به گزارش خبرنگار دفاعی ایرنا، نیروی پدافند هوایی یکی از نیروهای زیر مجموعه ارتش جمهوری اسلامی شناخته می شود که وظیفه دفاع از حریم هوایی ایران را برعهده دارد. نقش پدافند از آنجا اهمیت پیدا می کند که امروز ماهیت جنگ‌های نوین ترکیبی از ابعاد نظامی، اقتصادی، اطلاعاتی، شناختی، سایبری و رسانه‌ای شده و دیگر هجوم از مرزهای زمینی مانند گذشته صورت نمی گیرد و دوره آن تا حدودی گذشته است و بنا به شرایط خاص شاید اتفاق بیفتد بنابراین ارتش قوی و آماده همراه با تسلیحات و تجهیزات به روز هم از ضروریات است.
امروز جنگ ها بیشتر «دورایستا» شده یعنی از کیلومترها دورتر از مرزهای یک کشور، حمله نظامی انجام می شود. طبیعتا روش‌های حفاظت از مرزهای هوایی هم باید تغییر کند، بنابراین اولویت اول باید به روز شدن تجهیزات هوایی و تقویت آنها اعم از سیستم های پدافند هوایی کشور و در کنار آن جنگنده های بدون سرنشین (پهپاد) و با سرنشین برای دفاع و در صورت لزوم برای تهاجم باشد، چرا که طبق گفته مسولان کشوری و لشکری ما اهل جنگ نیستیم اما خوب بلد هستیم که از کشورمان دفاع کنیم. به عبارت دیگر صلح طلب، جنگ بلد هستیم.
«جمهوری اسلامی» در جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه در حالی با ارتش متجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی جنگید که دشمنان از طریق هوا، دریا و پایگاه هایشان در منطقه با تسلیحات دوربرد، هواپیماهای مدرن، انواع پهپادها و ریزپرنده‌ها به ما حمله می‌کردند و نیروهای پدافند و هوافضای سپاه با سامانه‌های یکپارچه پدافندی تا پای جان دربرابر دشمن تا دندان مسلح از خاک وطن دفاع کردند. در همین رابطه، موشک‌های پیشرفته و نقطه زن هوافضای سپاه، پهپادهای تهاجمی ارتش و سپاه در کنار سامانه‌های پدافندی پیشرفته «باور ۳۷۳»، «سوم خرداد»، «۱۵ خرداد» و «آرمان» عملکرد و نقش خود را در میدان نبرد نشان دادند.

پدافند هوایی ایران و تعریف جدیدی از قدرت ملی
امیرسرلشکر حاتمی فرمانده کل ارتش ۱۰ شهریورماه درباره اهمیت پدافند هوایی در پیامی آورده بود:«پدافند هوایی نماد اقتدار دفاعی و خوداتکایی در صیانت از آسمان میهن است. تجربه جنگ‌های تحمیلی اخیر بار دیگر اهمیت حیاتی و راهبردی پدافند هوایی در تأمین امنیت و حراست از حریم آسمان کشور را آشکار ساخت.»(متن کل خبر را اینجا بخوانید)
همچنین امیر سرتیپ علیرضا الهامی فرمانده نیروی پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران ۱۳ شهریورماه در سخنرانی پیش از خطبه‌های نمازجمعه تهران گفت: امروز جمهوری اسلامی ایران با آنچه که از خود در جنگ‌های اخیر به معرض نمایش گذاشته، تعریف جدیدی از قدرت ملی به دنیا عرضه کرده است که بازتعریف هوشمندانه و شجاعانه نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر سه مولفه یاد شده است.
وی با بیان اینکه انسجام ملی و اجتماعی مردم سبب شده دشمن به عقب رانده شود، تصریح کرد: خداوند متعال را شاکریم که فرزندان این کشور در نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران به ویژه در پدافند هوایی و علی‌الخصوص در پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، مبتنی بر دانش بومی و قدرت درون‌زا، تجهیزات خود را بدون وابستگی به کشورهای خارجی تامین و فراهم و توسعه دادند. (متن کامل خبر را اینجا بخوانید)

