به گزارش ایرنا، تارنمای اروپایی یورونیوز نوشت: فون در لاین برای نشان دادن اهمیت فزاینده آرکتیک (قطب شمال) به متحدانش، در نووک پایتخت گرینلند بسر می برد؛ دیداری که با مهیا شدن بروکسل برای بازنگری در «سیاست شمالگان» همزمان شده و کارشناسان هشدار می دهند که چنین سیاستی باید با محوریت امنیت و دفاع تنظیم شود.
هدف از سفر اخیر رئیس کمیسیون اروپا به گرینلند، تقویت روابط اتحادیه اروپا و کشورهای منطقه قطب شمال و گردآوری اطلاعات در تدوین سیاست جدید بروکسل اعلام شده است.
در زمان انتشار اولین نسخه از سیاست شمالگان اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۱ میلادی، اشاره چندانی به تهدیدهای امنیتی نشده بود. در مقابل، جوزپ بورل مسئول وقت سیاست خارجی اتحادیه اروپا تاکید کرد که مسائل مربوط به تغییرات آب و هوایی، مواد معدنی خام و اهمیت ژئو استراتژیک، محور این سند را تشکیل می دهد. ژئو استراتژیک به اصطلاح به منطقه ای اطلاق می شود که از نظر جغرافیایی حائز اهمیت راهبردی است.
اما با گذشت سال ها از تدوین این سند، کمیسیون اروپا تصدیق کرده به سیاستی نیاز هست که امکان اصلاحات فوری برای رسیدگی به فضای دفاعی و امنیتی در حال تغییر در این منطقه را فراهم کند. به ادعای این نهاد اروپایی، این سند برای مثال باید نظامی گری بیشتر روسیه و تلاش های پکن برای گسترش نفوذ اقتصادی خود در «شمال بالا» (High North) را با توجه به آب شدن یخ ها و باز شدن مسیرهای دریایی در آرکتیک لحاظ کند.
یکی از سخنگویان کمیسیون اروپا به یورونیوز گفت سند بازنگری شده، گسترش «صلح، ثبات و توسعه پایدار را در منطقه شمالگان» هدف قرار می دهد و بروکسل خود را متعهد می داند که نقش سازنده ای در این منطقه ایفا کند.
مقام های اروپایی مدعی اند که منطقه شمالگان به دلیل محیط زیست منحصربفردش و نقشی که در پویایی بین المللی دارد «مورد توجه جهانی قرار گرفته است» و بازنگری در سیاست اتحادیه اروپا، برای دستیابی به سیاستی مرتبط و موثر در رسیدگی به تغییرات و فرصت های جدید در این منطقه مهم است.
با این حال، کارشناسان مختلف در گفت و گو با یورونیوز اظهار داشته اند که انتشار این سند «با تاخیر» مواجه بوده و سخنگوی کمیسیون اروپا (که نامش در این گزارش تارنمای اروپایی منتشر نشده است)، گفت که نمی تواند تاریخ مشخصی را برای زمان انتشار این سند ارائه دهد.
همین امر باعث شده برخی هشدار دهند که اگر نهاد اجرایی اتحادیه اروپا نتواند به نسخه جدیدی دست یابد، به ویژه دربحث های امنیتی و دفاعی، این موضوع می تواند مخاطراتی را برای این اتحادیه به دنبال داشته باشد.
کدام کشورها در منطقه شمالگان فعال هستند؟
یورونیوز نوشت: روسیه و چین به شکل فزاینده ای در منطقه غنی از منابع قطب شمال فعال هستند. آمریکا و کانادا در کنار سه عضو اتحادیه اروپا شامل فنلاند، سوئد و دانمارک در این منطقه حضور دارند.
اورماس پائت (Urmas Paet) نماینده پارلمان اروپا از کشور استونی به یورونیوز گفت: اگر نگاهی به منطقه آرکتیک بیندازید متوجه خواهید شد که این منطقه مکانی برای تلاقی ابرقدرت ها است.
وی در سال ۲۰۲۵ خواستار به روز کردن راهبرد اتحادیه اروپا در منطقه قطب شمال شد و ادعا کرد که نظامی گری روسیه و پروژه «جاده ابریشم قطبی» چین، این منطقه را به مرکز مهم رقابت های ژئوپلتیک تبدیل کرده است.

