به گزارش ایرنا، حادثههای جادهای تنها به لحظه برخورد خودروها و خسارتهای ناشی از آن محدود نمیشود؛ گاهی یک تصادف در چند ثانیه، زندگی یک خانواده را برای همیشه تغییر میدهد؛ خانوادهای که باید با فقدان یکی از عزیزانش، آسیبهای جسمی و روحی بازماندگان و دشواریهای ادامه زندگی کنار بیاید.
روایت یک خانواده از حادثهای که در مسیر بازگشت از زاهدان رخ داد، تصویری از همین واقعیت تلخ است؛ حادثهای که در جاده نهبندان - بیرجند و حدود ۱۰ تا ۲۰ کیلومتری بعد از نهبندان، با واژگونی خودرو آغاز شد و برای این خانواده پایانی دردناک به همراه داشت.
این خانواده برای سفر به زاهدان رفته بودند؛ سفری که رفتنش با خاطراتی خوش همراه بود اما در مسیر بازگشت، حادثه همه چیز را تغییر داد.
یکی از اعضای خانواده درباره آن شب میگوید: «در مسیر برگشت، شب کنار پارک خوابیدیم. بعد از اینکه از نهبندان رد شدیم، حدود ۱۰ تا ۲۰ کیلومتر که جلوتر رفتیم، ماشین دچار حادثه شد. خودرو از مسیر خارج و از کنار پل به داخل پل سقوط کرد.»
در این حادثه، یکی از اعضای خانواده جان خود را از دست داد و دیگر سرنشینان نیز با آسیبهای جسمی مختلف مواجه شدند؛ از آسیب مهره گردن و دست گرفته تا صدمات داخلی و دیگر جراحتهایی که آثار آنها تنها به روزهای نخست حادثه محدود نماند.
برای خانواده اما، بزرگترین خسارت، از دست دادن مادر بود؛ فقدانی که به گفته بازماندگان، همچنان سنگینترین بخش این حادثه است.
۴۵ روز در آیسییو؛ روزهایی که تمام نمیشد
شدت جراحتها به حدی بود که دو دختر خانواده حدود ۴۵ روز در بخش مراقبتهای ویژه بستری بودند.
پدر و بازمانده این خانواده با بغض از آن روزها میگوید: «خیلی سخت بود؛ چیزی نیست که بتوان تصور کرد، بچهها فقط در آیسییو بودند. بعد از چنین اتفاقی دیگر هیچ چیز مثل قبل نمیشود.»
او از تأثیر حادثه بر زندگی روزمره نیز میگوید؛ ترسی که حتی پس از گذشت زمان، هنگام رانندگی و حضور در خیابان همراه اوست: «شاید الان دیگر نتوانم رانندگی کنم. مسیری که شاید نیم ساعت یا دو ساعت طول بکشد، برای من با ترس همراه است. همیشه این فکر هست که شاید اتفاقی بیفتد.»
این ترس، یکی از آثار پنهان تصادفهای شدید است؛ آسیبی که در تصاویر خودروهای آسیبدیده یا گزارشهای آماری تصادفات دیده نمیشود، اما میتواند سالها در زندگی بازماندگان باقی بماند.
وقتی یک تصادف، مسیر تحصیل را هم تغییر میدهد
آثار حادثه برای مصدومان تنها به درمانهای پزشکی ختم نشد؛ دختر خانواده که با محدودیت جسمی ناشی از حادثه مواجه شده است، از دشواریهای ادامه تحصیل پس از تصادف میگوید.
«اوایل مشکل رفتوآمد داشتم. حتماً باید پدر یا پدربزرگم من را میرساندند و نمیتوانستم با سرویس یا اتوبوس به مدرسه بروم. خیلی از مدارس هم رمپ مناسب و مناسبسازی لازم را نداشتند.»
به گفته او، حتی در مدارسی که امکان حضورش فراهم شد، شرایط مانند سایر دانشآموزان نبود: «آن استقلالی که بقیه دانشآموزان داشتند، من نداشتم لذا تحصیل برایم سختتر شده بود. اگر سلامتی بقیه دانشآموزان را داشتم، یک دغدغه از من کمتر بود و مسیر تحصیلی را خیلی راحتتر طی میکردم.»
خانوادهای میان سوگ و بیمارستان
مدیریت شرایط روحی خانواده پس از حادثه نیز آسان نبود. از یک سو، خانواده درگیر مراسم سوگ و از دست دادن یکی از عزیزانشان بود و از سوی دیگر، باید برای درمان و مراقبت از مصدومان تلاش میکرد.