به هرحال جمهوری اسلامی ایران از سالهای دور تا به همین امروز با استکبار جهانی و رژیم صهیونیستی چه پنهان و چه مستقیم در جبهه های مختلف اقتصادی و نظامی در حال جنگ است. به طوری که بعد از دفاع مقدس اول یعنی جنگ ۸ ساله و گذشت ۳۷ سال از آن، رژیم صهیونیستی به بهانه هسته ای و این که ایران بدنبال بمب اتم است ۵ آبان ماه ۱۴۰۳ طی عملیاتی چند مرکز نظامی و سامانه های پدافند هوایی ایران را مورد حمله قرار داد و تعدادی از فرزندان این آب و خاک را به شهادت رساند.
در ادامه در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ رژیم صهیونی با حمایت‌ها و هدایت‌های آمریکایی ها بار دیگر، با تجاوز به کشورمان و به شهادت رساندن فرماندهان ارشد نیروهای مسلح و تعدادی از دانشمندان هسته ای به صورت رسمی به «جمهوری اسلامی» تجاوز کرد که با مقاومت جانانه نیروهای مسلح و مردم ما روبرو شدند و در نهایت کار به جایی رسید که متجاوزان خود درخواست اتش بس دادند.

دشمن که بارها بدعهدی خود را ثابت کرده بود به همین جهت دوباره نقض آتش بس کرد و در ۹ اسفندماه ۱۴۰۴ و این بار با به شهادت رساندن رهبر معظم انقلاب آیت الله سید علی خامنه‌ای و تعدادی از فرماندهان ارشد نظامی دوباره به کشورمان حمله کرد و نشان داد در اعمال جنایت هیچ خط قرمزی ندارد، اگر چه دشمن فکر می کرد که با زدن رهبر شهیدمان و فرماندهان ارشد کار تمام شده اما در همان ساعات اولیه نیروهای مسلح کشورمان پاسخ دشمن را کوبنده و قاطع دادند و عملا جنگ رمضان (۴۰ روزه) آغاز شد.
البته در فاصله جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه تفاوت اساسی در آمادگی نیروهای مسلح و به ویژه نیروی پدافند ارتش و سپاه در مقابله با دشمنان خبیث احساس شد به طوری که در زدن هواگردهای آنها موفق تر عمل کردند و حتی توانستند جنگنده های پیشرفته دشمنان را مورد هدف قرار دهند. امیر سرتیپ اکرمی نیا سخنگوی ارتش می‌گوید: پدافند هوایی در جنگ جاری نیز در کنار همرزمان خود در فرماندهی پدافند هوایی نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، موفق به ساقط کردن بیش از ۱۷۰ فروند هواگرد دشمن شده است.

