به گزارش ایرنا از وزارت آموزش و پرورش، علی فرهادی به نقش معاونت برنامه‌ریزی و توسعه منابع در تحقق عدالت آموزشی اظهار کرد: عدالت آموزشی دارای ابعاد مختلفی است؛ یکی از این ابعاد، فضای محل تحصیل یا همان مدرسه است، بعد دیگر محتوای آموزشی و بعد سوم، شرایط تحصیل دانش‌آموزان است.
وی افزود: برخی از این ابعاد در اختیار آموزش‌وپرورش قرار دارد؛ به‌عنوان مثال، تأمین فضای آموزشی، تأمین کتاب درسی و محتوای آموزشی برای تمامی دانش‌آموزان همچنین تأمین معلمان ماهر و باکیفیت برای دانش‌آموزان که به موضوع نیروی انسانی مربوط می‌شود.
معاون برنامه ریزی و توسعه منابع ادامه داد: اما بخشی از شرایط تحصیل مانند مسائلی از قبیل وضعیت خانوادگی دانش‌آموزان، شرایط آنان از منظر آسیب‌های اجتماعی و سایر مسائل خارج از اراده آموزش‌وپرورش است؛ بنابراین، در آموزش‌وپرورش باید با برنامه‌ریزی، این شرایط را نیز در نظر بگیریم؛ به این معنا که به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی کنیم که اگر دانش‌آموزی به هر شکلی در شرایط محرومیت قرار گرفته است، بتوانیم وضعیت تحصیلی او را بهبود ببخشیم و شرایط او را به دانش‌آموزی که از وضعیت مطلوب‌تری برخوردار است، نزدیک کنیم.
پوشش تحصیلی در دوره ابتدایی
فرهادی با اشاره به وضعیت پوشش تحصیلی در دوره ابتدایی خاطرنشان کرد: تقریباً در تمام نقاط کشور در مقطع ابتدایی با مسئله‌ای مواجه نیستیم. حتی برای دانش‌آموزی که در یک روستا فقط یک نفر است، معلم اعزام می‌کنیم تا همان یک دانش‌آموز نیز دچار بازماندگی از تحصیل نشود. در داخل کشور چه در روستا چه در شهر و حتی در مناطق عشایری، دانش‌آموزی نداریم که در مقطع ابتدایی باشد و مدرسه، معلم یا کتاب درسی در اختیار نداشته باشد.
وی، این موضوع را اتفاق بزرگی در نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران دانست و افزود: این آمارها با وضعیت پیش از انقلاب قابل مقایسه نیست. بنابراین، در دوره ابتدایی، کودکان تا حدود ۱۲ یا ۱۳ سالگی، یعنی تا پایه ششم، تحت پوشش آموزش ابتدایی قرار می‌گیرند.
توسعه مدارس شبانه‌روزی در دستورکار
معاون وزیر آموزش و پرورش با اشاره به تفاوت شرایط تحصیل در دوره‌های متوسطه اول و دوم اضافه کرد: در مقطع متوسطه اول و متوسطه دوم، شرایط خانواده‌ها متفاوت است. به‌عنوان مثال، در روستایی که دو دختر دانش‌آموز در سن تحصیل در دوره متوسطه اول حضور دارند، طبیعتاً نمی‌توانیم برای دو دانش‌آموز یک مدرسه متوسطه اول تشکیل دهیم.
فرهادی ادامه داد: برای حل این مسئله، توسعه مدارس شبانه‌روزی را در دستورکار قرار داده‌ایم تا دختر یا پسری که به دلیل جمعیت کم روستا و نبود امکانات کافی، امکان تحصیل در محل زندگی خود را ندارد، مجبور نباشد برای ادامه تحصیل به شهر برود.
وی تأکید کرد: اگر مدارس شبانه‌روزی نداشته باشیم، این دانش‌آموزان قطعاً به سمت ترک تحصیل می‌روند؛ ازاین‌رو، نزدیک به ۴ هزار مدرسه شبانه‌روزی در سراسر کشور برای همین دانش‌آموزان داریم تا از بازماندن آنان از تحصیل جلوگیری شود.
