به گزارش خبرنگار کتاب ایرنا، ادبیات جنایی و معمایی دیگر فقط به پیدا کردن قاتل و حل یک پرونده محدود نیست؛ گاهی یک دروغ کوچک، یک رابطه خانوادگی یا رازی قدیمی، خواننده را به دنیایی از سوءظن، فریب و تعلیق می‌برد. نشر ساعت که فعالیت خود را از سال ۱۴۰۴ آغاز کرده است، با تمرکز بر ادبیات داستانی و به‌ویژه ژانرهای معمایی، جنایی و تریلر، تلاش دارد مجموعه‌ای متنوع از آثار نویسندگان جهان را به مخاطبان ایرانی معرفی کند. در این مجموعه، آثاری از نویسندگانی چون لیزا جول، فریدا مک‌فادن، هالی جکسون و هارلن کوبن در کنار هم قرار گرفته‌اند؛ کتاب‌هایی با محوریت رازهای پنهان، شخصیت‌های پیچیده و حقیقت‌هایی که همیشه آن‌طور که به نظر می‌رسند نیستند.
در گفت‌وگو با رامین اسماعیلی، مدیر نشر ساعت، درباره رویکرد این نشر، معیارهای انتخاب کتاب و ظرفیت‌های ژانر جنایی و معمایی صحبت کرده‌ایم:
نشر ساعت از چه زمانی فعالیتش را آغاز کرد و چه حوزه‌ای را برای انتشار کتاب انتخاب کرده است؟
نشر ساعت از سال ۱۴۰۴ کارش را شروع کرده و تا امروز ۱۰ عنوان کتاب منتشر کرده‌ایم. تمرکز ما بیشتر بر ادبیات داستانی است، به‌خصوص داستان‌های معمایی، جنایی و تریلر. از ابتدا دوست داشتیم ساعت هویت مشخصی داشته باشد و مخاطب بداند وقتی کتابی از ما انتخاب می‌کند، با چه حال‌وهوایی روبه‌رو خواهد شد. به همین دلیل، در کنار انتخاب داستان، به کیفیت ترجمه، ویرایش و طراحی کتاب هم توجه می‌کنیم؛ زیرا همه این عوامل در تجربه نهایی خواندن نقش دارند.
چرا ژانر معمایی و جنایی را انتخاب کردید؟ به نظرتان چه چیزی این ژانر را برای مخاطب جذاب می‌کند؟
به داستان‌هایی علاقه دارم که خواننده را درگیر کنند؛ داستان‌هایی که مدام از خودت می‌پرسید «بعدش چه می‌شود؟»، به شخصیت‌ها شک می‌کنید و دنبال سرنخ می‌گردید. در داستان معمایی، خواننده کتاب فقط تماشاگر اتفاقات نیست، بلکه همراه شخصیت‌ها تلاش می‌کند حقیقت را کشف کند.
البته نگاه ما فقط به داستان‌های کارآگاهی محدود نیست. تریلرهای روان‌شناختی و جنایی هم برایمان اهمیت دارند؛ آثاری که ممکن است نه کارآگاهی در آن‌ها حضور داشته باشد و نه پرونده‌ای رسمی در کار باشد، اما همه‌چیز از یک خانواده، یک رابطه یا یک راز قدیمی آغاز شود.
در مجموعه‌ای که نشر ساعت منتشر کرده، همین تنوع به چشم می‌خورد. مثلاً «نگذار وارد شود» نوشته لیزا جول، «دروغ‌هایم را بشمار» از سوفی استاوا و «همسر شوهرم» اثر آلیس فینی هرکدام از زاویه‌ای متفاوت به فریب و رازهای انسانی می‌پردازند. این تنوع چقدر در انتخاب‌های شما اهمیت دارد؟
برای ما مهم است که کتاب‌ها تکرار یک الگوی مشخص نباشند. ممکن است یک داستان بر رازهای خانوادگی تمرکز کند، دیگری بر شخصیت زنی که به‌راحتی دروغ می‌گوید و اثر دیگری از یک موقعیت غیرعادی در زندگی مشترک شروع شود. در «نگذار وارد شود»، مسئله اعتماد و هویت‌های پنهان اهمیت دارد؛ «دروغ‌هایم را بشمار» خواننده را وارد دنیای زنی می‌کند که دروغ به بخشی از زندگی‌اش تبدیل شده و «همسر شوهرم» با موقعیتی رازآلود درباره هویت و ازدواج آغاز می‌شود.