جستوجوی راه درمان، مراجعه به پزشکان و مراکز درمانی مختلف در تهران و دیگر شهرها نیز بخشی از این مسیر بود؛ مسیری که با امید به بهبود و بازگشت تواناییهای از دسترفته ادامه پیدا کرد.
با این حال، یکی از پزشکان به خانواده توصیه کرده بود که مهمتر از هر چیز، خودشان را حفظ کنند تا بتوانند مصدومان را سرپا نگه دارند؛ در میان تمام این دشواریها، ادامه تحصیل و تلاش برای بازگشت به زندگی عادی، یکی از راههای مقابله با شرایط دشوار شد.
اما در میان همه آسیبهای ناشی از تصادف، فقدان مادر برای این خانواده جایگاهی متفاوت دارد.
دختر خانواده میگوید: « این مسئله خیلی زیاد روی زندگی من تأثیر گذاشت؛ نمیشود گفت. اگر بود چقدر همه چیز برای من راحتتر میشد، اما حادثهای که او را از من گرفت، تمام زندگی من را تحت تأثیر قرار داد؛ فکر میکنم بزرگترین ضربهای که این حادثه به من زد، از دست دادن مادرم بود.»
او معتقد است تصادف در یک لحظه رخ میدهد اما آثار آن میتواند تا پایان عمر باقی بماند.
یک لحظه غفلت، یک عمر پشیمانی
این خانواده امروز بیش از هر چیز بر پیشگیری تأکید دارد؛ چرا که تجربه تلخ آنها نشان داده است که رعایت چند اصل ساده میتواند از تغییر مسیر یک زندگی جلوگیری کند.
پدر خانواده میگوید: «اگر قرار بود دوباره به آن لحظه برگردم، شاید بیشتر استراحت میکردم، شاید کمتر صحبت میکردم و بیشتر احتیاط میکردم. یک لحظه غفلت میتواند یک عمر پشیمانی به همراه داشته باشد.»
توصیه او به رانندگان نیز روشن است: «به هیچ عنوان با خستگی رانندگی نکنند؛ اگر خوابشان میآید، کنار جاده توقف کنند و بخوابند. حتی اگر ۱۰ دقیقه یا یک ساعت استراحت کنند، بهتر از این است که یک عمر با تبعات حادثه زندگی کنند.»
او رعایت علائم و خطکشیهای جاده و پرهیز از سبقت غیرمجاز را نیز از عوامل مهم پیشگیری از تصادف میداند و میافزاید: «اگر خطکشی جاده میگوید سبقت نگیرید، واقعاً سبقت نگیرید. با سرعت مجاز رانندگی کنید و هر از گاهی در مسیر استراحت داشته باشید.»
افزایش ۸۵ درصدی جانباختگان تصادفات در استان
آمار سه ماهه نخست سال جاری، تصویری نگرانکننده از وضعیت سوانح جادهای در این استان ارائه میدهد؛ بهگونهای که شمار جانباختگان تصادفات از ۴۸ نفر در مدت مشابه سال گذشته به ۸۹ نفر رسیده است؛ افزایشی ۸۵ درصدی که بیش از هر چیز، شدت بالای تصادفات رخداده را نشان میدهد.
رئیس پلیس راه خراسان جنوبی در همین خصوص گفت: در سه ماهه نخست سال گذشته ۴۳ فقره تصادف فوتی در جادههای استان ثبت شد که ۴۸ کشته برجا گذاشت، اما امسال ۶۴ فقره تصادف فوتی با ۸۹ جانباخته به ثبت رسیده است.
سرهنگ محمدامیر کاظمی افزود: اگرچه تعداد تصادفات منجر به فوت نیز افزایش یافته، اما رشد شمار کشتهها به مراتب نگرانکنندهتر است، زیرا بیانگر وقوع سوانح با شدت بیشتر و تلفات سنگینتر در راههای استان است.
این روند تنها به تلفات محدود نمیشود؛ شمار مجروحان ناشی از تصادفات جادهای خراسان جنوبی نیز در سه ماهه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲۰ درصد افزایش یافته است؛ آماری که علاوه بر خسارتهای انسانی، هزینههای سنگینی را به خانوادهها و نظام سلامت تحمیل میکند.
کانون تلفات در محورهای ترانزیتی و دوطرفه
بررسی پراکندگی سوانح نشان میدهد محور بیرجند - سربیشه - نهبندان همچنان در صدر مسیرهای پرحادثه استان قرار دارد. به گفته رئیس پلیس راه خراسان جنوبی، در محدوده گردنه آخوندشفیع، چهار تصادف فوتی رخ داده که ۱۵ نفر در این حوادث جان باختهاند.
