به گزارش روز سه شنبه گروه آسیا و اقیانوسیه ایرنا، پایگاه خبری «آسیا پلاس» تاجیکستان در گزارشی درباره سفر هیات دولتی این کشور به تهران نوشت که این هیات در دیدار با مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی ایران، مجموعه‌ ای از موضوعات اقتصادی، انرژی، حمل‌ و نقل، تجاری و فرهنگی را مورد بررسی قرار داده است.


هیأت تاجیکستان به ریاست «دلیر جمعه»، وزیر انرژی و ذخایر آب این کشور و رئیس مشترک کمیسیون مشترک تجاری، اقتصادی و فرهنگی ایران و تاجیکستان و با حضور عظیم ابراهیم، وزیر حمل‌ و نقل و حسن اسدالله‌زاده، رئیس «آریان‌ انک»، در ۱۵ اوت ۲۰۲۶ (۲۴ مرداد ۱۴۰۵) در تهران با شماری از مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی ایران دیدار و گفت‌وگو کرد.
توافق برای افزایش صادرات فرآورده‌های نفتی ایران به تاجیکستان
اسیاپلاس به نقل از منابع رسمی تاجیکستان و ایران گزارش داد که هیأت تاجیکستان در دیدار با محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت ایران، درباره امکان افزایش صادرات فرآورده‌های نفتی ایران به این کشور از جمله سوخت دیزل، سوخت هواپیمایی و نفت خام گفت‌وگو کرده است.
بر اساس این گزارش، دو طرف همچنین موضوع ارائه قیمت‌های ترجیحی برای تأمین بازار تاجیکستان را مورد بررسی قرار داده‌اند.
خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران نیز پیشتر گزارش داده بود که در دیدار مقام‌های دو کشور، پیشنهاد تشکیل اتحادیه کشورهای و مناطق فارسی‌زبان از سوی معاون اول رئیس‌جمهور مطرح شده است.

رسانه تاجیکستانی همچنین به نقل از خبرگزاری ایرنا نوشت که ایران و تاجیکستان درباره انعقاد یک قرارداد بلندمدت برای صادرات فرآورده‌های نفتی و تأمین نفت خام پالایشگاه‌های تاجیکستان به توافق اولیه رسیده‌اند.
بر اساس گزارش آسیاپلاس، توافق نفتی تهران و دوشنبه دو محور اصلی دارد؛ نخست تامین بخشی از نیاز تاجیکستان به فرآورده‌های نفتی و دوم، تامین نفت خام مورد نیاز پالایشگاه‌های این کشور از ایران.
تلاش دوشنبه برای افزایش واردات سوخت از ایران
دلیر جمعه در این دیدار با اشاره به شرایط بازار جهانی انرژی، بر ضرورت افزایش همکاری‌های سوختی میان دو کشور تأکید کرد.
وی گفت که با توجه به مشکلات انرژی در جهان، به‌ویژه در تاجیکستان، این کشور تلاش می‌کند واردات فرآورده‌های سوختی از ایران را افزایش دهد و همزمان مسائل مربوط به حمل‌ونقل و لجستیک را نیز حل‌وفصل کند.
محسن پاک‌نژاد نیز از تشکیل یک گروه کاری برای بررسی و تدوین قرارداد بلندمدت خبر داده است.
وی با اشاره به وجود فرآورده‌های نفتی مازاد در ایران، هدف مذاکرات را کمک به رفع بخشی از مشکلات تاجیکستان در حوزه سوخت عنوان کرده است.

عظیم ابراهیم، وزیر حمل‌ونقل تاجیکستان نیز از برنامه دو کشور برای افزایش قابل توجه حجم انتقال سوخت خبر داده و گفته است که در حال حاضر حدود ۸۰۰ هزار تا کمتر از یک میلیون تن کالا میان ایران و تاجیکستان جابه‌جا می‌شود و پس از آغاز فعالیت گروه کارشناسی، این ظرفیت می‌تواند چند برابر شود.
وزیر نفت ایران نیز تأکید کرده است که میزان نهایی انتقال فرآورده‌های نفتی به شرایط لجستیکی بستگی دارد.
تاجیکستان دارای دو پالایشگاه نفت با ظرفیت مجموع حدود ۵۰۰ هزار تن در سال است.
پیشنهاد تشکیل اتحادیه کشورهای فارسی‌زبان
به نوشته آسیاپلاس یکی از مهم‌ترین موضوعات مطرح‌شده در جریان دیدار هیأت تاجیکستان با مقام‌های ایرانی، پیشنهاد تشکیل اتحادیه کشورهای و مناطق فارسی‌زبان بوده است.
بر اساس این گزارش، محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور ایران، با اشاره به اشتراکات گسترده فرهنگی، تمدنی و زبانی ایران و تاجیکستان، پیشنهاد کرده است موضوع تشکیل چنین اتحادیه‌ای در دیدارها و سفرهای مقام‌های دو کشور به صورت جدی پیگیری شود.
عارف هدف از این ابتکار را ارتقای سطح همکاری‌های فرهنگی و تمدنی در حوزه پارسی عنوان کرده است.

