به گزارش ایرنا، تنکابنیها این روزها شاهد یک روزشمار ذهنی برای بهرهبرداری از پل گردشگری طبیعت تنکابن بر فراز چشمهکیله هستند؛ یک جاذبه گردشگری جدید درست در کنار پل تاریخی چشمهکیله که قرار است پازل گردشگری حول محور این رودخانه خروشان را تکمیل کند.
در کنار این زیرساختها که قرار است به جاذبههای گردشگری شهر تبدیل شوند، چشمهکیله و تنکابنیها از دیرباز میزبان یک جاذبه طبیعی دیگر هم بودهاند؛ کاکاییهایی که هر سال برای زمستانگذرانی به این منطقه میآیند، حق و آب و گل دارند و خیلی پیشتر از ساخت پل طبیعت، چشمهکیله را برای زمستانگذرانی انتخاب کردهاند.
در این میان مردم تنکابن نیز سالهاست بدون اینکه کسی برایشان برنامه پرندهنگری طراحی کرده باشد، با کاکاییها رابطه ساختهاند و همزیستی مسالمتآمیزی دارند. یعنی برخلاف بسیاری از نقاط مازندران که چندان میزبان امنی برای پرندگان زمستانگذران نیستند، در تنکابن سالهاست به شکل خودجوش نوعی حال خوش میان مردم و کاکاییها شکل گرفته و رسم میزبانی از این مهمانان زمستانی پابرجاست.
اکنون پل طبیعت درست در میانه این زیستگاه، قرار است حالوهوای دیگری به این میزبانی بدهد؛ پلی پیادهمحور با فضای نشیمن، کافه و رستوران که میتواند امکان تماشای نزدیکتر پرندگان و شکلگیری یک تجربه متفاوت از پرندهنگری را برای شهروندان و گردشگران فراهم کند. اما همانقدر که پل طبیعت با نزدیکتر کردن مردم به کاکاییها، فرصت یک دل سیر پرندهنگری را فراهم میکند، لازم است از همین ابتدا سنگبنای پرندهنگری و گردشگری مسئولانه نیز در این زیرساخت جدید فراهم شود. پلی که قرار است جمعیت زیادی را به قلب زیستگاه کاکاییها بکشاند و سودای آنکه به قطب پرندهنگری غرب استان تبدیل شود؛ باید به همان اندازه که برای حضور انسان برنامهریزی میکند، برای زیست امن و آرام پرندگان نیز ملاحظاتی در نظر بگیرد.
میتوان گفت همین ملاحظات یا محدودیتهای محیطزیستی برای امنیت پرندگان هم نوعی جاذبه گردشگری به و روایت محیطزیستی برای تنکابن به حساب میآید. مثل این عبارت؛ اینجا خانه زمستانی کاکاییهاست؛ تماشا کنیم، اما مزاحم نشویم. یا این عبارت؛ به علت فصل زمستانگذرانی کاکاییها پخش موسیقی از اواسط شب متوقف میشود و نور محوطه کاهش میابد.
تجربه جهانی
تجربههای جهانی در زمینه پرندهنگری نیز نشان میدهد که نزدیک کردن گردشگر به پرندهها الزاماً به معنای نزدیک شدن فیزیکی بیشتر نیست؛ بلکه باید میان تجربه گردشگر و آرامش پرندگان تعادل ایجاد شود. از جانمایی سکوهای مشخص برای تماشای پرندگان و استفاده از تلسکوپ گرفته تا مدیریت نورپردازی شبانه، شیشههای سازه، صدای محیط، عکاسی و حتی نحوه غذادهی به پرندگان، همه میتواند بخشی از ملاحظات یک فضای گردشگری دوستدار پرنده باشد. بنابراین اینکه پل طبیعت تنکابن که قرار است مردم را برای تماشای نزدیکتر کاکاییهای چشمهکیله به این محدوده بکشاند، تا چه اندازه برای این همزیستی جدید آماده است و چه ملاحظاتی باید از همین ابتدا در طراحی و بهرهبرداری آن دیده شود، اهمیت قابل توجهی دارد.
ملاحظات زیست اَمن کاکاییها در زیرساخت و مدیریت مجموعه رعایت شود
در همین ارتباط یک کارشناس محیطزیست با اشاره به تجربه کشورهای مختلف در مدیریت فضاهای شهری در مجاورت زیستگاه پرندگان، به خبرنگار ایرنا گفت: در سالهای اخیر در بسیاری از شهرها موضوع «زیرساخت دوستدار پرندگان» جدیتر دنبال شده و حتی برای نورپردازی ساختمانها و فضاهای شهری در فصل مهاجرت، برنامههایی مانند «خاموشی چراغها» اجرا میشود؛ به این معنا که چراغهای غیرضروری خاموش یا کمنور میشوند، نورافکنها و چراغهایی که نور را به سمت آسمان میفرستند حذف یا به سمت پایین هدایت میشوند و زمان روشنایی نیز مدیریت میشود. این تجربهها نشان میدهد که نورپردازی صرفاً یک موضوع زیباییشناختی نیست و در مناطقی که پرندگان در حال جابهجایی یا زمستانگذرانی هستند، باید اثر نور مصنوعی بر رفتار آنها نیز مورد توجه قرار گیرد.