این تفاوت‌ها باعث می‌شود مخاطب با وجود قرار گرفتن همه این آثار در حوزه تریلر و معمایی، تجربه‌های متفاوتی داشته باشد.
کتاب‌ها را بر چه اساسی انتخاب می‌کنید؟ پرفروش بودن اثر، شهرت نویسنده یا پیشنهاد مترجم کدام‌یک نقش پررنگ‌تری دارد؟
همه این عوامل تاثیر دارند، اما انتخاب ما به یک معیار محدود نمی‌شود. میزان فروش، شهرت نویسنده، جوایز ادبی و بازخورد خوانندگان می‌توانند ما را به یک کتاب علاقه‌مند کنند؛ با این حال، در نهایت باید خود اثر را بخوانیم و بررسی کنیم که داستان چقدر کیفیت دارد و تا چه اندازه با سلیقه مخاطبان ما هماهنگ است.
پرفروش بودن یک نشانه است، اما به‌تنهایی کافی نیست. دوست داریم نویسندگانی را هم معرفی کنیم که آثار خوبی دارند، ولی هنوز در ایران چندان شناخته‌شده نیستند.
مترجم نیز برای ما اهمیت زیادی دارد. در داستان‌های معمایی گاهی یک کلمه یا جمله می‌تواند سرنخی اساسی باشد؛ بنابراین ترجمه باید دقیق و متناسب با فضای اثر باشد. پیشنهاد مترجمان را جدی می‌گیریم، زیرا ممکن است آن‌ها کتابی را معرفی کنند که در نگاه اول کمتر شناخته شده، اما ارزش انتشار داشته باشد.
در میان کتاب‌های این مجموعه، آثاری از نویسندگان شناخته‌شده‌ای مثل فریدا مک‌فادن و هالی جکسون هم دیده می‌شود. برای مثال، «مزاحم» با یک غریبه خون‌آلود آغاز می‌شود و «هنوز نمرده‌ام» شخصیت اصلی را درگیر شمارش معکوس زندگی‌اش می‌کند. این ایده‌های متفاوت چطور در انتخاب کتاب مؤثرند؟
ایده اولیه داستان یکی از چیزهایی است که می‌تواند توجه ما را جلب کند. در «مزاحم»، موقعیت ورود یک دختر جوان و مسلح به نزدیکی خانه، از همان ابتدا پرسشی درباره اعتماد و خطر ایجاد می‌کند. در «هنوز نمرده‌ام» هم شخصیت اصلی پس از یک حمله متوجه می‌شود زمان محدودی برای زندگی دارد و باید پیش از پایان آن، عامل حمله را پیدا کند.
این نوع ایده‌ها ظرفیت بالایی برای ایجاد تعلیق دارند؛ اما در کنار ایده، پرداخت شخصیت‌ها و کیفیت روایت هم مهم است. یک شروع جذاب به‌تنهایی کافی نیست؛ داستان باید بتواند تا پایان، خواننده را با خودش همراه کند.
در مجموعه شما فقط معماهای کلاسیک دیده نمی‌شود. آثاری مثل «مرد دودی» از الکس نورث و «بی‌خداحافظی»، نوشته مشترک ریس ویترسپون و هارلن کوبن، جنبه‌های دیگری از ژانر جنایی را نشان می‌دهند.
بله، یکی از جذابیت‌های این ژانر همین گستردگی آن است. «مرد دودی» علاوه بر عناصر جنایی، فضای وحشت روان‌شناختی دارد و شخصیت اصلی را با خاطرات تلخ گذشته روبه‌رو می‌کند. در «بی‌خداحافظی» نیز با جراح نظامی سابقی مواجهیم که پس از دریافت پیشنهادی محرمانه، وارد ماجرایی پیچیده می‌شود.
