به گزارش خبرنگار کتاب ایرنا، شماره دوازدهم فصل‌نامه علوم اجتماعی «خردورزی» با عنوان «سوژه صعود، کابوس سیطره» منتشر شد؛ شماره‌ای که با تمرکز بر زیست‌جهان نوجوان امروز، شکاف‌های ادراکی و ارتباطی میان نسل نو و نهادهای رسمی را از زوایای مختلف بررسی می‌کند.
این شماره از «خردورزی» با محوریت مسائلی همچون جنگ شناختی، تغییر سبک زندگی، بحران مرجعیت، هویت، سواد توجه و عاملیت نوجوان، تلاش دارد تصویری متفاوت از نسبت نسل جدید با خانواده، مدرسه، جامعه و ساختارهای رسمی ارائه دهد.
در رویکرد محوری این شماره، نوجوان نه به‌عنوان «سوژه‌ای برای مهار»، بلکه به‌مثابه کنشگری دارای قدرت سنجش، انتخاب و اثرگذاری مورد توجه قرار گرفته است. بر این اساس، سکوت، فاصله‌گیری یا تغییر سبک زندگی نسل نو را نمی‌توان صرفا در قالب «بحران تربیتی» توضیح داد؛ بلکه بخشی از این رفتارها را باید در نسبت با الگوهای قیم‌مآبانه و محدودیت بسترهای واقعی برای کنشگری و عاملیت نوجوانان فهم کرد.
«خردورزی» همچنین به نقش پلتفرم‌های دیجیتال در بازتعریف هویت نسل جدید می‌پردازد؛ فضاهایی که در غیاب امکان کافی برای مشارکت و اثرگذاری، به بستری برای شکل‌گیری روایت‌های تازه از خود و جهان تبدیل شده‌اند. در این نگاه، مقاومت نسل نو در برابر چارچوب‌های صلب و دستوری، نه الزاما نشانه انفعال یا گسست، بلکه می‌تواند بیانگر ظرفیت سنجشگری و تلاش برای دستیابی به استقلال فکری باشد.
شماره دوازدهم «خردورزی» در چهار پرونده تحلیلی، ابعاد مختلف این مسئله را دنبال کرده است.
در پرونده «قفل پوچ؛ خانواده و بحران مرجعیت»، نسبت میان کنترل، گفت‌وگو و مرجعیت در خانواده بررسی شده است. این پرونده نشان می‌دهد که جایگزین‌شدن رابطه با کنترل مکانیکی می‌تواند نوجوان را به سمت زیست پنهان سوق دهد و مرجعیت تربیتی خانواده را تضعیف کند. در مقابل، بازسازی «اقتدار شنونده» به‌عنوان مسیری برای احیای اعتماد و گفت‌وگو در محیط خانواده مورد تأکید قرار گرفته است.
پرونده دوم با عنوان «نقاب جعل؛ هویت در عصر شبیه‌سازی» به مساله شکل‌گیری هویت در فضای رسانه‌ای و اتاق‌های پژواک اختصاص دارد. این بخش، شکل‌گیری خرده‌فرهنگ‌ها در میان نوجوانان را به‌عنوان یکی از شیوه‌های مواجهه آنان با روایت‌های دستوری و تلاش برای حفظ امکان داوری مستقل بررسی می‌کند.
«شوق فهم؛ عبور از رخوت شناختی» عنوان سومین پرونده این شماره است که تاثیر الگوی پاداش‌های آنی و مصرف شتاب‌زده اطلاعات بر ذهن نوجوان را مورد توجه قرار می‌دهد. در این پرونده، فراتر از مفهوم متعارف سواد رسانه‌ای، بر «سواد توجه» تاکید شده است؛ مهارتی که می‌تواند امکان مدیریت توجه، بازیابی اراده و تقویت لذت اندیشیدن را فراهم کند.
چهارمین پرونده با عنوان «نبض فردا؛ از مشارکت ویترینی تا عاملیت خردمند» به جایگاه نوجوان به‌عنوان کنشگری اثرگذار می‌پردازد. محور اصلی این پرونده، ضرورت عبور از مشارکت‌های صوری و حرکت به سمت اعطای حق اثرگذاری و مسئولیت واقعی به نسل جدید است. در این چارچوب، تغییر رابطه از «اعمال قدرت» به «گفت‌وگوی هم‌تراز» یکی از الزامات مواجهه سازنده با نسل آینده معرفی شده است.
در مجموع، شماره دوازدهم «خردورزی» بر این ایده تاکید دارد که نسل نو را نمی‌توان صرفا بازنده منفعل یک نبرد شناختی تلقی کرد. به رسمیت شناختن استقلال فکری، ظرفیت تحلیلی و عاملیت نوجوانان و فراهم‌کردن امکان مشارکت واقعی برای آنان، می‌تواند این نسل را به یکی از نیروهای موثر در بازآفرینی و آینده جامعه تبدیل کند.
شماره دوازدهم فصل‌نامه علوم اجتماعی «خردورزی» به مدیرمسئولی رفیع‌الدین اسماعیلی و سردبیری مجید رحیمی در ۲۰۴ صفحه منتشر شده و شامل بیش از ۴۰ گفتار و یادداشت تخصصی از استادان و پژوهشگران حوزه‌های روان‌شناسی، علوم اجتماعی و علوم شناختی است.