به گزارش روز سهشنبه ایرنا، «مسعود پزشکیان» رئیس جمهوری اسلامی ایران در سخنان خود، بریکس را ظرفیتی برای تقویت چندجانبهگرایی و مقابله با یک جانبه گرایی دانست و بر این نکته تاکید کرد که در جهان امروز، کشورها باید بتوانند در تصمیم گیری های بین المللی نقش بیشتری داشته باشند و قواعد بین المللی نباید تحت تاثیر خواست یک یا چند قدرت قرار بگیرد.
اما بخش مهمتر سخنان رئیس جمهوری کشورمان، جایی بود که بحث از موضع سیاسی به موضوعات اقتصادی و عملیاتی رسید.
پزشکیان تاکید کرد که مقابله با تحریم ها و فشارهای اقتصادی نباید فقط در حد موضع گیری سیاسی باقی بماند و کشورهای عضو بریکس باید برای ایجاد ساز و کارهای واقعی اقتصادی، مالی و بانکی اقدام کنند.
در همین چارچوب، یکی از موضوعات مهم مطرح شده از سوی ایران، استفاده بیشتر از ارزهای ملی در مبادلات، توسعه همکاری های بانکی و تقویت سازوکارهای مالی مستقل تر بود.
پیشنهاد ایران این بود که بانک توسعه جدید بریکس بتواند نقش پررنگ تری در تامین مالی پروژه های اعضا داشته باشد؛ از خطوط اعتباری ویژه گرفته تا تامین مالی با ارزهای محلی و ابزارهای تضمین.
حتی پیشنهاد ایجاد یک شرکت بیمه اتکایی مشترک بریکس با سرمایه اولیه ۱۰ میلیارد دلار برای پوشش ریسک پروژه های بزرگ زیر ساختی و انرژی هم مطرح شد.
این نکته مهم است، چون نشان می دهد نگاه ایران به بریکس فقط نگاه به یک مجموعه سیاسی نیست. ایران می خواهد عضویت در بریکس به یک ظرفیت واقعی برای تجارت، سرمایه گذاری، انرژی، زیر ساخت، حمل و نقل و تامین مالی تبدیل شود.
از طرف دیگر، اتفاقا در خود اجلاس هم بخش مهمی از همین موضوعات مورد توجه قرار گرفت. اعضای بریکس درباره استفاده بیشتر از ارزهای ملی، توسعه نظام های پرداخت فرامرزی، کاهش هزینه مبادلات و تقویت زیر ساخت های مالی این مجموعه گفت و گو کردند.
البته این به معنای حذف فوری دلار از تجارت جهانی نیست. بحث اصلی، ایجاد گزینه های بیشتر برای مبادلات و کاهش وابستگی کشورها به یک مسیر مالی مشخص است. به همین دلیل می توان گفت بخشی از پیشنهادهای ایران با یکی از روندهای اصلی مورد بحث در این اجلاس هم جهت بود.
اما در نشست بریکس فقط درباره پول و تجارت صحبت نشد
موضوع انرژی، امنیت غذایی، صنعت، فناوری، هوش مصنوعی، سرمایه گذاری و اصلاح ساختارهای بین المللی هم در دستورکار قرار داشت و سران کشورهای عضو تلاش کردند تصویری گسترده تر از آینده این مجموعه ارائه کنند.
از این منظر، بریکس امروز دیگر فقط یک گروه اقتصادی برای افزایش تجارت میان چند کشور نیست. این مجموعه به تدریج در حال تبدیل شدن به یک چارچوب گسترده تر برای همکاری کشورهای جنوب جهان است؛ کشورهایی که می خواهند در اقتصاد و تصمیم گیری های جهانی نقش بیشتری داشته باشند.
یک مسئله با اهمیت ویژه برای ایران
ایران در کنار چین، روسیه و هند قرار گرفته و همزمان می تواند از ظرفیت کشورهای دیگر عضو بریکس نیز برای توسعه روابط اقتصادی استفاده کند. از طرف دیگر، موقعیت جغرافیایی ایران یک مزیت مهم است. ایران می تواند در حوزه انرژی، ترانزیت، حمل و نقل و اتصال مسیرهای شمال به جنوب و شرق به غرب، نقش مهمی در زنجیره اقتصادی این مجموعه داشته باشد.
در کنار مسائل اقتصادی، تحولات منطقه ای و موضوعات امنیتی هم در سخنان پزشکیان مطرح شد. رئیس جمهوری بر احترام به حاکمیت کشورها، مخالفت با اقدامات یک جانبه و ضرورت نقش آفرینی بریکس در حمایت از صلح و عدالت تاکید کرد.
بنابراین اگر بخواهیم پیام ایران در این اجلاس را خیلی ساده و روشن بیان کنیم، می توان گفت ایران از بریکس انتظار دارد مخالفت با یک جانبه گرایی، از سطح سیاسی به سطح اقتصادی و نهادی منتقل شود.
یعنی اگر تحریم و محدودیت مالی یک ابزار فشار اقتصادی است، پاسخ آن هم باید ایجاد مسیرهای واقعی برای تجارت، سرمایه گذاری، پرداخت، تامین مالی و همکاری اقتصادی باشد.
مهمترین سوال برای ایران
آیا عضویت ایران در بریکس می تواند از یک دستاورد سیاسی، به یک ظرفیت واقعی اقتصادی تبدیل شود؟
پاسخ این سوال را نه در سخنرانی ها و نه در بیانیه ها، بلکه در عمل باید دید.
سوال اینجاست که تجارت ایران با اعضای بریکس چقدر افزایش پیدا می کند؛ چه میزان سرمایه گذاری شکل می گیرد؛ چه پروژه هایی تامین مالی می شوند؛ سازوکارهای بانکی و پرداختی تا چه اندازه فعال می شوند و ایران تا چه حد می تواند از موقعیت خود در حوزه انرژی و ترانزیت استفاده کند.
در واقع، هجدهمین اجلاس بریکس را می توان یک نقطه مهم در مسیر تحول این مجموعه دانست؛ مجموعه ای که می خواهد از یک همکاری اقتصادی میان چند کشور، به یک ظرفیت گسترده تر در اقتصاد، فناوری، انرژی، سرمایه گذاری و حکمرانی جهانی تبدیل شود.
برای ایران، پیام اجلاس دهلی نو شاید از همه روشن تر باشد
بریکس برای ایران فقط یک صندلی در یک نشست بین المللی نیست.
مسئله اصلی این است که این عضویت چگونه می تواند به تجارت بیشتر، سرمایه گذاری بیشتر، مسیرهای مالی جدید، صادرات بیشتر و نقش پررنگ تر ایران در اقتصاد منطقه و جهان تبدیل شود.
اگر این اتفاق بیفتد، آن وقت می توان گفت حضور ایران در بریکس از یک حضور سیاسی فراتر رفته و به یک حضور واقعی و اثرگذار اقتصادی تبدیل شده است.