اعتبار سرانه آموزشی در سال ۱۴۰۵ به حدود ۲۶ هزار میلیارد تومان رسید
فرهادی به موضوع سرانه آموزشی اشاره کرد و گفت: اعتباری با عنوان سرانه آموزشی داریم که میزان آن در سال ۱۴۰۲ حدود هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان بود؛ این رقم در سال ۱۴۰۳ به چهار هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان، در سال ۱۴۰۴ به حدود ۱۱ هزار میلیارد تومان و در سال ۱۴۰۵ به حدود ۲۶ هزار میلیارد تومان رسید.
وی افزود: رشد سرانه آموزشی نسبت به میانگین رشد بودجه کشور بسیار بالاتر بوده است و این موضوع نشان می‌دهد دولت اهمیت ویژه برای عدالت آموزشی و کمک به مدارس دولتی قائل است؛ چراکه سرانه آموزشی را صرفاً در مدارس دولتی توزیع می‌کنیم و مدارس غیردولتی به دلیل ماهیت غیردولتی خود، مشمول این سرانه نیستند.
نحوه توزیع سرانه آموزشی به چه شکل است؟
فرهادی با اشاره به نحوه توزیع سرانه آموزشی اظهار کرد: جدا از اینکه این اعتبار رشد بسیار قابل‌توجهی داشته و به‌ویژه در دولت چهاردهم جهش ویژه‌ای را تجربه کرده است، مسئله این است که چگونه آن را توزیع کنیم.
وی ادامه داد: در مرحله نخست، سرانه غذایی مدارس شبانه‌روزی را توزیع می‌کنیم؛ یعنی ابتدا به سراغ تأمین نیاز مدارس شبانه‌روزی می‌رویم.
سخنگوی وزارت آموزش و پرورش با اشاره به یکی دیگر از شیوه‌های حمایت از دانش‌آموزان مناطق کم‌برخوردار، به طرح روستا مرکزی اشاره کرد و افزود: در ادارات آموزشی، موضوعی با عنوان روستا مرکزی داریم. در این طرح، دانش‌آموزانی هستند که لزوماً نیازی نیست در مدارس شبانه‌روزی تحصیل کنند و می‌توان با ابتکار دیگری زمینه ادامه تحصیل آنان را فراهم کرد.
فرهادی در توضیح این طرح گفت: به‌عنوان مثال، می‌توانیم در یک روستا مدرسه متوسطه اول ویژه دختران تشکیل دهیم و دانش‌آموزان روستاهای اطراف نیز برای تحصیل به این مدرسه مراجعه کنند. هزینه ایاب‌وذهاب این دانش‌آموزان را در قالب طرح روستا مرکزی در نظر می‌گیریم تا از روستاهای اطراف به این مدرسه بیایند، تحصیل کنند و شب به خانه‌های خود بازگردند و در کنار پدر و مادرشان باشند.
در توزیع سرانه، عدالت آموزشی را در نظر می‌گیریم
وی درباره اولویت‌بندی توزیع سرانه آموزشی تصریح کرد: بنابراین، ابتدا سرانه مدارس شبانه‌روزی را پرداخت می‌کنیم، سپس سرانه روستا مرکزی و پس از آن سرانه مدارس عادی دولتی را اختصاص می‌دهیم. البته به برخی مدارس خاص دولتی که به‌نحوی از مردم شهریه دریافت می‌کنند، اصلاً سرانه پرداخت نمی‌کنیم؛ مدارسی مانند مدارس شاهد، نمونه دولتی، تیزهوشان و هیئت‌امنایی که هزینه‌های مدرسه آن‌ها از محل دیگری، از جمله شهریه پرداختی والدین، تأمین می‌شود.