این آمار، از تمرکز قابل توجه تلفات در یک محدوده مشخص حکایت دارد؛ محدودهای که عبور ناوگان سنگین، ترددهای بیناستانی، دوطرفه بودن جاده و احتمال خستگی رانندگان، همزمان ریسک وقوع سوانح را افزایش میدهد.
پس از این محور، جاده نهبندان - زابل و مسیر طبس - یزد نیز از راههایی هستند که بیشترین تلفات جادهای را به خود اختصاص دادهاند. محور بیرجند - اسدیه نیز اگرچه در سال جاری افزایش چشمگیری در شمار تصادفات نداشته، اما به دلیل دوطرفه و غیرمجزا بودن و حجم بالای ترافیک، همچنان از مسیرهای بحرانی استان به شمار میرود و در معرض تصادفات رخ به رخ قرار دارد.
خوابآلودگی؛ خطایی که به برخورد مرگبار تبدیل میشود
حادثه اخیر در محور سربیشه - نهبندان که ۶ کشته برجا گذاشت، نمونهای از پیامدهای تلخ خستگی و خوابآلودگی در جادههای کویری است. سرهنگ کاظمی علت اولیه این سانحه را انحراف به چپ ناشی از خوابآلودگی راننده کامیون بنز اعلام کرد.
به گفته وی، در بسیاری از تصادفات شدید جادهای، خوابآلودگی موجب خروج یا انحراف خودرو از مسیر میشود و در راههای دوطرفه و غیرمجزا، این خطا اغلب به برخوردهای رخ به رخ و تلفات متعدد میانجامد.
وی، عدم توجه به جلو، سرعت غیرمجاز و سبقت غیرمجاز را از مهمترین عوامل وقوع تصادفات در خراسان جنوبی عنوان کرد و افزود: عدم توجه به جلو، بیشترین سهم را در بروز سوانح دارد و پس از آن، سرعت غیرمجاز و در برخی موارد سبقت غیرمجاز قرار میگیرد.
شرایط اقلیمی و موقعیت جغرافیایی خراسان جنوبی نیز بر این مسئله اثرگذار است. بخش زیادی از رانندگانی که از استانهای جنوبی و مرکزی به سمت مشهد و دیگر مقاصد شرقی حرکت میکنند، در ساعات پایانی شب یا بامداد وارد استان میشوند؛ زمانی که خستگی ناشی از پیمودن مسیر طولانی و کاهش هوشیاری، احتمال حادثه را بیشتر میکند.
جاده ایمن، بدون کنترل سرعت کامل نمیشود
رئیس پلیس راه خراسان جنوبی با تأکید بر اینکه توسعه راهها باید همراه با کنترل هوشمند ترافیک باشد، گفت: ایجاد باند دوم در محورهای پرتردد اقدامی ضروری است، اما اگر تجهیزات کنترل سرعت و سامانههای هوشمند همزمان با آن توسعه نیابد، افزایش سرعت خودروها میتواند شدت سوانح را بالا ببرد.
به باور کارشناسان، راههای دوطرفه به دلیل احتمال برخورد مستقیم خودروها، ظرفیت بالایی برای تولید تصادفات مرگبار دارند، اما دوبانده شدن مسیر نیز به تنهایی تضمینکننده کاهش تلفات نیست. در محورهای دوبانده، نبود نظارت مؤثر بر سرعت میتواند واژگونی خودروها و شدت برخوردها را افزایش دهد؛ بنابراین، تکمیل باندهای دوم، نصب دوربینهای ثبت تخلف، تقویت گشتهای محسوس و نامحسوس و ایجاد توقفگاههای ایمن، باید در یک بسته همزمان دیده شود.
سرهنگ کاظمی گفت: میانگین سرعت وسایل نقلیه در جادههای خراسان جنوبی حدود ۹ کیلومتر در ساعت بیشتر از میانگین کشوری است؛ شاخصی هشداردهنده که نقش سرعت در شدت تلفات جادهای استان را برجسته میکند.
وی افزود: از ابتدای امسال تاکنون چهار هزار و ۸۷۷ دستگاه خودرو به علت سرعت غیرمجاز بحرانی در جادههای استان توقیف شدهاند، در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته سه هزار و ۵۵۵ مورد بوده است.