برای ما مهم است که مخاطب در این مجموعه با شکل‌های مختلف تعلیق آشنا شود؛ از ترس و خاطرات سرکوب‌شده گرفته تا توطئه، ناپدید شدن و رازهایی که به‌تدریج آشکار می‌شوند.
در میان آثار فریدا مک‌فادن، سه عنوان «مزاحم»، «دبی عزیز» و «طلاق» قرار دارند. چه چیزی باعث می‌شود آثار یک نویسنده را در مجموعه خود دنبال کنید؟
وقتی نویسنده‌ای بتواند در چند اثر، موقعیت‌های داستانی متفاوت و جذابی خلق کند، طبیعی است که آثار دیگرش هم برای ما قابل بررسی هستند. البته انتخاب چند کتاب از یک نویسنده به این معنا نیست که فقط نام او تعیین‌کننده است؛ هر اثر باید جداگانه بررسی شود.
در «دبی عزیز»، با زنی روبه‌رو هستیم که پس از سال‌ها پاسخ دادن به مشکلات دیگران، تصمیم می‌گیرد خودش دست به عمل بزند؛ داستانی با رگه‌های طنز سیاه و انتقام. «طلاق» هم از فروپاشی یک زندگی مشترک و تلاش زنی برای مقابله با شرایطی ناعادلانه آغاز می‌شود. «مزاحم» فضای متفاوتی دارد و بر یک موقعیت تهدیدآمیز و غیرقابل‌پیش‌بینی تکیه می‌کند. همین تفاوت‌ها برای ما اهمیت دارد.
آیا در انتخاب آثار، به ادبیات کشورهای مختلف هم توجه می‌کنید یا تمرکز اصلی بر نویسندگان انگلیسی‌زبان است؟
دوست داریم انتخاب‌هایمان به چند کشور یا فقط کتاب‌های انگلیسی‌زبان محدود نشود. داستان معمایی در هر کشور می‌تواند حال‌وهوای متفاوتی داشته باشد؛ زیرا فرهنگ، سبک زندگی و مسائل اجتماعی جوامع با یکدیگر فرق می‌کنند. همین تفاوت‌ها برای خواننده جذاب است.
مایلیم آثار اسکاندیناوی، روسیه، کشورهای آسیایی و عربی را هم بررسی کنیم. البته انتشار چنین آثاری به داشتن مترجم مناسب وابسته است؛ مترجمی که هم زبان را به‌خوبی بداند و هم با فضای فرهنگی کتاب آشنا باشد. ترجیح می‌دهیم با دقت پیش برویم و به‌جای انتخاب شتاب‌زده، آثار مناسبی را به مخاطب معرفی کنیم.
مخاطب ایرانی ژانر جنایی و معمایی را چطور ارزیابی می‌کنید؟ آیا این ژانر در ایران ظرفیت گسترش بیشتری دارد؟
در سطح جهانی، این ژانر مخاطبان متعددی دارد. درباره ایران آمار دقیقی ندارم که بخواهم بر اساس آن عددی ارائه کنم، اما فکر می‌کنم ظرفیت استقبال از این آثار بالاست. مخاطبی که از فیلم‌ها و سریال‌های معمایی لذت می‌برد، می‌تواند با کتاب‌های این حوزه هم ارتباط برقرار کند.
این داستان‌ها فقط به دنبال پاسخ دادن به یک معما نیستند؛ گاهی درباره روابط انسانی، ترس‌ها، دروغ‌ها و تصمیم‌هایی هستند که زندگی شخصیت‌ها را تغییر می‌دهند. همین ابعاد باعث می‌شود افراد مختلف با سلیقه‌های متفاوت بتوانند به این ژانر علاقه‌مند شوند.
بیشتر چه گروه سنی‌ای را مخاطب این کتاب‌ها می‌دانید؟
به نظرم جوانان و بزرگسالان بخش مهمی از مخاطبان این آثار هستند، اما برای تعیین یک بازه سنی دقیق به اطلاعات بیشتری نیاز داریم. نمی‌شود فقط بر اساس نظرات مخاطبان در شبکه‌های اجتماعی درباره تمام خوانندگان یک ژانر قضاوت کرد.
