به گزارش خبرنگار ایرنا، علمکوه کلاردشت، دومین قله مرتفع ایران، تنها یک مقصد کوهنوردی نیست؛ این منطقه یکی از مهمترین عرصههای کوهنوردی فنی کشور به شمار میرود که در کنار ارتفاع زیاد، مسیرهای سنگنوردی، یخنوردی، دیوارههای صعبالعبور و یخچالهای طبیعی، شرایطی را پیش روی کوهنوردان و امدادگران قرار میدهد که کوچکترین حادثه در آن میتواند به یک عملیات پیچیده و چندین ساعته تبدیل شود.
طبق آمار منابع رسمی هرساله دستکم پنج هزار کوهنورد که نزدیک ۵۰۰ نفرشان خارجی هستند به بهانه کوهنورد بودن و صعود به قلل علم کوه و تخت سلیمان وارد کلاردشت می شوند، صرف نظر آنکه امدادگران با کمترین امکانات و تجهیزات باید خدمات امدادی در زمان بروز حوادث کوهستان به افراد کوهنورد یا طبیعت گرد ارایه دهند متاسفانه رها سازی فاضلاب انسانی و زباله در دامنه های قلل علم کوه و تخت سلیمان هم از دیگر معضلاتی است با نگرانی خیلی از حامیان محیط زیست و مردم کلاردشت همراه بوده است.
این افراد کوهنورد با رهاسازی زباله و فاضلاب انسانی خسارت های جبران ناپذیری به محیط زیست این منطقه وارد می کنند و آمارهای مستند گویای آن است در منطقه حصارچال یک شب حدود ۵۰۰ تخته چادر برای اقامت تعدادی از گردشگران برپا شد و متاسفانه دیده شد که حجم انبوهی از زباله و فاضلاب انسانی این دسته از مسافران در این منطقه ریخته شده است.
قلل علم کوه و تخت سلیمان هرساله از اواخرماه خرداد تا پایان شهریور میزبان شمار زیادی از کوهنوردان خارجی از کشورهای آلمان، اتریش، فرانسه، چک، آمریکا، اسپانیا و نیز در تمامی فصول سال از استان های مختلف کشور است و آنچه گزارش شده از زمان آغاز کوهنوردی تاکنون براثر بروز حوادث کوهستان در این قلل سه مورد آسیب دیدگی شدید و یک مورد هم فوتی ثبت شده است.
در این پیوند رئیس جمعیت هلال احمر کلاردشت با اشاره به ویژگیهای خاص منطقه گفت: علمکوه دارای مسیرهای تخصصی و فنی متعددی است و حوادثی که در این ارتفاعات رخ میدهد، با حوادث معمول کوهستان تفاوت دارد و گاهی برای دسترسی به فرد حادثهدیده، امدادگران باید ساعتها در مسیرهای سخت و صعبالعبور حرکت کنند.
امیرحسین عسگرزاده روز دوشنبه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا، افزود: در برخی حوادث، مسیر دسترسی امدادگران تا محل حادثه هشت تا ۱۰ ساعت زمان میبرد و فرد امدادگر نیز باید تمام تجهیزات مورد نیاز عملیات را با خود حمل کند؛ بنابراین امدادرسانی در علمکوه نیازمند تجهیزات تخصصی، نیروی آموزشدیده و آمادگی مستمر است.
وی با اشاره به یکی از عملیاتهای اخیر اظهار کرد: در برخی موارد، عملیات امداد و انتقال مصدوم حدود ۲۸ ساعت به طول انجامیده است، زیرا ممکن است مصدوم در ارتفاع بالا، روی دیواره یا در مسیری فنی گرفتار شده باشد و انتقال او به پایین به هیچ وجه شبیه انتقال یک مصدوم در مسیرهای عادی کوهستان نیست.