این موفقیت در زدن هواگردهای دشمن و ضربه‌های مهلک موشک‌های هوافضا و پهپادهای ارتش به دشمن بار دیگر موجب شد که دشمن به مذاکره رو بیاورد و با آتش بس دیگری موافقت کند و تفاهم نامه پاکستان به امضا برسد، البته دشمن باز هم با حمله های متعدد به جنوب کشورمان عملا تفاهم نامه را بی اثر کرد.
در جنگ ۱۲ روزه و بعد از آن در جنگ ۴۰ روزه اگر چه همه نیروهای مسلح پای کار بودند، اما نیروی پدافند در خط مقدم جنگ بیشترین نقش را داشت و با ۱۵۸ شهید بیشترین شهید را در راه دفاع از کشور تقدیم کرد که به گفته امیر سرتیپ دوم محمد صادقیان معاون هماهنگ‌کننده نیروی پدافند هوایی ارتش، در بحبوحه جنگ‌های تحمیلی ۱۲ روزه و ۴۰ روزه، متناسب با نوع تهاجم دشمن، تغییراتی در سامانه‌های پدافندی ایجاد کردیم؛ نرم‌افزارها تغییر کرد، جانمایی‌های جدید انجام شد و طراحی‌های تازه صورت گرفت، اما نیروی پدافند هوایی ارتش در سه مقطع، از اولین حمله رژیم صهیونیستی در پنجم آبان ۱۴۰۳ و در ادامه جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، در مجموع ۱۵۸ شهید را تقدیم انقلاب اسلامی کرده است.(متن کامل خبر را اینجا بخوانید)
نکته دیگر که قابل تامل انتصاب فرماندهان جدید ارشد نیروهای مسلح از سوی رهبر انقلاب اسلامی بود که مهمترین پیام آن به دشمنان این بود که رویکرد دفاعی جمهوری اسلامی به رویکرد تهاجمی تغییر کرده است. به گفته سردار «رضا طلایی‌نیک» سخنگوی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، درباره تغییر دکترین دفاعی نیروهای مسلح ایران به رویکرد تهاجمی، با توجه به عمق تهدیدات و نوع تسلیحات دشمن، دفاع لزوماً در درون مرزهای سرزمینی امکان تحقق ندارد؛ بنابراین در مقاطعی و در برخی از زمان‌ها و عملیات‌ها لازم است که تسلیحات تهاجمی و آفندی بر مبنای دفاع ملی به کار گرفته شود. در فرمانی که به فرماندهان جدید نیروهای مسلح داده شده، راهبرد استفاده از سلاح‌های متناسب با نوع تهدیدات مورد تأکید قرار گرفته است و در صورتی که منشأ تهدید فراسرزمینی باشد، به‌طور حتم با کمک صنعت دفاعی کشور، استفاده از این تسلیحات بیشتر خواهد شد.
البته به گفته امیر سرتیپ محمد اکرمی نیا سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی ایران تغییر دکترین نظامی کشور پس از جنگ ۱۲ روزه به‌تدریج به این سمت حرکت کرده است که باید از جنگ پیش‌دستانه استفاده کنیم که براساس استدلال‌های موجود، مطابق منشور ملل متحد نیز مجاز است؛ زیرا در آن تناسب، اصل ضرورت و اصل فوریت رعایت می‌شود و هنگامی که این اصول رعایت شود، چنین اقدامی براساس منشور مشروع است. به اعتقاد سخنگوی ارتش شهید امیر سپهبد موسوی نقش بسیار مهمی در تغییر این دکترین داشت. در دوره تصدی ایشان در ریاست ستاد کل نیروهای مسلح به سمت این دکترین حرکت کرده ایم.
بنابراین تغییر رویکرد دفاعی به تهاجمی خود نیز ملزوماتی دارد که این حرکت هم باز نیازمند دیده شدن بودجه بیشتر در حوزه دفاعی و نظامی کشور است.
نکته دیگر که قابل پردازش است دورنمایی ست که مرد شماره یک نیروهای مسلح در پیام خود به فرمانده پدافند هوایی ارتش به دلیل اهمیت به آن تاکید کرد:
سرلشکر علی عبداللهی رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ۱۰ شهریورماه خطاب به امیر الهامی نوشته بود: «بی‌تردید اتکا به توان داخلی و جوانان نخبه برای ارتقای توان رزم الکترونیک و سایبری پدافند به منظور تداوم بازدارندگی فعال در برابر تهدیدهای روزافزون دشمنان و همچنین ارتقای آمادگی رزمی و تربیت نیروی انسانی تراز انقلاب اسلامی با برنامه‌ریزی دقیق و پرورش فرماندهان و کارکنانی بصیر، مجاهد و آشنا به فنون نوین دفاعی و در نهایت هم‌افزایی با سایر قوای مسلح در راستای راهبرد کلان ستاد کل نیروهای مسلح مبنی پاسخگویی به‌موقع، انقلابی و موثر به هر سطح و نوع از تهدیدات متعارف و نوین نظامی، شناختی و ترکیبی علیه نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران در هماهنگی و هم‌افزایی با قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیا(ص) است.»(متن کامل خبر را اینجا بخوانید)

سه نکته در پیام سرلشکر عبداللهی به فرمانده پدافند هوایی ارتش قابل تبیین است:
۱-اتکا به توان داخلی: در دفاع مقدس هشت ساله، رزمندگان و سربازان حضرت روح‌الله واقعا با دست‌های خالی مقابل رژیم بعث مبارزه کردند و با مقاومت و ایستادگی خود توانسته‌اند امروز در مرتبه بالایی از قدرت دفاعی دست یابند و در دو جنگ، آمریکا و اسرائیل یک وجب از خاک ایران را اشغال نکردند. حال در مقطع فعلی که همچنان در جنگ با نظام سلطه به سر می‌بریم، پیام شخص اول نیروهای مسلح حاکی از آن است: ما در زنجیره تامین تجهیزات پدافندی، به هیچ قدرت خارجی وابسته نیستیم و تحریم‌ها نمی‌توانند توانایی عملیاتی ما را کاهش دهند.
۲- ارتقای آمادگی رزمی و تربیت نیروی انسانی: این یک نکته کلیدی در دکترین نظامی ایران است. «جمهوری اسلامی» نیاز به تکنولوژی غربی‌ها برای تامین نیازهای دفاعی‌اش ندارد به دلیل آنکه سرمایه مهم‌تری دارد؛ «نیروی انسانی.» بالاخره پدافند هوایی ایران تنها مجموعه‌ای از رادارها و موشک‌ها نیست، بلکه «اراده انسانی» است که این تجهیزات را مدیریت می‌کند. این یعنی حتی در برابر تکنولوژی‌های برتر دشمن، «عنصر انسانی و ایمان» می‌تواند در عمل، خودی نشان دهد.
۳- رهگیری اهداف در دورترین نقاط ممکن: در مقطعی که منطقه با چالش‌ها و درگیری‌هایی از سوی بدخواهان روبه‌رو است، ما از رهگیری اهداف در دورترین نقاط ممکن سخن به میان می‌آوریم و می‌خواهیم به دشمن خط بدهیم که چشمان نیروهای مسلح باز است و سیستم‌هایمان در بالاترین سطح آمادگی قرار دارند. به همین جهت اگر دشمن بخواهد باز اقدامی مرتکب شود، با یک دیوار سخت و هوشمند روبه‌رو می‌شود.
اما در همین گذار باید به یک نکته دیگر پرداخت و آن «پدافند هوایی و تغییر ماهیت تهدیدات» است که به گفته امیر سرتیپ دوم فریدونی فرمانده مرکز آموزش‌های تخصصی پدافند هوایی ارتش «تهدیدات هوایی امروز نسبت به گذشته پیچیده‌تر شده‌اند؛ از پهپادهای کوچک و کم‌هزینه تا موشک‌های کروز و بالستیک استفاده می شود. به گفته فرمانده مرکز آموزش های تخصصی پدافند هوایی ارتش، وقتی دشمن و نوع تهدید را می‌شناسیم، مشخص می‌شود نیرویی که باید در مرحله نخست مقابل آن بایستد، پدافند هوایی است. این پدافند باید چند ویژگی اساسی داشته باشد؛ باید یکپارچه باشد، وحدت فرماندهی داشته باشد، خوداتکا باشد، ۲۴ ساعته آماده باشد و توانایی مقابله با قدرت هوایی دشمن را داشته باشد.»