سخنگوی وزارت آموزش و پرورش تأکید کرد: بنابراین، در توزیع سرانه، عدالت آموزشی را در نظر می‌گیریم؛ همان‌طور که در تأسیس مدارس شبانه‌روزی و اجرای طرح روستا مرکزی نیز عدالت آموزشی را مدنظر قرار می‌دهیم. نگاه ما این است که سطح و شرایط تحصیل دانش‌آموزان را به یکدیگر نزدیک کنیم.
معاون برنامه‌ریزی و توسعه منابع وزارت آموزش‌وپرورش خاطرنشان کرد: قطعاً ممکن است میان طبقات اجتماعی، با توجه به امکانات و داشته‌های والدین، تفاوت‌هایی در وضعیت اقتصادی وجود داشته باشد، اما ما در آموزش‌وپرورش باید این تفاوت‌ها را کاهش دهیم که در حوزه برنامه‌ریزی، اقداماتی برای این موضوع انجام داده‌ایم.
فرهادی با اشاره به رشد اعتبارات سرانه مدارس در دولت چهاردهم گفت: بودجه بخش سرانه مدارس ما در دولت چهاردهم جهش ویژه‌ای داشته است؛ به‌طوری‌که این اعتبار از ۴ هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۳، در سال ۱۴۰۴ به ۱۱ هزار میلیارد تومان رسید و در سال ۱۴۰۵ نیز نسبت به سال ۱۴۰۴، بیش از دو برابر و بیش از ۱۰۰ درصد رشد داشته است؛ این در حالی است که میانگین رشد بودجه کشور ۱۰۰ درصد نبوده، اما در این بخش رشد ۱۰۰ درصدی داشته‌ایم.
وی تأمین معلم را یکی دیگر از محورهای تحقق عدالت آموزشی دانست و اظهار کرد: در بحث تحقق عدالت آموزشی، موضوع تأمین معلم نیز اهمیت دارد. همان‌طور که عرض کردم، ما در مقطع ابتدایی حتی برای یک دانش‌آموز نیز معلم اعزام می‌کنیم؛ یعنی نسبت دانش‌آموز به معلم در آن روستا یک به یک است،
فرهادی این اقدامات را از مصادیق تحقق عدالت آموزشی دانست و گفت: این‌ها همان شقوق عدالت آموزشی مورد تأکید نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران و وزارت آموزش‌وپرورش است و مورد تأکید رئیس‌جمهور نیز قرار دارد؛ ایشان همواره تأکید داشته‌اند که هیچ دانش‌آموزی نباید به واسطه نداشتن پول و امکانات مالی والدین، از تحصیل باز بماند.
وی تأکید کرد: این نیز وظیفه ما در نظام تعلیم و تربیت است که با برنامه‌ریزی، زمینه‌ای فراهم کنیم تا هیچ‌یک از این دانش‌آموزان از تحصیل باز نمانند.
معاون برنامه ریزی و توسعه منابع وزارت آموزش و پرورش در پاسخ به پرسشی درباره نهضت عدالت آموزشی اظهار کرد: یکی از کارهای بسیار زیبایی که آقای دکتر پزشکیان آغاز کردند، نهضت عدالت آموزشی در دو بعد بود؛ بعد نخست، تأمین فضا یا همان مدرسه‌سازی است؛ به این معنا که دانش‌آموز در یک ساختمان استاندارد و با شرایط سرمایشی و گرمایشی مناسب تحصیل کند.
وی افزود: این شرایط مناسب باید هم برای معلم و هم برای دانش‌آموز فراهم باشد؛ چراکه اگر فضای تدریس نامناسب باشد، فقط دانش‌آموز آسیب نمی‌بیند، بلکه معلم نیز دچار مشکل خواهد شد. وقتی معلم در شرایط نامناسب قرار بگیرد، وضعیت تدریس او نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد و با مخاطره مواجه می‌شود. بنابراین، نخستین محور عدالت آموزشی که دکتر پزشکیان پیگیری کردند، موضوع فضا و مدرسه‌سازی است.
