به گزارش ایرنا، گیاه «آنغوزه» با بهرهگیری از ظرفیتهای اقلیمی نیمهخشک استان و نیاز آبی بسیار ناچیز، نه تنها به عنوان یک محصول با ارزش صادراتی بالا، بلکه به عنوان یک راهبرد حفاظتی برای احیای اکوسیستم و تثبیت اقتصادی جوامع روستایی، جایگاهی کلیدی در نقشه آینده کشاورزی خراسان رضوی یافته است.
الگوی کشت در خراسان رضوی، دیاری که سالها با تنش آبی و کاهش شدید منابع زیرزمینی دستوپنج نرم میکند، نیازمند بازنگری فوری و بنیادین است.
در شرایطی که کشاورزی غرقابی و کشت محصولات آببر دیگر در بسیاری از دشتهای استان توجیه اقتصادی ندارد، توسعه گیاه آنغوزه به عنوان راهکاری هوشمندانه و حیاتی برای اقتصاد و معیشت در این مناطق ظهور کرده است.
این گیاه دارویی نه تنها با شرایط سخت اقلیمی خراسان سازگار است، بلکه میتواند محرکی پایدار برای اشتغالزایی در مناطق روستایی و طبیعی، به عنوان یکی از محورهای اصلی توسعه کشاورزی نوین در دستور کار قرار گرفته است.
مهمترین ویژگی آنغوزه، مقاومت فوقالعاده آن به کمآبی و خشکی است؛ به طوری که پس از استقرار اولیه، این گیاه عملاً به حداقل آبیاری در طول سال نیاز دارد و بخش اعظم نیاز آبی خود را از طریق رطوبت ذخیره شده در خاک یا بارشهای اندک فصل زمستان و بهار تامین میکند که این ویژگی برای این محصول در مقایسه با بسیاری از زراعتهای سنتی که نیازمند مصرف بیرویه منابع آبی و نهادههای شیمیایی هستند، بسیار چشمگیر و قابل توجه است.
این موضوع میتواند انگیزه لازم را برای تغییر نگرش بهرهبرداران بخش کشاورزی از کشتهای سنتی به سمت کشت گیاهان دارویی فراهم آورد.
علاوه بر جنبههای اقتصادی، کشت آنغوزه نقش بسیار موثری در حفاظت از منابع پایه تولید یعنی خاک و آب ایفا میکند.
سیستم ریشهای عمیق و گسترده این گیاه به تثبیت ساختار خاک کمک کرده و از فرسایشهای آبی و بادی در اراضی شیبدار و دامنههای کوهستانی جلوگیری میکند.
همچنین کشت اصولی و علمی آنغوزه مانع از بهرهبرداری غیرمجاز و تخریب ذخایر ژنتیکی گیاهان دارویی در مراتع شده و با ایجاد یک پوشش گیاهی پایدار، به احیای اکوسیستمهای آسیبدیده کمک میکند.
در واقع توسعه این کشت نه تنها فشار را از روی منابع آبی استان برمیدارد بلکه به بازیابی توان اکولوژیک مراتع نیز کمک شایانی خواهد کرد.
از منظر اقتصادی نیز آنغوزه که به دلیل صمغ بدبوی خود به «طلای بدبو» شهرت یافته بازاری جهانی دارد.
صمغ این گیاه در صنایع داروسازی، غذایی و بهداشتی کاربرد وسیعی دارد و برای کشاورزان خراسانی تولید این محصول به معنای دستیابی به یک محصول صادراتمحور است که نوسانات بازار داخلی تأثیر کمتری بر آن دارد.
با توجه به تقاضای جهانی برای این محصول در بازارهای هند و کشورهای حاشیه خلیج فارس توسعه مزارع آنغوزه میتواند معیشت پایداری را برای جوامع روستایی و عشایری استان فراهم آورد.
با این حال به عقیده صاحبنظران و کارشناسان مسیر توسعه این محصول راهبردی نیازمند مدیریت اصولی و زیرساختهای لازم است و استفاده از بذرهای اصلاحشده، آموزش تکنیکهای صحیح بهرهبرداری از شیرابه و ایجاد زنجیره ارزش برای بستهبندی و فرآوری در داخل استان از جمله اقداماتی است که میتواند ضریب سودآوری را برای کشاورزان خراسانی دوچندان کند.
سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی نیز باید با تسهیل فرآیند صدور مجوزها و حمایت از تعاونیهای تولید مسیر توسعه این محصول را هموار سازد.
در نهایت توسعه کشت گیاهان دارویی همچون آنغوزه، تنها یک انتخاب برای کسب درآمد نیست بلکه یک ضرورت برای حیات کشاورزی در خراسان رضوی است.
با هدایت کشاورزان به سمت کشتهای کمآببر و پرسود، میتوان علاوه بر حفظ سفرههای زیرزمینی، ضریب امنیت اقتصادی استان را افزایش داد.
چرا که آنغوزه نماد هوشمندی در کشاورزی امروز است؛ راهی که از دل کویر میگذرد و به بازارهای جهانی ختم میشود تا آینده اقتصادی مطمئنی را برای کشاورزان سختکوش این دیار رقم بزند.
