت کافی برای ادامه مسیر و برنامهریزی دوباره داشته باشند.
وی با تاکید بر ضرورت نگاه جامع در تصمیمگیریها گفت: در تصمیمگیری درباره زمان برگزاری امتحانات نهایی نباید فقط به امتحان توجه کرد بلکه باید کل زنجیره آموزشی شامل آمادگی دانشآموزان، آزمون سراسری، ورود به دانشگاه و برنامهریزی سال تحصیلی آینده مورد توجه قرار گیرد.
این کارشناس آموزشی عنوان کرد: هر تصمیمی در این زمینه باید با هدف کاهش فشار روانی، حفظ کیفیت آموزشی و فراهم کردن فرصت مناسب برای همه دانشآموزان اتخاذ تا کمترین آسیب و بیشترین بهرهمندی حاصل شود.
تعویق امتحانات نهایی با هدف حمایت از دانشآموزان انجام شد
یک کارشناس آموزشی و مشاور تحصیلی مدارس لرستان نیز با تاکید بر اینکه تصمیمگیری درباره زمان برگزاری امتحانات نهایی با هدف حفظ منافع دانشآموزان و فراهم کردن شرایط مناسبتر برای موفقیت تحصیلی آنها انجام شده است گفت: دانشآموزان نباید این تغییرات را مانعی در مسیر اهداف آموزشی خود بدانند بلکه باید از فرصت پیشآمده برای مرور، جمعبندی و آمادگی بیشتر استفاده کنند.
سمیه ترکاشوند با بیان اینکه تاثیر سوابق تحصیلی گامی برای تقویت عدالت آموزشی است ادامه داد: افزایش تاثیر معدل در فرآیند ورود به دانشگاهها بر اساس مصوبات قانونی و با هدف تقویت عدالت آموزشی انجام شده است.
وی افزود: در گذشته بخش قابل توجهی از موفقیتهای کنکور بیشتر در اختیار دانشآموزان مناطق برخوردار بود اما با افزایش نقش سوابق تحصیلی، دانشآموزان مناطق مختلف میتوانند با تلاش مستمر در طول سال فرصت بیشتری برای ارتقای جایگاه علمی خود داشته باشند.
وی ادامه داد: زمانی که نمرات پایههای یازدهم و دوازدهم در نتیجه نهایی دانشآموزان اثرگذار است تلاش دانشآموز تنها به یک روز آزمون محدود نمیشود و عملکرد مستمر دانش آموز در طول سال تحصیلی اهمیت پیدا میکند.
ترکاشوند با اشاره به تداوم آموزش با کلاسهای جبرانی و تولید محتوای آموزشی برای دانشآموزان گفت: به همین منظور کلاسهای جبرانی در دروس هدف برگزار شد و با تولید محتوای آموزشی در قالب شبکههای مجازی و آموزشی در اختیار دانشآموزان قرار گرفت.
وی ادامه داد: این محتواها شامل آموزش مباحث امتحانات نهایی پایههای یازدهم و دوازدهم، حل نمونه سؤالات، خلاصهسازی مطالب درسی و ارائه نکات مهم آموزشی در درسهایی مانند زیستشناسی، ریاضی، فیزیک، شیمی، عربی، زبان و فنون بود.
توصیه به دانشآموزان؛ تمرکز بر منابع معتبر و دوری از حاشیهها
این کارشناس آموزشی با تاکید بر ضرورت استفاده دانشآموزان از منابع رسمی آموزشی اظهار داشت: دانشآموزان نباید تحت تاثیر اخبار غیررسمی و حواشی فضای مجازی قرار بگیرند و بهتر است اطلاعات مورد نیاز خود را از طریق دبیران و کانالهای رسمی آموزش و پرورش دنبال کنند.
ترکاشوند افزود: تغییر زمان امتحانات نباید باعث کاهش انگیزه دانشآموزان شود بلکه میتواند فرصتی برای مرور دوباره مطالب، رفع نقاط ضعف و افزایش آمادگی باشد.
وی با اشاره به روند طراحی سؤالات امتحانات نهایی گفت: سوالات بر اساس چارچوبهای استاندارد طراحی میشود و دانشآموزانی که آموزشهای ارائهشده را دنبال و نمونه سوالات سالهای گذشته را بررسی کنند میتوانند بخش قابل توجهی از نمره امتحان را کسب نمایند.
ترکاشوند به دانش آموزان تاکید کرد: با آرامش، برنامهریزی و مطالعه هدفمند، مسیر آمادگی خود را ادامه داده و اجازه ندهند حواشی و اخبار غیررسمی تمرکز آنها را از هدف اصلی دور کند.