به گزارش ایرنا از روابط عمومی خانه سینما، نشست شب‌های مستند خانه سینما با اکران «فصل فرار اسب‌ها» به کارگردانی صادق دهقانی تولید مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی سه‌شنبه (هفتم مهرماه) به همت کارگروه نمایش انجمن صنفی کارگردانان سینمای مستند و با همکاری خانه سینما برگزار شد.
اردوان وزیری که اجرای برنامه را بر عهده داشت گفت: «فصل فرار اسب‌ها» مستند خوب و البته تلخی بود، همانطور که می‌دانیم موضوع مهاجرت تلخی گزنده ای دارد به ویژه اگر بر اثر گرفتاری و مشکلات مالی باشد. جایی در فیلم گفته می‌شود دوری، دوری و مهاجر، مهاجر است، این جمله بسیار تلخی است.
صادق دهقانی کارگردان مستند «فصل فرار اسب‌ها» نیز در این نشست اظهار کرد: فیلم در حقیقت ادامه‌ای در راستای فیلم تالان با یک شکل و ساختار دیگر است. زمانی که داشتیم فیلم را می‌ساختیم قرار بود به معضل راننده‌های اسنپ بپردازیم و همانطور که اشاره کردید به گزندگی برسیم و ما دومی را انتخاب کردیم. در واقع از یک زاویه خاص به یک شخصیت خاص پرداختیم اما موضوع اصلی‌مان مهاجرت بود.
وی درباره انتخاب ترکمن‌ها نیز گفت: در تحقیقات اولیه سراغ طیف‌های مختلفی از جمله لرها، خراسان شمالی، کردها و ... رفتیم که در نقاط مختلف شهر پراکنده هستند، در زمان تحقیق متوجه شدیم در بین همه اقوام، ترکمن‌ها کم‌حرف‌تر هستند و دیرتر ارتباط برقرار می‌کنند که همین امر به لایه‌های بصری بیشتر کمک می‌کرد.
در ادامه مهدی قربان‌پور تهیه‌کننده فیلم درباره ارتباط با کارگردان و موضوع انتخاب شده، اظهار کرد: این پروژه در ابتدا ساخته شده بود فیلمبرداری تمام شده بود و از یک جایی به بعد مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی ورود پیدا کرد. شرایط به خاطر پر لوکیشن بودن سخت بود به همین دلیل از مرکز گسترش کمک خواستیم.
وی افزود: بخشی از منابع را تامین کردیم و در بخش مراحل پس از تولید، مرکز گسترش سینمای مستند وارد شد. قرار بود انتخابات ریاست جمهوری در بک‌گراند کار باشد اما هر چه جلوتر رفتیم متوجه شدیم نمی‌توانیم به این شکل وارد شویم. با صادق دهقانی تصمیم گرفتیم ساختاری که او در نظر داشته که بخشی از زندگی راننده اینترنتی بود را دنبال کنیم و از جایی به بعد فیلم شخصی ما شد و تصمیم گرفتیم نگاه مستقل ما در آن وجود داشته باشد.

هادی ثابت فیلمبردار مستند درباره زیبایی بصری فیلم اظهار کرد: فیلم در دو بخش فیلمبرداری شد. بخش اول با آقای جهان‌پناه و بخش دوم با من بود، سال‌ها است با صادق دهقانی کار می‌کنم و با نوع نگاه کارگردانی او آشنا هستم.
وی گفت: معتقدم تعامل با کارگردان می‌تواند کار را بهتر پیش ببرد. از دهقانی و قربان‌پور در همکاری با این مستند بسیار یاد گرفتم. در بسیاری از سکانس‌ها با کارگردان درباره زیبایی بصری و قاب‌بندی مشورت می‌کردیم اما در بسیاری از بخش‌ها باید خودم تصمیم می‌گرفتم و دهقانی دستم را باز گذاشته بود.