فرهادی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه مدرسه‌سازی طی دو سال گذشته خاطرنشان کرد: در این دو سال، به نظر من اتفاق بسیار قابل‌توجهی در حوزه مدرسه‌سازی رخ داده است؛ به‌ویژه در زمینه استفاده از ظرفیت‌های مردمی. این مشارکت از مادری آغاز می‌شود که در شهر مریوان استان کردستان، دیه فرزندش را که در حادثه‌ای جان خود را از دست داده بود، به مدرسه‌سازی اختصاص می‌دهد و تا کمک‌های خرد دانش‌آموزان و اهالی یک روستا برای ساخت مدرسه ادامه پیدا می‌کند.
در سال ۱۴۰۵، مدارس، بزرگ‌مقیاس ساخته شدند
وی با اشاره به آمار افتتاح مدارس در سال ۱۴۰۵ گفت: در سال ۱۴۰۵، تقریباً در مهرماه، هم‌زمان با حضور رئیس‌جمهور، ۲ هزار و ۳۳۱ مدرسه افتتاح شد که این مدارس شامل ۱۱ هزار کلاس درس بود. در سال گذشته نیز حدود ۲ هزار و ۸۰۰ مدرسه افتتاح شد که تقریباً ۸ هزار کلاس درس را شامل می‌شد.
فرهادی افزود: این آمار نشان می‌دهد که در سال ۱۴۰۵ مدارس بزرگ‌مقیاس ساخته شده است؛ یعنی به‌جای ساخت مدارس کوچک با تعداد کلاس‌های کمتر، مدارس بزرگ‌تری احداث شده است. به نظر من، هرچه به سمت ساخت مدارس بزرگ‌مقیاس حرکت کنیم، بهتر است؛ چراکه دانش‌آموزان می‌توانند در مدرسه‌ای با امکانات کامل، شامل کتابخانه، استخر، سالن اجتماعات، زمین چمن مصنوعی و سایر امکانات، تحصیل کنند.
وی ادامه داد: این شرایط بسیار بهتر از آن است که مدارس کوچک و پراکنده بسازیم. به‌ویژه در مناطقی که امکان تجمیع وجود دارد، اگر دو مدرسه کوچک در دو محل داشته باشیم، بهتر است آن‌ها را جایگزین یک مدرسه قوی و بزرگ کنیم
فرهادی با بیان اینکه طی دو سال گذشته بیش از ۵ هزار مدرسه ساخته شده است، اظهار کرد: در این مدت نزدیک به ۲۰ هزار کلاس درس نیز ساخته شده که عدد بسیار بالایی است.
وی به دومین بعد نهضت عدالت آموزشی گفت: بعد دیگر این نهضت، موضوع کیفیت و محتواست. آقای پزشکیان علاوه بر مدرسه‌سازی، بر محتوای آموزشی نیز تأکید دارند. تغییر روش‌های تدریس، آموزش معلمان با روش‌هایی که یادگیری دانش‌آموزان را بهبود می‌بخشد، ایجاد فضای صمیمی‌تر میان معلم و دانش‌آموز و افزایش انگیزه دانش‌آموزان برای حضور در کلاس درس، از جمله محورهای این بخش است.
سخنگوی وزارت آموزش‌وپرورش افزود: در تمام این زمینه‌ها، معاونت‌های محترم آموزش ابتدایی، آموزش متوسطه و همچنین معاونت پرورشی و تربیت‌بدنی برنامه‌ریزی کرده‌اند تا معلمان عزیز ما در حوزه محتوا آموزش ببینند.
وی هوشمندسازی کلاس‌های درس را از دیگر اقدامات این حوزه برشمرد و اظهار کرد: در این زمینه تعداد زیادی تلویزیون هوشمند و ویدئوپروژکتور برای کلاس‌های درس تأمین شده است و تقریباً باید به سمتی حرکت کنیم که دیگر کلاسی نداشته باشیم که امکانات هوشمندسازی و تدریس چندرسانه‌ای برای معلم در آن فراهم نباشد.