برای من مهم است که مخاطب پس از خواندن کتاب از زمانی که صرف کرده رضایت داشته باشد؛ داستان برایش جذاب باشد، ترجمه روان باشد و پایان بتواند او را قانع کند. هدف ما این است که این تجربه باعث شود مخاطب برای انتخاب کتاب بعدی هم به نشر ساعت اعتماد کند.
در این مجموعه هرکتاب از دریچه‌ای متفاوت به رازهای پنهان زندگی نگاه می‌کنند؛ از دروغ و فریب در روابط انسانی گرفته تا جنایت، انتقام و مواجهه با گذشته. تلاش ما این است که خواننده با انتخاب هر کتاب، تجربه‌ای تازه داشته باشد و تا آخرین صفحه برای کشف حقیقت همراه داستان بماند.
در نهایت، مخاطبی که می‌خواهد مطالعه این مجموعه را شروع کند، با چه نوع تجربه‌ای روبه‌رو خواهد شد؟
اگر به داستان‌هایی علاقه دارید که در آن‌ها نمی‌توان به‌سادگی به شخصیت‌ها اعتماد کرد، اگر از کنار هم گذاشتن سرنخ‌ها و حدس زدن پایان داستان لذت می‌برید یا دوست دارید با شخصیت‌هایی روبه‌رو شوید که تصمیم‌هایشان همیشه قابل پیش‌بینی نیست، این مجموعه می‌تواند انتخاب مناسبی برایتان باشد. هر کتاب مسیر خودش را دارد، اما وجه مشترکشان تلاش برای درگیر کردن خواننده با داستان و نگه‌داشتن او در فضای تعلیق است.
۹ کتاب از نشر ساعت؛ نگاهی کوتاه به داستان‌ها
«نگذار وارد شود» نوشته لیزا جول: داستانی درباره اعتماد، فریب و هویت‌های پنهان که ارتباط میان چند شخصیت را به‌تدریج آشکار می‌کند.
«دروغ‌هایم را بشمار» نوشته سوفی استاوا: زنی دروغ‌گو وارد زندگی زوجی ثروتمند می‌شود و با رازهایی روبه‌رو می‌شود که ظاهر خوشبخت آن‌ها را زیر سوال می‌برد.
«مزاحم» نوشته فریدا مک‌فادن: حضور دختری جوان، خون‌آلود و مسلح در یک شب توفانی، شخصیت اصلی را میان کمک کردن و ترس از خطری ناشناخته قرار می‌دهد.
«هنوز نمرده‌ام» نوشته هالی جکسون: زنی که پس از یک حمله فقط چند روز برای زندگی فرصت دارد، برای شناسایی مهاجم با زمان مسابقه می‌دهد.
«مرد دودی» نوشته الکس نورث: بازگشت مردی به زادگاهش پس از مرگ مشکوک پدر، خاطرات یک قاتل زنجیره‌ای و کابوس‌های گذشته را زنده می‌کند.
«بی‌خداحافظی» نوشته ریس ویترسپون و هارلن کوبن: ناپدید شدن یک بیمار، جراح نظامی سابقی را وارد شبکه‌ای از توطئه و جنایت می‌کند.
«همسر شوهرم» نوشته آلیس فینی: زنی به خانه بازمی‌گردد و درمی‌یابد زن دیگری جای او را گرفته و شوهرش نیز هویت او را انکار می‌کند.
«دبی عزیز» نوشته فریدا مک‌فادن: نویسنده یک ستون مشاوره، پس از فروپاشی زندگی شخصی‌اش تصمیم می‌گیرد توصیه‌های خودش را به شیوه‌ای متفاوت اجرا کند.
«طلاق» نوشته فریدا مک‌فادن: زنی پس از فروپاشی زندگی مشترک و از دست دادن دارایی‌هایش، تصمیم می‌گیرد برای بازپس‌گیری زندگی خود مبارزه کند.
مجموعه نشر ساعت با این ۹ عنوان، طیفی از تریلرهای روان‌شناختی و خانوادگی تا داستان‌های جنایی و معماهای مبتنی بر هویت، دروغ و انتقام را پیش روی خوانندگان قرار می‌دهد؛ مجموعه‌ای که در آن، حقیقت معمولا پشت لایه‌ای از فریب و سوءظن پنهان شده است.