علمکوه؛ کوهستانی با بیش از ۴۰ قله بالای چهار هزار متر
این مقام مسئول با بیان اینکه منطقه علمکوه از نظر جغرافیایی و فنی شرایط ویژهای دارد، ادامه داد : در این محدوده بیش از ۴۰ قله بالای چهار هزار متر وجود دارد و مسیرهای شمالی و جنوبی و دیوارههای تخصصی، کوهنوردانی با سطوح مختلف تجربه را به منطقه میکشاند ضمن آنکه در کنار کوهنوردان حرفهای، کوهنوردان پایه و افرادی نیز برای کوهپیمایی وارد منطقه میشوند و همین موضوع ضرورت ساماندهی صعودها و توجه جدیتر به ظرفیت پذیرش منطقه را افزایش میدهد.
عسگرزاده گفت : در روزهای پنجشنبه و جمعه شمار افرادی که وارد مسیرهای کوهستانی منطقه میشوند بسیار افزایش مییابد و در برخی مواقع جمعیت حاضر در مسیرهای شمالی و جنوبی به بیش از پنج هزار نفر میرسد، بنابراین نمیتوان با ظرفیتهای محدود، انتظار پوشش کامل همه حوادث احتمالی را داشت.
امداد در علمکوه، امداد معمولی نیست
وی با تأکید بر اینکه عملیات امدادی در علمکوه نیازمند تجهیزات و توان تخصصی است، اظهار کرد: ممکن است فردی در یک دیواره صاف از ارتفاع سقوط کند و در شرایطی قرار گیرد که برای دسترسی به او نیاز به تجهیزات فنی و نیروهای متخصص سنگ و یخ باشد
این مقام مسئول با اشاره به سابقه فعالیتهای فنی کوهنوردی خود گفت: در چنین حوادثی، نیروهای امدادی باید توانایی کار در ارتفاع، سنگ و یخ و مسیرهای فنی را داشته باشند و تجهیزات آنها نیز متناسب با تجهیزات روز کوهنوردان باشد و امروز کوهنوردان حرفهای هر سال تجهیزات خود را بهروز میکنند و با امکانات جدید وارد منطقه میشوند، بنابراین تیمهای امدادی نیز باید متناسب با همین شرایط، به تجهیزات روز و نیروهای تخصصی مجهز شوند.
نبود پایگاه تخصصی؛ حلقهای که باید تکمیل شود
وی یکی از نیازهای جدی منطقه را ایجاد و تقویت پایگاه تخصصی امداد و نجات کوهستان دانست و گفت: علمکوه با چنین ظرفیتی باید از یک پایگاه تخصصی و امکانات متناسب با شرایط منطقه برخوردار باشد.
رئیس جمعیت هلال احمر کلاردشت ادامه داد: در حال حاضر نیروهای امدادی شهرستان در زمان وقوع حادثه وارد عمل میشوند، اما برای منطقهای با این وسعت، ارتفاع، تعداد قلهها و مسیرهای فنی، توسعه تجهیزات و جذب نیروهای تخصصی باید با جدیت دنبال شود و نکته دیگر آنکه در حوزه امداد و نجات شهرستان، بیش از ۴۰ نجاتگر فعالیت دارند و مجموعه امدادی از چند دستگاه آمبولانس و خودروهای امدادی برخوردار است، اما گستردگی منطقه و نوع حوادث علمکوه ایجاب میکند ظرفیتها متناسب با شرایط واقعی منطقه افزایش یابد.
ساماندهی صعودها؛ از مطالبه تا ضرورت
عسگرزاده با تأکید بر ضرورت ساماندهی صعودها تاکید کرد :باید ظرفیت منطقه مشخص شود و برای ورود گروهها و صعودها برنامهریزی داشته باشیم و اگر ظرفیت پذیرش و امدادرسانی منطقه مشخص باشد، میتوان متناسب با تعداد کوهنوردان، نیرو، تجهیزات و امکانات لازم را پیشبینی کرد و مساله دیگر که بسیار حائز اهمیت بوده ثبت اطلاعات کوهنوردان است و متاسفانه اطلاع دقیق از شمار افراد، مسیر حرکت و زمان بازگشت گروهها در زمان حادثه در دست نداریم که بتوان روند جستوجو و امدادرسانی را شتاب بخشید.