سیامک کلاهدوز ادامه داد: در مورد پل طبیعت تنکابن نیز لازم است پیش از تعیین نوع و شدت نورپردازی، وضعیت حضور پرندگان و زمان فعالیت آنها بررسی شود و به جای روشنایی یکنواخت و پرشدت در تمام ساعات شب، از نورهای کنترلشده، کممزاحمت و رو به پایین استفاده شود و در ساعات و دورههایی که حضور پرندگان بیشتر است، امکان کاهش یا خاموشی بخشی از چراغهای غیرضروری در نظر گرفته شود.
او یادآور شد: در کنار نور، طراحی فضاهای شیشهای کافه و رستوران نیز باید مورد توجه باشد، چراکه شیشههای شفاف و بازتابنده میتوانند برای پرندگان قابل تشخیص نباشند و خطر برخورد ایجاد کنند؛ در تجربههای جهانی استفاده از شیشههای مات، الگوگذاریشده یا دارای نشانههای قابل تشخیص برای پرندگان از جمله راهکارهای کاهش این خطر است.
رفتار طبیعی پرندگان مختل نشود
این فعال محیطزیست همچنین با بیان اینکه مدیریت حضور گردشگران نیز به اندازه طراحی سازه اهمیت دارد؛ افزود: پرندهنگری نباید به تعقیب پرندگان، تجمع در محل استراحت آنها، صدای بلند، عکاسی مزاحم یا غذادهی بیضابطه تبدیل شود. بنابراین میتوان در پل طبیعت، محل مشخصی برای تماشای پرندگان در نظر گرفت، اطلاعات مربوط به گونهها و رفتار مناسب گردشگران را در اختیار بازدیدکنندگان گذاشت و برای عکاسی، استفاده از پهپاد، غذادهی و رهاسازی پسماند نیز ضوابط مشخصی تعریف کرد. هدف این نیست که مردم از پرندگان فاصله بگیرند، بلکه باید شرایطی فراهم شود که گردشگر بتواند پرنده را ببیند، بدون آنکه حضور او رفتار طبیعی پرنده را تغییر دهد.
کلاهدوز درباره صدای موسیقی در فضای پل نیز گفت که وجود کافه و رستوران نباید به معنای ایجاد یک فضای پرصدای دائمی در مجاورت محل حضور پرندگان باشد و بهتر است در بخشهایی که برای پرندهنگری در نظر گرفته میشود، محدودهای آرامتر تعریف شود. برای چنین فضایی میتوان به جای پخش موسیقی با صدای بلند، یک «زون آرام» برای تماشای پرندگان در نظر گرفت تا گردشگر بتواند بدون ایجاد مزاحمت، رفتار طبیعی آنها را مشاهده کند.
وی همچنین پیشنهاد کرد بخشی از پل بهصورت مشخص برای پرندهنگری طراحی شود؛ فضایی با تلسکوپ ثابت، نیمکت و تابلوهای معرفی گونهها که گردشگر را به جای نزدیک شدن به پرندگان، به تماشای آنها از فاصله مناسب هدایت کند. به اعتقاد این کارشناس، اگر چنین فضایی از ابتدا در طراحی پل دیده شود، پرندهنگری میتواند از یک مشاهده اتفاقی به یک تجربه گردشگری مسئولانه و آگاهیبخش تبدیل شود.
او تاکید کرد: در موضوع غذادهی نیز تأکید اصلی باید بر خودداری گردشگران از دادن مواد غذایی به پرندگان باشد. غذای باقیمانده رستوران یا خوراکیهای گردشگران نباید به عنوان جاذبهای برای تجمع کاکاییها استفاده شود و در صورت نیاز به هرگونه برنامه تغذیه، این موضوع باید تنها با نظر کارشناسان و بر اساس نیاز واقعی گونهها و ضوابط مشخص انجام شود. بنابراین میتوان در پل، به جای ترویج غذادهی، درباره مواد غذایی نامناسب و پیامدهای غذادهی بیضابطه اطلاعرسانی کرد و مدیریت پسماند و باقیمانده غذا را جدی گرفت.
به گزارش ایرنا، پل تفریحی و گردشگری طبیعت تنکابن که ساخت آن شهریور ۱۴۰۳ با حضور وزیر میراث فرهنگی آغاز شده بود، اکنون با اجرای عملیات سنگفرش تقریبا به گامهای پایانی خود رسیده و پیشبینی میشود طی دو ماه اینده در مرحله بهرهبرداری قرار گیرد. این سازه که اولویت را از خودرومحوری به انسان محوری تغییر داده، علاوه بر داشتن فضاهای تفریحی زمینه ارتباط و پیوند پارکهای خطی دو سوی رودخانه چشمهکیله را هم فراهم میکند.