آمارهای پزشکی قانونی خراسان جنوبی هم از افزایش ۲.۴ درصدی جانباختگان حوادث ترافیکی استان در سال ۱۴۰۴ خبر میدهد؛ آماری که با ثبت ۲۹۷ فوتی، سهم ۷۵ درصدی محورهای برونشهری در مرگومیرها و اوجگیری تلفات در ماههای سفر تابستانی، ضرورت توجه همزمان به ایمنی راههای اصلی، محورهای فرعی و رفتارهای پرخطر رانندگی را دوچندان کرده است.
بررسی محل وقوع تصادفات منجر به فوت نشان میدهد ۲۲۴ نفر از مجموع جانباختگان سال گذشته در تصادفات برونشهری جان خود را از دست دادهاند؛ رقمی که حدود ۷۵ درصد کل فوتیهای حوادث ترافیکی استان را شامل میشود.
این سهم بالا، بار دیگر وضعیت راههای بینشهری خراسان جنوبی را در کانون توجه قرار میدهد؛ مسیرهایی که علاوه بر تردد مردم استان، محل عبور رانندگان و ناوگان حملونقل از استانهای جنوبی و مرکزی به سمت شمال شرق کشور هستند.
طولانی بودن محورهای مواصلاتی، کویری بودن بخش زیادی از مسیرها، رانندگی در ساعات شبانه، خستگی و خوابآلودگی رانندگان، سرعت غیرمجاز و دوطرفه بودن بخشی از راهها، از جمله عواملی است که احتمال وقوع سوانح شدید در جادههای برونشهری استان را افزایش میدهد.
بر اساس آمار اعلامشده، در سال ۱۴۰۴ همچنین ۳۳ نفر در مسیرهای درونشهری و ۲۰ نفر در جادههای روستایی جان باختهاند. اگرچه سهم تلفات در راههای روستایی در مقایسه با محورهای اصلی کمتر است، اما روند افزایشی آن نیازمند توجه جدی است.
تابستان؛ فصل اوج تلفات جادهای
تحلیل ماهانه آمارهای پزشکی قانونی نیز نشان میدهد تابستان، دورهای پرخطر برای رانندگان و مسافران در خراسان جنوبی بوده است. شهریورماه با ثبت ۴۵ فوتی، مرگبارترین ماه سال ۱۴۰۴ در حوادث ترافیکی استان بوده و مردادماه با ۳۶ فوتی و تیرماه با ۳۰ فوتی در رتبههای بعدی قرار دارند.
تمرکز تلفات در ماههای تیر، مرداد و شهریور را میتوان با افزایش سفرهای تابستانی، تردد بیشتر خودروهای شخصی، فعالیت ناوگان جابهجایی مسافر و بار، گرمای هوا، خستگی رانندگان و رانندگیهای طولانیمدت مرتبط دانست.
در مقابل، کمترین شمار فوتیها با ۱۵ مورد در ماههای خرداد و بهمن ثبت شده است. این تفاوت ماهانه نشان میدهد برنامههای پیشگیرانه، کنترلهای جادهای و اطلاعرسانی به رانندگان باید متناسب با زمانهای اوج سفر و شرایط خاص هر فصل طراحی و اجرا شود.
بیش از پنج هزار مصدوم؛ هزینه پنهان سوانح
سوانح رانندگی تنها با شاخص فوتیها سنجیده نمیشود؛ شمار بالای مصدومان نیز بیانگر ابعاد گسترده انسانی، درمانی و اقتصادی این رخدادهاست.
مدیرکل پزشکی قانونی خراسان جنوبی در این خصوص گفت: در سال ۱۴۰۴، پنج هزار و ۶۷ نفر به دلیل آسیبدیدگی در حوادث رانندگی به مراکز پزشکی قانونی استان مراجعه کردند که از این تعداد، سه هزار و ۴۸۱ نفر مرد و یک هزار و ۵۸۶ نفر زن بودند.
غلامعباس عزیزی افزود: بیشترین مراجعه مصدومان در آبانماه با ۵۱۴ مورد ثبت شده و فروردینماه با ۴۶۲ مورد در رتبه بعدی قرار دارد. افزایش مراجعهها در فروردینماه میتواند با سفرهای نوروزی و افزایش حجم ترددها مرتبط باشد؛ در حالی که آمار بالای آبانماه، ضرورت بررسی دقیقتر عوامل مؤثر بر سوانح در این مقطع زمانی، از جمله شرایط جوی، تاریکی زودهنگام هوا و الگوی تردد در محورهای استان را نشان میدهد.
وی همچنین از ثبت ۱۹ مورد فوت در بخش «سایر سوانح و وسایل نقلیه» خبر داد که بخشی از آن به حوادث غیرترافیکی و موارد خاص مربوط بوده است.