مسئولیت فقط بر عهده امدادگران نیست
تکرار حوادث در علمکوه البته تنها یک روی ماجرا بوده و روی دیگر آن، مسئولیت خود کوهنوردان هستند، افرادی که گاه بدون شناخت کافی از مسیر، شرایط آبوهوایی، توانایی جسمی یا سطح فنی مسیر وارد ارتفاعات میشوند در منطقهای مانند علمکوه، تجهیزات مناسب و تجربه کافی یک انتخاب نیست، بلکه بخشی از الزامات صعود ایمن است. توجه به هشدارهای هواشناسی، انتخاب مسیر متناسب با توانایی فرد، استفاده از تجهیزات استاندارد، اطلاعرسانی درباره مسیر و زمان بازگشت و پرهیز از صعودهای پرخطر میتواند از بسیاری از حوادث پیشگیری کند.
اهمیت علمکوه تنها به ارتفاع آن محدود نمیشود، این منطقه در طول سال میزبان کوهنوردانی از نقاط مختلف کشور و حتی کشورهای دیگر است و مسیرهایی در آن توسط کوهنوردان خارجی نیز گشایش یافته است و حضور کوهنوردان خارجی از کشورهای مختلف، سابقه فعالیت سنگنوردان و یخنوردان حرفهای و وجود مسیرهای فنی، ظرفیت قابل توجهی برای توسعه گردشگری ورزشی در غرب مازندران ایجاد کرده است، اما این ظرفیت بدون زیرساخت ایمنی مناسب میتواند به نقطه آسیبپذیر منطقه تبدیل شود.
از سوی دیگر، کلاردشت تنها با علمکوه مواجه نیست، جنگل، رودخانه، آبشار، مسیرهای کوهستانی و محورهای مواصلاتی نیز حوادث خاص خود را دارند و نیروهای امدادی شهرستان باید همزمان آمادگی مواجهه با مجموعهای از حوادث را داشته باشند.
پیشگیری، کمهزینهتر از نجات است
رییس جمعیت هلال احمر کلاردشت گفت که تجربه حوادث اخیر علمکوه یک پیام روشن دارد و آن اینکه امدادرسانی در این منطقه ممکن است ساعتها یا حتی یک شبانهروز و بیشتر زمان ببرد و در برخی شرایط، جان مصدوم به زمان رسیدن امدادگر وابسته باشد و از این رو، تقویت پایگاه تخصصی امداد و نجات کوهستان، تأمین تجهیزات فنی و بهروز، آموزش و جذب نیروهای تخصصی، تقویت امداد هوایی، پایش مسیرها و ساماندهی صعودها باید همزمان دنبال شود.
به گفته عسگرزاده، در کنار همه این اقدامات، جامعه کوهنوردی نیز باید بپذیرد که علمکوه محل آزمون و خطا نیست. هر صعود باید با شناخت مسیر، آمادگی جسمانی، تجهیزات مناسب و توجه جدی به شرایط جوی انجام شود و علمکوه میتواند یکی از مهمترین قطبهای کوهنوردی و گردشگری ورزشی کشور باشد، اما حفظ این ظرفیت نیازمند یک تصمیم مشترک است؛ کوهنورد مسئولانه صعود کند و دستگاه متولی نیز مسئولانه برای ایمنی او آماده باشد.
وی بیان داشت : تکرار حوادث اخیر نباید صرف به ثبت چند عملیات امدادی دیگر منجر شود بلکه این حوادث باید فرصتی برای بازنگری جدی در نظام ایمنی علمکوه باشد و پیش از آنکه حادثه بعدی، بار دیگر امدادگران را به عملیاتی دشوار، طولانی و پرخطر بکشاند.