آنغوزه راهبردیترین محصول در الگوی کشت کمآبطلب
رییس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد در مدیریت منابع آبی استان، کشت گیاهان دارویی بهویژه «آنغوزه» را به عنوان یکی از راهبردیترین اقدامات در مسیر کشاورزی پایدار و اقتصادی معرفی کرد.
مجید جعفری با اشاره به شرایط اقلیمی استان و ضرورت سازگاری با کمآبی اظهار کرد: با توجه به کاهش منابع آب زیرزمینی، توسعه کشت گیاهان دارویی که علاوه بر نیاز آبی اندک، دارای ارزش اقتصادی بالایی هستند از اولویتهای اصلی جهاد کشاورزی است.
وی افزود: در این میان گیاه آنغوزه به دلیل سازگاری ویژه با اقلیم خراسان به عنوان «طلای سبز» استان شناخته میشود که میتواند تحولی بزرگ در اقتصاد کشاورزی مناطق کمبرخوردار ایجاد کند.
وی با تبیین مزایای اقتصادی این محصول بیان کرد: کشت آنغوزه در هر هکتار ارزش اقتصادی قابلتوجهی برای بهرهبرداران به همراه دارد. این در حالی است که نیاز آبی این گیاه در مقایسه با بسیاری از محصولات زراعی سنتی، بسیار ناچیز و در حدود ۲ هزارو ۵۰۰ مترمکعب در هکتار است.
وی ادامه داد: این ویژگی، آنغوزه را به بهترین گزینه برای جایگزینی محصولات آببر در مناطق خشک و نیمهخشک استان تبدیل کرده است.
رییس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی به ضرورت توسعه زیرساختهای فرآوری اشاره کرد و افزود: توسعه سطح زیرکشت که در حال حاضر به بیش از ۹۰۰ هکتار زراعی رسیده تنها بخشی از مسیر است.
او گفت: گام اصلی ما، تکمیل زنجیره ارزش از طریق استقرار صنایع فرآوری و بستهبندی در استان است. با توجه به ظرفیت بالای صادراتی شیره آنغوزه و تقاضای جهانی، جلوگیری از خامفروشی این محصول ارزشمند میتواند ارزش افزوده چند برابری را به جیب کشاورزان خراسان بازگرداند.
جعفری در پایان تاکید کرد: راهبرد سازمان جهاد کشاورزی ترویج الگوی کشت نوین با محوریت گیاهان دارویی با بهرهوری بالاست چرا که تبدیل شدن خراسان رضوی به قطب تولید و فرآوری آنغوزه در کشور دستیافتنی است و میتواند امنیت معیشتی کشاورزان ما را در سالهای پیش رو تضمین کند.
از مراتع تا صادرات؛ انقلاب سبز در کشت آنغوزه خراسان رضوی
مدیر امور باغبانی جهاد کشاورزی خراسان رضوی از گسترش کشت گیاه راهبردی آنغوزه در استان خبر داد و تأکید کرد: این گیاه با دارا بودن ارزش اقتصادی بسیار بالا و قابلیت صادراتی گسترده اکنون از حالت مرتعی به کشت زراعی تبدیل شده است.
محمد رضایی به بررسی جایگاه اقتصادی و پتانسیلهای کشت گیاه «آنغوزه» در استان پرداخت و اظهار کرد: گیاه آنغوزه که موطن اصلی آن ایران است، کاربردهای گستردهای در صنایع غذایی، پزشکی به عنوان پایه اصلی تولید عطر و ادکلن دارد.
مدیر امور باغبانی جهاد کشاورزی خراسان رضوی با اشاره به تغییر رویکرد مدیریت کشاورزی در این حوزه گفت: آنغوزه پیش از این عموما به صورت گیاهی مرتعی در طبیعت وجود داشت اما در حال حاضر با پیگیریهای مستمر، کشت زراعی آن در استان توسعه یافته است؛ به طوری که تاکنون ۹۰۰ هکتار از اراضی استان به کشت این گیاه اختصاص یافته است.
ارزش اقتصادی ۳ تا ۴ میلیارد تومانی در هر هکتار
رضایی در خصوص ویژگیهای فنی و اقتصادی این محصول افزود: آنغوزه از گیاهان بسیار مطلوب برای مناطق دیم است و نیاز آبی بسیار اندکی دارد (حدود ۲ هزار و ۵۰۰ متر مکعب در هر هکتار)، که این موضوع آن را برای اقلیم استان بسیار مناسب میکند. از نظر اقتصادی نیز این محصول بسیار ارزشمند است و ارزش تولید محصول در هر هکتار بین سه تا چهار میلیارد تومان برآورد میشود.
مدیر امور باغبانی جهاد کشاورزی خراسان رضوی با تأکید بر اینکه بخش بزرگی از محصول آنغوزه تولیدی، پتانسیل صادراتی بالایی دارد، بیان کرد: هدف نهایی ما انتقال از مرحله تولید خام به مرحله فرآوری است.
وی افزود: پیگیریم تا زنجیره تولید در استان با ایجاد واحدهای فرآوری تکمیل شود و بتوانیم ارزش افزوده بیشتری از این محصول راهبردی به دست آوریم.