به گزارش خبرنگار ایرنا، ۱۷ مرداد روز خبرنگار، فراتر از یک مناسبت تقویمی و تعارفات تشریفاتی، فرصتی مغتنم برای بازخوانی رسالت اصلی رسانه‌ها و البته واکاوی زخم‌های کهنه این سخت و طاقت فرساست،‌ خبرنگاری در معنای اصیل خود، چیزی فراتر از ثبت و انعکاس رویدادهای روزمره است چرا که اگر وظیفه رسانه را صرفا بازتاب اخبار رسمی بدانیم آن را تا حد یک بلندگوی تبلیغاتی تقلیل داده‌ایم.
خبرنگار واقعی، چشم بیدار و وجدان بیدار جامعه است؛ کسی که ماموریت دارد از پوسته ظاهری اتفاقات عبور کرده، لایه‌های پنهان قدرت و ثروت را بکاود و با نورافکن حقیقت، تاریک‌خانه‌های فساد، ناکارآمدی و پنهان‌کاری را روشن سازد، در دوره رنسانس خبر که سرعت بر دقت پیشی گرفته و اخبار جعلی و سطحی افکار عمومی را بمباران می‌کند، خدمت در این عرصه اهمیت مسوولیت اجتماعی را دوچندان می‌کند.
با این حال، ورود به عرصه روزنامه‌نگاری تحقیقی که جان‌مایه نظارت عمومی و عدالت‌خواهی رسانه‌ای است، هرگز جاده‌ای هموار نبوده و نیست، در ایران امروز، روزنامه‌نگارانی که تلاش دارند در حوزه کاری خود از قالب انفعال و روزمرگی خارج شده و با ریشه‌یابی بحران‌ها به سمت افشاگری‌های مستند حرکت کنند با دیوارهای بلندی از موانع ساختاری برخورد می‌کنند.
نبود امنیت شغلی، حقوق‌های ناچیز که حتی کفاف حداقل‌های معیشتی را نمی‌دهد و قراردادهای موقت و یک‌طرفه، رمقی برای تمرکز بر پروژه‌های بزرگ تحقیقی باقی نگذاشته است، خبرنگاری که دغدغه نان و اجاره‌خانه دارد و مجبور است برای گذران زندگی در چند تحریریه قلم بزند، چگونه می‌تواند ماه‌ها وقت خود را صرف سندپژوهی، مصاحبه‌های عمیق و پیگیری پرونده‌های پیچیده مواردی از جمله فساد کند؟ روزنامه‌نگاری تحقیقی نیاز به تمرکز، زمان و آرامش ذهنی دارد؛ حلقه‌های مفقوده‌ای که در معیشت امروز خبرنگاران ایرانی به سختی یافت می‌شوند.
علاوه بر بحران معیشت، فقدان امنیت حرفه‌ای و حقوقی سد بزرگ دیگری در این مسیر است، خبرنگار تحقیقی که برای احقاق منافع عمومی، دست به افشاگری می‌زند، غالبا به جای تشویق، با شکایت‌های قضایی روبه‌رو می‌شود، ضعف قوانین حمایتی از افشاگران و روزنامه‌نگاران، تحریریه‌ها را محافظه‌کار کرده است؛ به طوری که بسیاری از مدیران مسوول از ترس توقیف رسانه‌شان، ترجیح می‌دهند پرونده‌های حساس را مسکوت بگذارند، وقتی قانون دسترسی آزاد به اطلاعات به‌ درستی اجرا نمی‌شود و نهادها خود را ملزم به پاسخ‌گویی به رسانه‌ها نمی‌دانند، خبرنگار ناچار است برای کسب خبر به روش‌های پرخطر متوسل شود که خود، ضریب آسیب‌پذیری او را به‌شدت افزایش می‌دهد.
این در حالی است که براساس نظریه مسوولیت اجتماعی مطبوعات، رسانه‌ها بایستی به عنوان رکن چهارم دموکراسی، آزادی عمل همراه با تعهد داشته باشند، آزادی رسانه‌ها مجوزی برای بی‌مسوولیتی نیست بلکه ابزاری است برای کشف حقیقت و اصلاح امور، اما حقیقت این است که بدون برخورداری از آزادی بیان و مصونیت پس از انتشار، مسوولیت‌پذیری به شعاری توخالی تبدیل می‌شود.
روزنامه‌نگار تحقیقی برای آنکه بتواند به نفع مردم و در جهت منافع ملی قلم بزند، نیازمند پشتوانه حقوقی محکم است و ترویج گفتمان عمومی و نجات فضای نقد مصلحانه، تنها زمانی ممکن است که رسانه‌های مستقل را نه تهدید، بلکه فرصتی برای خودپالایی جامعه بدانیم.
گذر از روزنامه‌نگاری واکنشی و حوادث‌محور به سمت روزنامه‌نگاری پیش‌دستانه و ساختاریافته یک ضرورت تاریخی برای توسعه جامعه است، برای عبور از بحران‌های چندوجهی اقتصادی، محیط‌زیستی و اجتماعی، ما به خبرنگارانی نیاز داریم که مجهز به دانش روز، صبوری حرفه‌ای و البته شجاعت اخلاقی باشند اما تحقق این امر منوط به تغییر نگاه کلان به حوزه رسانه است و تا زمانی که به خبرنگار به چشم کارمند روابط‌عمومی یا اپراتور تولید محتوا نگریسته شود و چالش‌های صنفی آنان اعم از بیمه، معیشت، مسکن و امنیت قضایی حل نشود، نباید انتظار معجزه داشت.
تجلیل واقعی از خبرنگار، نه اهدای لوح‌های تقدیر بلکه فراهم کردن بستری امن برای نوشتن، پرسیدن و کشف حقیقت است؛ حقیقتی که جامعه تشنه شنیدن آن است و روزنامه‌نگاری تحقیقی تنها راه رسیدن به آن.