به گزارش خبرنگار علمی ایرنا، سید مهدی ابطحی امروز دوشنبه ۱۸ آبان در پایان نشست راهبران آزمایشگاه تحقیقات فردی (آتف) با عنوان «توانمندسازی پژوهشگر تا حل مسائل ملی» در وزارت علوم، اظهار کرد: در طرح مرجعیت علمی نیز بودجه‌ای برای این موضوع پیش‌بینی شده بود و ما پیشنهاد کردیم بخشی از آن به طرح آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی اختصاص یابد. خوشحالم که مسئولان مربوط از این پیشنهاد استقبال کردند و امیدوارم بتوانیم منابع مورد نیاز را به‌طور کامل تأمین کنیم.
وی با قدردانی از دکتر شمس‌بخش، دکتر سمنانیان و مدیران حوزه معاونت پژوهشی که در هدایت و اجرای این طرح نقش داشتند، افزود: تلاش کردیم این طرح در سطح ملی و با مشارکت دانشگاه‌ها اجرا شود. در سال نخست، ۷۰ درصد حمایت مالی طرح آتف را به دانشگاه‌ها اختصاص دادیم و برای هر آزمایشگاه ۷۰۰ میلیون تومان در نظر گرفتیم.
معاون پژوهشی وزیر علوم با بیان اینکه، پیگیری‌های لازم برای تخصیص و پرداخت این منابع در حال انجام است، گفت: اعتقاد داریم باید نهاد دانشگاه را درگیر مسائل کشور کنیم و در تصمیم‌گیری‌ها نیز نقش دانشگاه‌ها را مورد توجه قرار دهیم. البته از یک سو دانشگاه‌ها نیازهای خود را مطرح می‌کنند و از سوی دیگر باید اطمینان حاصل کنیم که منابع مالی به دست پژوهشگر برسد؛ بنابراین این موضوع را پیگیری خواهیم کرد.
ابطحی با اشاره به ضرورت توجه به تنوع فعالیت‌ها و خروجی‌های آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی ادامه داد: در مرحله نخست تأکید کردیم که دانشگاه‌ها در اجرای طرح از تنوع برخوردار باشند تا بتوانیم عملکرد و ظرفیت‌های آنها را ارزیابی کنیم. به نظر من تنوع خروجی‌ها اهمیت دارد و نگرانی‌هایی که درباره نحوه دیده‌شدن فعالیت‌های مسئله‌محور پژوهشگران وجود دارد نیز باید در سازوکار اجرایی طرح مورد توجه قرار گیرد.
وی با تأکید بر اینکه دانشگاه باید در این مسیر نقش محوری داشته باشد، افزود: حضور و مشارکت مدیران و صاحب‌نظران در این نشست فرصت مغتنمی بود تا درباره سازوکارهای اجرایی طرح و چگونگی تقویت نقش دانشگاه‌ها گفت‌وگو کنیم.
معاون پژوهشی وزیر علوم با اشاره به ضرورت تقویت زیرساخت‌های دانشگاهی اظهار کرد: گاهی دانشگاه‌ها بخش قابل توجهی از منابع خود را صرف امور جاری می‌کنند؛ برای نمونه، دانشگاه صنعتی اصفهان سالانه حدود ۳۴۵۰ میلیارد تومان برای تغذیه هزینه می‌کند.
وی افزود: در فرهنگ ایرانی نیز همواره به آموزش و فراهم‌کردن شرایط مناسب برای دانشجویان توجه شده است تا آنها از نظر معیشتی و رفاهی با مشکل مواجه نباشند، اما در کنار این موضوع باید به تقویت زیرساخت‌های پژوهشی نیز توجه کنیم تا امکان فعالیت علمی و تحقیقاتی بیشتر فراهم شود.
ابطحی با بیان اینکه، دانشگاه‌ها باید در برابر فشارها و محدودیت‌ها از تاب‌آوری بیشتری برخوردار شوند، گفت: باید شرایطی فراهم کنیم که ساختار دانشگاه در برابر فشارها مقاوم‌تر شود و بتواند وضعیت خود را ارتقا دهد. به نظر می‌رسد همراهی و هم‌افزایی بخش‌های مختلف در این زمینه اهمیت زیادی دارد.
وی با اشاره به برنامه‌ریزی برای افزایش منابع حمایتی طرح آتف اظهار کرد: شنبه آینده جلسه‌ای برای بررسی افزایش حمایت‌های مالی خواهم داشت. همچنین تفاهم‌نامه‌ای با بنیاد پیش‌بینی شده است که بر اساس آن این مجموعه نیز در طرح آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی مشارکت خواهد کرد.
معاون پژوهشی وزیر علوم ادامه داد: ظرفیت‌های متعددی در حوزه‌های مختلف، از جمله مهندسی شیمی و حوزه خلیج فارس وجود دارد که می‌توان از آنها برای توسعه فعالیت‌های آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی استفاده کرد. تلاش می‌کنیم با کمک این ظرفیت‌ها، آزمایشگاه‌های موجود را بیشتر حمایت کنیم و آزمایشگاه‌های جدیدی را نیز با رویکرد مسئله‌محور وارد این برنامه کنیم.
ابطحی با تأکید بر اهمیت امنیت غذایی به‌عنوان یکی از اولویت‌های کشور گفت: باید راهی پیدا کنیم که طرح‌های پژوهشی بتوانند به حل مسائل کشور، از جمله امنیت غذایی، کمک کنند. به اعتقاد من پس از امنیت دفاعی، امنیت غذایی از مهم‌ترین مسائل کشور است و لازم است ظرفیت‌های علمی و پژوهشی دانشگاه‌ها در این زمینه به کار گرفته شود.