رسانه تاجیکستانی به نقل از منابع ایرانی نوشته است که معاون اول رئیس‌جمهور، بوروکراسی و کاغذبازی اداری را یکی از موانع توسعه روابط دو کشور دانسته و بر ضرورت رفع این موانع با همکاری تهران و دوشنبه تأکید کرده است.
بر اساس این گزارش، حجم مبادلات تجاری ایران و تاجیکستان در نیمه نخست سال جاری میلادی به ۲۵۴.۳ میلیون دلار رسیده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته، ۳۲.۸ میلیون دلار، معادل ۱۴.۸ درصد افزایش داشته است.
دیدار با عراقچی و بررسی همکاری‌های اقتصادی
در ادامه سفر هیأت تاجیکستان، دیداری با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران نیز انجام شده است.
آسیاپلاس گزارش داده است که در این دیدار، موضوع روابط دوستانه و توسعه همکاری‌های چندجانبه میان ایران و تاجیکستان بررسی شده و عراقچی بر استفاده از ظرفیت‌های موجود دو کشور برای گسترش روابط، به‌ویژه در حوزه‌های اقتصادی و تجاری تأکید کرده است.
هیأت تاجیکستان همچنین با عباس علی‌آبادی، وزیر نیرو درباره تقویت همکاری‌های انرژی و با فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی درباره توسعه همکاری‌های حمل‌ونقل و لجستیکی دیدار کرده است.

بر اساس این گزارش، در دیدار با وزیر راه و شهرسازی ایران، موضوع تسهیل انتقال کالا، فرآورده‌های نفتی و نفت خام میان دو کشور مورد بررسی قرار گرفته است.
ایرنا نیز در گزارشی جداگانه از دیدار وزیر نیرو با وزیر انرژی و ذخایر آب تاجیکستان و بررسی زمینه‌های توسعه همکاری‌های آبی و برقی میان تهران و دوشنبه خبر داده است.
کمبود سوخت در تاجیکستان؛ ایران یکی از گزینه‌های جایگزین


آسیاپلاس در بخش دیگری از گزارش خود، مذاکرات نفتی تهران و دوشنبه را در شرایطی تحلیل کرده است که تاجیکستان طی نزدیک به دو ماه گذشته با کمبود برخی فرآورده‌های سوختی، به‌ویژه گازوئیل مواجه بوده است. به نوشته این رسانه، بخش عمده نیاز نفتی تاجیکستان از روسیه تأمین می‌شود، اما محدودیت‌های اعمال‌شده بر صادرات فرآورده‌های نفتی روسیه، دوشنبه را به سمت جست‌وجوی منابع و مسیرهای جایگزین سوق داده است.
در همین چارچوب، ایران به عنوان یکی از گزینه‌های تأمین‌کننده فرآورده‌های نفتی مورد توجه تاجیکستان قرار گرفته است.
اهمیت سفر هیات تاجیکستان
روایت آسیاپلاس از این سفر نشان می‌دهد که مذاکرات تهران و دوشنبه تنها به موضوع تأمین سوخت محدود نبوده و مجموعه‌ای از همکاری‌های انرژی، حمل‌ونقل، تجارت، لجستیک، آب و برق و مناسبات فرهنگی و تمدنی را دربر گرفته است.
در کنار موضوعات اقتصادی، پیشنهاد تشکیل اتحادیه کشورهای و مناطق فارسی‌زبان، از مهمترین موضوعات مطرح‌شده در این سفر بوده که می‌تواند در صورت پیگیری، زمینه جدیدی برای توسعه همکاری‌های فرهنگی و تمدنی میان کشورهای فارسی‌زبان ایجاد کند.