وی به موضوع تراکم دانش‌آموزان در کلاس‌های درس اشاره کرد و گفت: طبق قانون برنامه هفتم، تا پایان این برنامه نباید هیچ کلاسی داشته باشیم که تراکم آن بالاتر از ۳۵ نفر باشد.
با دستور وزیر آموزش‌وپرورش، تمرکز ما بر معیشت معلمان است
سخنگوی وزارت آموزش و پرورش درباره اولویت‌های معاونت برنامه‌ریزی و توسعه منابع وزارت آموزش‌وپرورش در سال جاری اظهار کرد: اولویت نخست این معاونت، معیشت معلمان است و با دستور وزیر آموزش‌وپرورش، تمرکز ما بر این است که نسبت به معیشت معلمان حساسیت و توجه ویژه‌ای داشته باشیم.
وی افزود: اولویت بعدی، تأمین نیروی انسانی کارآمد و سازماندهی نیروی انسانی در آموزش‌وپرورش است؛ به‌نحوی که در برهه‌های زمانی و سال‌های مشخص، با کمبود نیروی انسانی مواجه نشویم. در همین راستا، توجه به ورودی‌های دانشگاه فرهنگیان و دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی نیز از جمله محورهای مورد توجه ما بوده است.
فرهادی با اشاره به جذب دانشجو در دانشگاه‌های تربیت معلم کشور خاطرنشان کرد: امسال، با وجود شرایط جنگی و اتفاقاتی که رخ داد، نزدیک به ۲۹ هزار نفر ورودی دانشگاه فرهنگیان و دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی برای مشاغل مختلف معلمی داشتیم.
کیفیت مدارس دولتی، تضمین کننده ارتقای عدالت آموزشی است
سخنگوی وزارت آموزش‌وپرورش، ارتقای عدالت آموزشی از طریق توجه به مدارس دولتی را اولویت دیگر این معاونت برشمرد و تصریح کرد: باید مدارس دولتی خود را دریابیم و کیفیت این مدارس را ارتقا دهیم؛ چراکه کیفیت مدارس دولتی، تضمین کننده ارتقای عدالت آموزشی است.
وی آموزش مستمر معلمان را از دیگر اولویت‌های معاونت برنامه‌ریزی و توسعه منابع عنوان کرد و گفت: معلمان ما باید به‌طور مستمر آموزش ببینند و همواره با تغییراتی که در کتاب‌های درسی ایجاد می‌شود، تغییرات جامعه و اتفاقاتی که در اجتماع رخ می‌دهد، به‌روز شوند؛ موضوعاتی مانند هوش مصنوعی از جمله این تحولات است.
فرهادی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در زمینه آموزش هوش مصنوعی به معلمان و دانش‌آموزان اظهار کرد: در همین شرایط و با وجود شرایط جنگی و اتفاقاتی که طی یک سال گذشته در کشور رخ داده است، بیش از ۲۰۰ هزار معلم، آموزش استفاده از هوش مصنوعی را فرا گرفته‌اند و حدود ۴ میلیون دانش‌آموز نیز با هوش مصنوعی و کاربردهای آن آشنا شده‌اند.
وی ادامه داد: باید بتوانیم معلمان خود را هم‌زمان با تکنولوژی و فناوری‌های روز رشد دهیم تا آنان نیز بتوانند دانش‌آموزان را متناسب با شرایط روز تربیت و رشد دهند.
سخنگوی وزارت آموزش‌وپرورش با اشاره به ضرورت برخورداری معلمان از مهارت‌ها و توانمندی‌های لازم برای انتقال آن‌ها به دانش‌آموزان، بیان کرد: به هر حال، بر اساس این جمله که «فاقد شیء، معطی شیء نیست»، اگر کسی خودش مهارت و توانمندی لازم را نداشته باشد، نمی‌تواند آن را به دیگری منتقل کند.
وی خاطرنشان کرد: توجه به معلم در ابعاد مختلف، از جمله موضوعات مورد تأکید نظام برنامه‌ریزی آموزش‌وپرورش است.