وی با اشاره به ضرورت تأمین منابع انسانی مورد نیاز پژوهشگران اظهار کرد: در برخی طرح‌ها سالانه حدود نیم میلیارد تومان به یک پژوهشگر اختصاص داده می‌شود، در حالی که با بخشی از این اعتبار می‌توان چند دانشجوی دکتری را نیز در فعالیت‌های پژوهشی مشارکت داد. به نظر من باید شرایطی فراهم شود که پژوهشگران دست‌کم از یک دستیار پژوهشی برخوردار باشند تا بتوانند فعالیت‌های خود را با کیفیت و اثربخشی بیشتری دنبال کنند.
معاون پژوهشی وزیر علوم همچنین به اهمیت فرصت‌های مطالعاتی کوتاه‌مدت اشاره کرد و گفت: در طرح مرجعیت علمی نیز بخشی به فرصت‌های مطالعاتی اختصاص یافته است. در گذشته ظرفیت خوبی برای اعزام پژوهشگران به فرصت‌های مطالعاتی کوتاه‌مدت وجود داشت؛ به‌طوری‌که در دوره‌ای که مسئولیت داشتم، در یک سال حدود ۶۰ فرصت مطالعاتی تابستانی فراهم شد، اما اکنون این روند کمتر شده است.
ابطحی افزود: در برخی کشورها ظرفیت‌های علمی و پژوهشی مناسبی وجود دارد که می‌توان از آنها برای توسعه همکاری‌های علمی استفاده کرد. برای نمونه، آکادمی علوم چین ظرفیت‌های خوبی دارد و در برخی حوزه‌های فناوری نیز این ظرفیت‌ها در اختیار مجموعه‌های تخصصی قرار گرفته است.
وی با بیان اینکه باید از ظرفیت فرصت‌های مطالعاتی کوتاه‌مدت برای دانشگاه‌ها استفاده بیشتری شود، گفت: امیدواریم از تابستان آینده بتوانیم این فرصت‌ها را توسعه دهیم. به نظر من فرصت مطالعاتی یک تا دوماهه در مقایسه با فرصت‌های مطالعاتی بلندمدت یا صرفاً شرکت در کنفرانس‌ها می‌تواند اثربخشی بالایی داشته باشد و زمینه استفاده از سایر گرنت‌ها و حمایت‌های پژوهشی در مراکز علمی بین‌المللی را نیز فراهم کند.
معاون پژوهشی وزیر علوم در ادامه با اشاره به ضرورت گسترش همکاری دانشگاه‌ها با دستگاه‌های اجرایی اظهار کرد: امیدواریم در حضور رئیس‌جمهور، موضوع انعقاد قراردادهای پنج‌ساله دانشگاه‌ها با وزارت نیرو و سایر دستگاه‌های اجرایی دنبال شود. برخی از افرادی که در این قراردادها نقش دارند در این نشست حضور دارند و باید تلاش کنیم این الگو در وزارتخانه‌های دیگر نیز گسترش یابد.
ابطحی تأکید کرد: لازم است قراردادهای بلندمدت در موضوعات مختلف منعقد شود و دانشگاه‌ها پیگیری مسائل را در چارچوب این قراردادها دنبال کنند. برای این کار، گاهی باید ساختارهای اجرایی نیز تغییر کند تا امکان پیگیری مسائل چندوجهی و پیچیده کشور فراهم شود.
وی همچنین به موضوع تأمین تجهیزات دانشگاهی اشاره کرد و گفت: در این زمینه اتفاق مهمی رخ داده است؛ رئیس‌جمهور موضوع اختصاص دو میلیارد یورو برای تجهیزات را مطرح کردند و در فرصت محدودی، فهرست تجهیزات مورد نیاز دانشگاه‌ها از سوی مسئولان مربوط تهیه و به سازمان برنامه و بودجه ارسال شد.
معاون پژوهشی وزیر علوم افزود: اخیراً وزیر علوم نیز نامه‌ای درباره تجهیزات دانشگاهی ارسال کرده است و معتقدم باید این مطالبه به‌طور مستمر پیگیری شود. موضوع تهاتر با خارج از کشور نیز مطرح بوده و امیدواریم دانشگاه‌ها بتوانند از این ظرفیت بهره‌مند شوند.
ابطحی با اشاره به پیگیری تسهیل استفاده از ظرفیت ماده ۱۳ قانون جهش تولید دانش‌بنیان برای تأمین تجهیزات دانشگاهی اظهار کرد: اخیراً جلسه‌ای با حضور وزیر علوم درباره تجهیزات دانشگاهی برگزار شد و توافق‌هایی با وزارت امور اقتصادی و دارایی برای تسهیل استفاده از ظرفیت ماده ۱۳ صورت گرفته است. امیدواریم این موضوع به تصویب نهایی برسد و جزئیات آن اعلام شود.
وی در ادامه با تأکید بر اینکه دغدغه‌های مطرح‌شده از سوی پژوهشگران و راهبران آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی، دغدغه‌های اصلی وزارت علوم نیز محسوب می‌شود، گفت: می‌دانیم که دانشگاه‌ها و پژوهشگران با حداقل امکانات فعالیت می‌کنند و نسبت به محدودیت‌ها و مشکلات موجود آگاهی داریم؛ بنابراین تلاش می‌کنیم با پیگیری حمایت‌های مالی، تجهیزاتی و ساختاری، شرایط بهتری برای فعالیت‌های پژوهشی فراهم کنیم.