این نماینده پارلمان اروپا، مصررانه از قاره سبز درخواست کرده درباره موضوعاتی مانند مداد معدنی حیاتی و انرژی، روابط نزدیک تری با شرکای گرینلند برقرار کند. وی همچنین خواستار بودجه بلندمدت اتحادیه اروپا در آینده برای مجموعه ای از فعالیت های اقتصادی از جمله در بخش های شیلات و سرمایه گذاری در زیرساخت ها است.
سایر قدرت های خارجی از این منطقه چه می خواهند؟
سرعت ذوب شدن آب های منطقه قطب شمال تقریبا چهاربرابر بیشتر از میانگین جهانی است و در ۴۰ سال گذشته بیش از ۱۰ هزار کیلومتر مکعب از یخ های دریایی در این منطقه آب شده است. این هشدار مداوم، روند ذوب شدن یخچالی را تسریع کرده است و با باز شدن مسیرهای کشتیرانی جدید برای مناطقی که تا قبل از این دست یافتنی نبودند، این منطقه را به شکل فزاینده ای به منطقه ای جذاب تبدیل کرده است.
شی جین پینگ رئیس جمهوری چین در سال ۲۰۱۸، طرح جاده ابریشم قطبی خود را تشریح کرد. این نسخه رسمی پروژه پکن برای ایجاد زیرساخت های کشتیرانی در اقیانوس منجمد شمالی برای برقراری ارتباط بین اروپا و آسیا است.
در ماه گذشته میلادی (مرداد) نیز سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه، خبر داد که کشتی کانتینربر چین، از طریق مسیری در قطب شمال که پیش‌تر غیرقابل‌عبور بود، به شهر مورمانسک روسیه رسیده است. او ضمن استقبال از این رویداد، برنامه‌های روسیه برای گسترش همکاری‌های بین‌المللی دیگر در این منطقه را تشریح کرد.

این در حالیست که کایا کالاس مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در ماه فوریه (اسفند) در کنفرانسی در نروژ گفت: با توجه به لفاظی های ترامپ برای الحاق گرینلند به خاک آمریکا و سایر مسائل ژئو پلتیکی، منطقه شمالگان دیگر یک نقطه آرام در نقشه جهان نیست. این منطقه به خط مقدم رقابت قدرت های جهانی تبدیل شده است.
کالاس هشدار داد که شدت و تکرار تهدیدهای ترکیبی افزایش یافته و آن را به تقویت نظامی روسیه در این منطقه ربط داد و اظهار داشت: متحدان اروپایی در واکنش به این حضور مسکو گام هایی را برای حفظ امنیت آرکتیک برداشته اند و اتحادیه اروپا نیز آمادگی مشارکت در آن است.
امنیت شمالگان چگونه برقرار می شود؟
یورونیوز نوشت: مارک روته دبیر کل سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) هشدار داده که در برابر علاقه فزاینده چین به منطقه قطب شمال و افزایش فعالیت های نظامی روسیه «مهم است که ما نیز اقدامات بیشتری انجام دهیم».
در نتیجه، ناتو فعالیت چندجانبه ای را با هدفِ ادعایی تقویت جایگاه ائتلاف در این منطقه از طریق یک راهبرد عملیاتی واحد در ماه فوریه آغاز کرد. یک مقام ارشد ناتو به یورونیوز گفت: معیار موفقیت این راهبرد به میزان واکنش روسیه و چین به افزایش نقش ناتو در این منطقه بستگی دارد.
ماریا مارتیسیوت (Maria Martisiute) تحلیگر دفاعی مرکز سیاست اروپا در این زمینه اظهار داشت، مهم ترین نقص سند سیاسی سال ۲۰۲۱ این است که به دفاع نظامی اشاره نمی کند. دستورکار ژئوپلتیک اتحادیه اروپا با توجه تهاجم تمام عیار روسیه به اوکراین، از آن زمان تاکنون آشکارا تغییر کرده است.
با این حال تحولات دیگری نیز در خارج از این حوزه بروز کرده است. اروپا، همکاری های امنیتی و دفاعی خود را با کشورهای کانادا، ایسلند، نروژ و انگلیس گسترش داده است.