به گزارش خبرنگار کتاب ایرنا، کتاب «آینهدان؛ کارگاه مکتوب شعر» نوشته مهدی فرجی حاصل تجربه دو دهه آموزش کارگاهی شعر او است و در دو فصل، با رویکردی تحلیلی-تجربی، به شگردها و شیوههای سرایش، فرایند خلق شعر و کشف زبان شخصی شاعر میپردازد.
«آینهدان» تلاش میکند نسبت میان جوشش درونی و کوشش آگاهانه در فرایند سرایش را بررسی کند. «در کتاب «آینهدان» با رویکردی روانشناسانه به مساله خلق اثر پرداخته شده است؛ نویسنده این پرسش را دنبال کرده که آیا صرف دانستن بدیهیات شاعرانه برای سرودن شعر کافی است یا اگر آن عوالم و تجربهها وجود نداشتند، باز هم میتوانست شعر بگوید. بنابراین اشکالی از رسیدن به حالت شاعرانه را در کتاب بیان شده است. البته نه به این معنا که راهکار باشد. جوشش از روان ناخودآگاه و احساس آدمی ریشه میگیرد و کوشش مربوط به روان خودآگاه است.
عنوان کتاب «کارگاه شعر» است، نه «آموزش شعر»، چراکه هدفش ارائه نسخهای قطعی برای شعر گفتن نیست، بلکه میخواهد نشان دهد شاعر چگونه میتواند بخش ناخودآگاه روان خود را فعال و لحظههای کشف و دریافت درونی را شناسایی کند.
نویسنده در بخشی از درآمد کتاب نوشته است: «نام کتاب، آینهدان، تصویری عمومی است که من از شعر دارم، به اعتبار سخن عینالقضات که شعر را آینه دانسته است، همیشه این تصور را داشته ام که شعر آینهای است خام که در اشکال هندسی مختلف در ذهن همه ما وجود دارد و هرکس به تناسب دریافتهای اکتسابی خویش از تجارب، فنون ادبی و آگاهیاش آن آینه را مزین به قابی میکند که به واسطه آن قاب در نهایت آینهاش از دیگر آینهها متمایز مینماید.»
قسمتی از متن کتاب
قرن نهم؛ دوران خلا
پس از حافظ شعر فارسی با خلئی عمیق روبهرو شد. در این دوران که «فَترت» نامیده میشود. همه میخواستند به سعدی و حافظ نزدیک شوند، اما موفق شدند. شعر در این دوره به امید نزدیک شدن به طرزی تازه، و با نگاه به پیچیدگیهای شعر حافظ، به سمت معماگونه شدن پیش رفت. بزرگترین شاعر این دوره جامی است که اقرانش بر او لقب «خاتم الشعراء» نهادند. شفیعی کدکنی معتقد است احتمال دارد صرفاً کلانیِ حجم آثار جامی در این نامگذاری بیتاثیر نبوده است. «سدهی نهم هجری از لحاظ قلههای شعری، سترون است. این سده شمار زیادی شاعر معمولی دارد، اما در میان آنان، هیچ چهرهی درخشانی دیده نمی شود.»
درست میگویند که دوران طلایی شعر فارسی با مرگ حافظ تمام شد و در عصر شاهرخ، که البته بیشتر به دورهی تیموریان معروف است، شاعر قابلذکری ظهور نکرد. برخی منتقدان عصر شاهرخ را سرآغاز افول شعر فارسی نامیدهاند.
جرقههای اندیشیدن به سبکی نو در شعر در خلال ملال از تکرار در همین دوره زده شد. دغدغهی نوآوری به وضوح در بعضی شاعران این دوره خصوصاً در نیمهی دوم قرن نهم دیده میشود.
جلد کتاب
کتاب «آینهدان؛ کارگاه مکتوب شعر» نوشته مهدی فرجی، در قطع رقعی، جلد شومیز، کاغذ بالکی، در ۵۴۴ صفحه توسط نشر وزن دنیا در سال ۱۴۰۵ منتشر شد.