دولت پای کار نیروهای مسلح
با توجه به مطالبه رئیس ستادکل نیروهای مسلح از پدافند هوایی یک نکته مهم را باید در نظر داشت و آن تقویت بودجه دفاعی است. امروز اگر مقایسه‌ای در رابطه با بودجه دفاعی کشور با سایر کشورها از جمله همسایگان داشته باشیم و همچنین با مروری به ۸ سال دفاع مقدس و استفاده از تجربه آن ایام به ضرورت افزایش بودجه دفاعی کشور پی خواهیم برد، چرا که ما در منطقه‌ای قرار گرفته ایم که هر روز آبستن حوادث مختلف و جنگ‌های تصنعی از طرف دشمن دیرینه خود رژیم صهیونیستی به همراه استکبار جهانی هستیم بنابراین توجه به بودجه دفاعی به صورت خاص و در کنار آن استفاده از تجربیات جنگ های اخیر و استفاده از تجهیزات به روز همراه با آموزش ضرورتی انکار ناپذیر است.
به گفته امیر دریادار حبیب الله سیاری معاون هماهنگ کننده ارتش ما از تجربیات دفاع مقدس بهره می‌بریم، اما نمی‌توانیم برنامه‌ها و تاکتیک‌های دفاع مقدس را به‌طور کامل در آینده به کار ببریم. باید تفکر و آموزش جدید داشته باشیم و تلاش کنیم تا نیروی انسانی مورد نیازمان را تأمین کنیم. این وظیفه بزرگی است که امروز بر عهده کسانی است که در سمت‌های فرماندهی و مدیریت، و همچنین استادان و مربیان در مراکز آموزشی هستند.
در کنار آن باید به این نکته توجه داشت که دولت چهاردهم تمام قد از نیروهای مسلح برای دفاع از کشور حمایت کرده و پای کار آمده است. دولت با اشراف به چالش‌های امنیتی برساخته از زیاده‌خواهی و تجاوزگری‌های رژیم صهیونیستی، بودجه‌ دفاعی و امنیتی را نه تنها به عنوان یک هزینه جاری، بلکه به عنوان یک «سرمایه‌گذاری استراتژیک» برای حفظ ثبات اقتصادی و سیاسی و بقای سرمایه اجتماعی می‌داند.

حرف آخر
در مجموع، تقویت پدافند هوایی کشور در کنار تقویت ناوگان هوایی با خرید هواپیماهای مدرن مافوق صورت، ضد رادار، و ناوگان نیروی دریایی با ساخت ناو و ناوشکن های جدید و قایق های تندرو، تولید پهپادها و ریزپرنده‌های مدرن تر، تولید موشک‌های کروز و بالستیک و دوربرد که البته نیازمند بودجه خاص دارد می‌تواند ضامن امنیت کشور شود. آنچه مسلم است: پدافند هوایی در کنار دیگر نیروهای مسلح، حکم دیوار بلند برای ایران را دارد و نیروهای آن هر لحظه آماده هستند تا هر متجاوزی را در بدو ورود شکار کنند.