در ادامه وزیری با بیان اینکه بخش اعظمی از کار حاصل کار مونتاژ است، افزود: این مستند دیالوگ هم نداشت و باید روایت را پیش می‌برد و در عین حال تعادل نیز به درستی حفظ شده است. طوری کات زده شده در عین اینکه ادما حرف نمی‌زنند تصور می‌شود فیلم، قصه هر کدام از آدم‌ها بوده است. سوال این است که چه شد روایت را بی‌صدا ، بی‌حرف با تصاویر و موثر پیش بردید؟
آرش زاهدی تدوینگر فیلم در پاسخ گفت: تلاشم این بود که سکانس‌ها را نظم دهم تا آنچه کارگردان می‌خواست اتفاق بیافتد. ۱۴ جلسه فیلمبرداری شده بود. یک سری سکانس‌ها بود که درباره آنها بحث شد و با هم‌فکری کارگردان به نتیجه رسیدیم که حذف شود. به نظرم می‌رسید باید بر اساس نظر کارگردان همراه شوم و بر اساس پیشنهادها پیش بروم.
دهقانی با بیان اینکه مستند می‌سازیم که لذت ببریم، افزود: به نظرم فیلم داستانی از دور قشنگ است و ساخت مستند لذت بخش‌تر است. خوبی مستند این است که گروه با هم خیلی همراه می‌شوند در سینمای مستند کم پیش می‌آید فردی از جیب خودش خرج ساخت فیلم کنند. در حال حاضر فقر حمایت اقتصادی حس می‌شود و خوشحالم در عین سختی کار، آقای قربان‌پور از این اثر حمایت کرد.
وی درباره رهایی فیلم نیز گفت: از همان ابتدا صحرای ترکمن انتخاب شده بود و به شخصیت اصلی‌ام هم گفته بودم. برایم مهم بود که روز اول به بندر ترکمن برویم و همسر او هم جلوی دوربین بیاید. رهایی که در فیلم مشاهده می‌شود در فیلمبرداری همراه بود و در تدوین نیز بیشتر شد.
فرهاد ورهرام نویسنده، پژوهشگر که در این نشست حضور داشت، نیز گفت: به اعتقاد من ساخت این فیلم باعث شد یک فیلم خوب به سینمای مستند اضافه شود. در فیلم فرار از سرزمین مادری را داریم، فرار زن و مرد افغان، فرار به خوزستان و ... در کنار فرارها با یک لاک‌پشت هم مواجه هستیم. حال سوال این است که این لاک پشت همان داستان لاک پشت و خرگوش است که لاک پشت بالاخره پیروز می‌شود.

دهقانی در پاسخ گفت: لاک پشت در فیلم پررنگ شد، فکر کردم اگر در مقابل اسب قرار بگیرد با لغت فرار می‌تواند بنشیند مخصوصا اینکه لاک پشت هیچ وقت سکون نداشت و بسیار شبیه ما جوان‌ها است که باید برویم و نباید بایستیم. لاک پشت برای من عنصر مهمی بود که در فیلم هم مستتر شد.
وی درباره تاثیر فیلم مستند بر روی مخاطب توضیح داد: مساله کار در این فیلم موضوع اصلی است و راهکاری هم متاسفانه برای این مشکل وجود ندارد. به نظرم باید مسئولان را همراه کنیم در غیراینصورت فیلم مستند به جز اینکه همان لحظه دیده می‌شود و کمی درباره آن صحبت می‌شود، چیزی وجود ندارد.
قربان‌پور در ادامه گفت: سال‌ها در حوزه مستند اجتماعی کار کردم. مراکزی داریم که کارشان بررسی مشکلات است. مثل مرکز پژوهش‌های مجلس که در سال‌های قبل مستندها را می‌دیدند و مشکلات مطرح شده را بررسی می کردند اما مساله مهم این است که صدای ما خیلی شنیده نمی‌شود. خوب است سازمانی برای پخش فیلم‌های مستند وجود داشته باشد. اخلاق در سینمای مستند مهم است و ما سعی کردیم در فیلم‌هایمان آن را حفظ کنیم.
وی با بیان اینکه سینمای مستند مهجور است، خاطرنشان کرد: متاسفانه پخش بین‌الملل هم برای سینمای مستند نداریم. در حالی که در سینمای مستند جایی نیاز داریم که بتوانیم به آن اتکا کنیم. مراکز دولتی اغلب فیلم‌هایی می‌سازند که با نگاه حاکمیت همراه است.
در این نشست افرادی همچون جعفر صانعی مقدم، محسن استادعلی، حسین ریگی، محمدعلی حسین‌نژاد، امید نجوان، رضا روشن، سعید حیدری، احمد بهرامی، محمدحسن دامن زن، مهدی آزادی،آرش اسحاقی، بهروز سلیمانی، فهینه امن زاده، آرش زاهدی، علی همراز و ... حضور داشتند.